117
فصلنامه علمي– پژوهشي رهيافتي نو در مديريت آموزشي، سال هشتم، شماره1، بهار 96، پياپي29 شاپا چاپي:6369-2008 شاپا الکترونيکي: X 2423-723
http://jedu.miau.ac.ir

ارزيابي تطبيقي جايگاه نظريههای انگيزشي مديريت در گستره آيات الهي
يحيي صفری ، فرشته متين نژاد، سمانه قاسمي
تاریخ دریافت:16/3/94 صص130-117 تاریخ پذیرش:29/8/94

چکيده
مقدمه و هدف: انگيزش از موضوعات و مفاهيم اساسي در مدیریت سرمایهاي انساني بوده و نظریه پردازان، آن را كليد موفقيت سازمان ميدانند. در منابع اسلامي برگرفته از آیات الهي به این مهم پرداخته شدهاست. این مطالعه با هدف ارزیابي جایگاه نظریههاي انگيزشي مدیریت در قرآن كریم انجام گرفت. روش تحقيق: مطالعه بهروش تحليل محتواي كمي انجام شد .جامعهآماري شامل متن قرآن و منابع منتخب مدیریت حاوي نظریههاي انگيزشي بود. ابزار جمعآوري داده، فهرست محتواي مبتني بر 7 مقوله كلي و 52 مولفه فرعي انگيزش در مدیریت بود. روایي صوري فهرست محتوا، اعتباریابي شد. دادهها با استفاده از آمارهاي توصيفي)فراواني و درصد( و استنباطي)كاي اسکویر( 16SPSS,V تحليل شد. یافتهها: از مجموع 114 سوره مباركه قرآنكریم) ،%90( 103سوره به مقولهها انگيزشي اشاره دارند. این سورهها به ترتيب، مقولههاي مادي با فراواني)%60(237، كمالجویي و استقلالطلبي)%14(55، برتري جویي)%10(40، تهاجمي و منفي)%8(32، عدالتجویي)%6(24 و ایمني و اجتماعي)%2(5، را موردتوجه قرار ميدهند. نتيجهگيري: نتایج مطالعه حاضر نشان داد كه آیاتالهي بر مولفههاي انگيزشي مدیریت به طور گسترده توجه دارد. لذا استفاده از رهنمودهاي این كتاب الهي به مدیران، مدرسين و مولفين كتب مدیریتي توصيه ميگردد.

کليد واژهها: مدیریت، انگيزش، قرآنكریم، مدیریت اسلام

مقدمه
در ميان موضوعات و بحثهاي مربوط به رفتار سازماني، كمتر موضوعي همانند انگيزش توانسته است تا این اندازه توجه روانشناسان و صاحبنظران رشته مدیریت رفتار سازماني را به خود جلب كند. به طوريكه داشتن انگيزش، عامل تعيينكننده بهزیستي و پيامد ارضاء نيازهاي اساسي افراد بوده و موجب تعيين اهداف مناسب، خودكنترلي مناسب در استرسها و رشد شخصي افراد مي-شود)2012Moltafet at al.,(. عدم شناخت و درك صحيح انگيزش ميتواند مشکلات بسياري را براي سازمانها ایجاد كند، كه بياعتنایي نسبت به كار، كاهش كارایي و اثربخشي، اتلاف وقت، منابع و افزایش ضایعات تنها بخشي از این مسائل است)2013AhmadNia at al., (. انگيزش ازجمله زمينه-هاي مورد بحث در مدیریت است كه ميتواند به رغبت و تمایل كاركنان جهت انجام فعاليت اثربخش در راستاي رفتارهاي سازماني منجر شود)2002Stephen, (. واژه انگيزش بهعنوان فرآیندي تلقي ميشود كه موجب برانگيختگي، هدایت و احياي رفتار ميشود) BALL,).
1997بهعبارت دیگر، انگيزش علت اعمالي است كه افراد انجام ميدهند و بهعنوان نيروي محرك و موتور دستگاه مدیریت بهحساب ميآید)1993 ,Rezaian(. در تعریفي دیگر، انگيزش بهعنوان حالتي دروني و كمبود یا محروميتي كه انسان را به انجام یک سري فعاليت بر ميانگيزاند، تعریف كردهاند)2007Seyed Javadin at al., (. به بياني دیگر انگيزه، یکي از وجوه مهم زندگي انسان است، بهطوريكه یک فرد براي ادامهي زندگي، بقاء، فعاليت و تغيير آن، نيازمند انگيزه است. همچنين، براي تغيير، رفتار در سازمان علاوه بر علم، انگيزه نيز از سهم مضاعفتري برخوردار است)2014Abolghasemi, (. هدف دانش مدیریت، افزایش كارایي و اثربخشي در سازمان است)2011Rezaian, (. كه این مهم در سایه انگيزش فراهم ميشود. برخي انگيزش را از موضوعات مهم در مدیریت سرمایهانساني و بهعنوان كليد موفقيت سازمان قلمداد مينمایند. بنابراین، از وظایف مدیر فراهمنمودن موجبات انگيزش كاركنان در سطح بالا ميباشد. چرا كه بخشي از عملکردشغلي كاركنان به مقوله انگيزش مربوط ميشود)1994Mohamad zade at al,(.
نقش انگيزه افراد در سازمانها از اعتبار بالایي برخوردار است و ایجاد انگيزه به تنهایي، هموزن برنامهریزي، تصميمگيري سازماندهي و هماهنگي است )1992Makarem Shirazi, (. یکي از محورهایي كه مدیر باید بر آن تکيه كند، كنترل بر رفتارسازماني است. ایجاد انگيزش نيز نوعي رفتار سازماني قلمداد ميشود)2013Ghezi, (. برانگيختن، جبران كار و ایجاد انگيزش عمومي در سطح اجتماع یا به صورت فردي، رمز بقا و تدوام اهداف سازمانهاست)2011Hoseini, (.
انگيزش از دیدگاه اسلام بهعنوان مجموعهاي از حقایق و مفاهيم روحي-رواني، فعل و انفعالات دروني و فرآیند ایجاد نقش محسوب ميشود كه در قرآن كریم به آن اشاره شده است)2009Bakhshi, ( و این حس بهرهمندي از پاداش و كيفر كه توسط انگيزش افراد ایجاد ميشود، بهعنوان یک محرك در نظامهاي اداري توسط مدیر ميتواند ایجاد شود. ایجاد این انگيزش در انسان، موضوع بحث همه علماي مدیریت ميباشد، چرا كه توجه به آن در افزایش كارایي و حل مسائل مدیریت نقش اساسي و مهم دارد)جاسبي، 1389(. در این خصوص، انگيزششغلي یکي از اركان مهم مدیریت را تشکيل ميدهد)2002Aikan at al., (. مدیراني كه بتوانند براي نيل به اهداف سازماني بهخوبي در انسانها انگيزه كار و فعاليت بهوجود آورند به پویایي و تحرك لازم در سازمان خواهندرسيد)2014Khaje Ali Jahantighi at al., (.
در اسلام انگيزههاي فردي و گروهي جهتدهنده نيست، بلکه جهتدهنده ارزشهاي انساني است و انسانها داراي نيازهاي متفاوتي هستند. نيازهاي انسانها شامل فيزیولوژیکي، ایمني و بهداشت، اجتماعي، نياز به احترام، نياز به قدرت، نياز به دانشاندوزي، نياز به جمال، نياز به خودشناسي)2012Phrozande Dehkordi at al, (. در قرآنكریم هم به ضرورت مدیریت در موارد گوناگون با شکلها و شيوههاي خاصي بيان شده تا جامعهي بشري را به این اصل متوجه سازد.
مطالعه در داستانهاي قرآني كه حاصل سرگذشت پيامبران بزرگ و مردان برجسته تاریخ مي-باشند، این معنا را بهتر روشن ميكند)2009Heydari, (. در تفکر اسلامي به نيازهاي فيزیولوژیک، توجهي عميق شدهاست. قرآنكریم نيازهاي فيزیولوژیک را بهعنوان مسایل طبيعي حيات مطرح كردهاست. «زین للناس حب الشهوات من النساء و البنين و القناطير المقنطره من الذهب و الفضه» دوستي شهواتنفساني كه عبارتنداز، ميل به زنان، فرزندان، هميانهاي زر و سيم براي مردم زینت شدهاست)2004Ansarian, (. قرآنكریم فقط به نشاندادن راه و هدف بسنده نميكند، بلکه با روشهاي خودانگيزشي، حركت در صراطمستقيم را نيز در بشر ایجاد ميكند تا انسان گام به گام از حيات مادي به حيات طيبه الهي قدم بگذارد)2011Akhlaghi, (.
قرآن، كتابي هستيبخش، هدایتگر روحي، معنوي، اخروي و دنيوي انسانهاست و به دليل اینکه مقوله مدیریت با انسان سروكار دارد و قرآنكریم یک كتاب راهنماي كامل، از بعد مدیریت، رهبري و آنچه بدان وابسته است، ميباشد)2011Sina, (. در قرآنكریم روشهاي مختلفي براي ایجاد انگيزه وجود دارد، كه تشویق یکي از روشهاي قرآن براي ایجاد انگيزه است. از این دیدگاه، تشویق با محوریت پاداش اقسام مختلفي دارد كه ميتوان تقسيمهایي چون پاداشهاي دنيایي، آخرتي، مادي و معنوي براي آن برشمرد. تشویق باید بهجا و با ميزان و نوع عمل مناسب در حدودي معين، به موقع و با علت روشن باشد و تشویق نباید بصورت هدف در آید)Akhlaghi, 2011(. از مقولههاي فرعي انگيزش موردتوجه منابعاسلامي، ميتوان به تشویق، تنبيه و برتريجویي اشاره كرد. به این معني كه مدیران بایستي علاوهبر ایجاد سيستم پاداش و تنبيه، آن را متناسب ،متنوع و برمبناي ارزیابي عملکرد ارائه دهند. بهتر است مدیران، بخشي از اختيارات خود را تفویض كنند تا علاوهبر تقویت انگيزهي برتريجویي امکان تجربهاندوزي هم، براي كاركنان فراهم باشد)2011Yousefi, (. در مکتب اسلام، مدیران داراي وظایف متعددي در قبال سازمان و كاركنان ميباشند كه از جملهي آنها ميتوان، به ایجاد انگيزه و ابتکار، تشویق و تنبيه، برنامهریزي، تصميم-گيري، هماهنگي و جذب نيروي صالح اشاره كرد. مدیران در این مکتب به علت دارابودن ویژگي-هاي شاخص برمبناي نظام ارزشي از سایر مکاتب، متمایز هستند و ویژگيهایي همچون عدالت ،سعهصدر، دلسوزي، حسن سابقه، پایبندي به اصول، علم، قدرت، امانتداري و صداقت را دارا مي باشند)2011Mohamad Taheri at al., (. برخي مطالعات، تحقيق دربارهي نحوه ارتباط دستاوردهاي علم مدیریت با آموزههاي دیني در رابطه با موضوع فرهنگسازماني، امري مهم دانستهاند)Shah 2011Abadi at al, (. با توجه به اهميت انگيزش در مدیریت و دلالتهاي منابع اسلامي، بهخصوص اهتمام قرآنكریم به این مولفه، پژوهش درباره ميزان تاكيد و توجه قرآن درباره نظریههاي نوین انگيزشي مدیریت و ردیابي این متغيرها بهمنظور بوميسازي نظریههاي مدیریت مبتني بر آموزه-هاي اسلامي ،لذا مطالعه حاضر با هدف ارزیابي تطبيقي جایگاه نظریههاي انگيزشي مدیریت در گستره آیات الهي، انجام شد.

پيشينه تحقيق
انگيزش از موضوعات اساسي در مدیریت سرمایهاي انساني بوده و نظریهپردازان كليد موفقيتسازماني را مدیریت موثر نيرويانساني ميدانند و با وجود حركت سریع سازمانها به سوي فنآوري، نقش انسان بهعنوان عامل حياتي و استراتژیک سازمان بيش از بيش موردتوجه قرار گرفتهاست. از این رو جلب رضایت كاركنان و علاقمندكردن بيشتر آنها به شغل مورد تصدي و درنتيجه برآوردهشدن اهداف سازماني از اهميت خاصي برخوردار است)2008Najafi, (.
البته نظریهپردازان در زمينههاي انگيزشي، یافتههایي حاصل نمودهاند، ولي اكثریت آنها نتوانستهاند بيانهاي انگيزشي كه ریشه در خلقت الهي و فطرت آدمي دارد را موردتوجه قرار دهند. لذا، گاهي نظریههاي روانشناسان غربي كاملا متفاوت و حتي متضاد با رویکرد اسلامي است زیرا آنها به تمام ابعاد وجودي انسان توجه ندارند)2012Javidan at al, (. اندیشمندان علوم رفتاري نظریات مختلفي راجع به انگيزش ارایه كردهاند. ولي بهتر است كه در جوامع اسلامي با توجه به فرهنگ دیني به مقولۀ انگيزش برمبناي آموزههاي اسلامي نگریست. در این مسير، مطمئنترین گزینه استفاده از قرآن است. قرآنكریم با ترسيم حيات طيبه و نشاندادن راه وصول به آن، از روشهاي گوناگوني بهمنظور ایجاد انگيزه در انسان براي وصول به هدف، بهره بردهاست)2011Akhlaghi, (. برخي یافتهها، نشان ميدهد كه در مدیریت اسلامي، ایجاد حركت و انگيزش تنها با انگيزههاي مشروع مجاز است كه در این راستا تشویق و تنبيه دو عامل اساسي در ایجاد انگيزش افراد هستند كه با بررسي و شناخت راههاي انگيزش، تامين نيازهاي مادي و روحي افراد، بهرهوري نيروي كار نيز افزایش ميیابد)2008Sabaghian, (. مطالعات انجامشده در متون آیات قرآن و نهجالبلاغه دریافتند كه داشتن نگرش الهي در امور و تمامي كارها عامل تعيينكننده در انگيزش افراد در مدیریت اسلامي است و این بدان معناست كه در یک جامعه اسلامي افراد وكاركنان به اموري برانگيخته ميشوند كه آن امور، رنگ الهي و معنوي به خود گرفتهباشد و این را وجه تمایز مدیریت اسلامي با مدیریت متداول قلمداد ميكنند)2012Dehkordi at al, (. انگيزش عامل حركت معنيدار و هدفدار انسان است بهگونهاي كه انسان ميتواند به زندگي خود رنگ الهي دهد و با انگيزههاي الهي، همهي تلاشها را به رضاي خداوند منتهي كند، اگر انسان در حوزهي شناختي خود، از فطرت الهي غفلت كند و حوزهي دید خود را به ظواهر دنيایي محدود نماید، به-طور قطع دچار خسران حقيقي ميشود)2006Marzoiy, (. از این دیدگاه، مدیریت عبارتست از تنظيم روابط افراد، تدبير امور و هماهنگي نيروها بهعنوان مسئوليتي الهي به منظور رشد، تکامل افراد و تحقق اهداف ارزشمند سازماني كه به هدف نهایي یعني قرب الهي منتهي ميشود. همچنين اشاره شد كه در مدیریت باید ارزشهاي اسلامي همچون عدالت تجلي یابد و مدیریت همواره به همراه كنترل و ارزشيابي باشد تا علاوه بر اینکه كاركنان تشویق شوند، كمبودها مشخص و به اصلاح آنها بپردازند)2006Baharestan, (. در آیهي 215 سوره شعرا بيان شدهاست كه مدیران باید به اقداماتي همچون تواضع در رفتار ضمن قاطعيت در تصميمگيري، برخورد عادلانه، برقراري روابطي صميمي، انساندوستانه بين كاركنان و خود، پوشانيدن عيوب زیردستان، همدردي، گشادهرویي، خوشبيني و قدرشناسي را مورد توجه قرار دهد. همچنين در آیه 6 سورهي عنکبوت، ایحاد انگيزه براي كاركنان امري مهم تلقي شدهاست. به طوريكه با تطبيق وظایف مدیر با ابعاد انساني كاركنان، انگيزهي آنها نيز افزایش ميیابد و برقراري نظام پاداش و حقوق، تاثيرات انگيزشي شگرفي دارد)2011Joibari, (. در مطالعهاي دیگر، اعلام شد كه یکي از مباحثي كه در مدیریت بایستي مورد توجه قرار گيرد، پاداش و عقاب است كه این مقولهها، جزء مقوله-هاي فرعي در انگيزش هستند و به آیات 7 سوره محمد)ص( و 126سوره نمل در اینباره اشاره دارد)2011Nateghi Pur, (. گرچه براي ایجاد انگيزه، برخي تاكيدات آیات الهي بر تنبيه است، ولي اشاره شدهاست كه دلایل تنبيه براي فرد بيان گردد تا بتوانند خود را اصلاح نمایند)Dad, 2011(. همچنين در سوره ص آیه 77 و زمر آیه 7، بيان شدهاست كه براي حفظ سازمان و عدم رواج بينظمي و بيانگيزگي، لازم است با توجه به معيارهایي كه از قبل مشخصشده، اخراج و تنبيه صورت گيرد و به این نکته نيز توجه شود كه هر فردي مسئول خطاي خود ميباشد و تنبيهها نيز با عدالت اجرا شوند)2010Shoara, (. برخي مطالعات نشان ميدهد كه مدیریت در تركيب با اسلام، خصوصيتي ميیابد كه با دیگر ویژگيهاي مدیریت متفاوت است. تقریباتقریباً تمامى تحقيقات در مدیریت به این نتيجه رسيدهاند كه رواج ارزشهاى اخلاقى، تا حدى مىتواند جانشين سيستم كنترل شود)2001Chavoshi, (. رویکرد اسلامي به مدیریت در جامعه اسلامي با اخلاق و ارزشها آميخته بوده و این ارزشها مدیریت اسلامي را تحت تأثير قرار ميدهد. بنابراین اگر این مهم شناخته نشوند و یا شناخت درستي از ارزشها نداشته باشيم، نميتوان یک برنامه-ریزي درست ارائه نمود)2009Dehkordi at al, (. مدیران فقط با احاطه به نحوه انگيزش كاركنان، ميتوانند در تحقق اهداف سازمان به سهولت گام برداشته و در انجام سير وظایف خود نيز موفق باشند. فراهمنبودن عوامل انگيزششغلي و عدم ارضاي نياز كاركنان در سازمان بصورت بازدهي كم، سودهي پایين و هدفهایي تحققنيافته، جلوهگر ميشود زیرا كاركرد كاركنان ارتباط تنگاتنگي با ميزان رضایت آنها دارد)2004Korgestand, (. در مطالعهاي دیگر، اعلام شد كه شناخت عوامل موثر بر انگيزششغلي و فراهمبودن آنها، یکي از عوامل موثر در موفقيت عملکرد سازمان خواهد بود، زیرا آنچه در افزایش و كاهش كارایي كاركنان نقش عمدهاي دارد بعد شناختي و نگرش عمدهي كاركنان به مقوله انگيزش است)2009Seyadati at al,(. در پژوهشي دیگر، اینگونه بيانشده كه در مدیریت رفتارسازماني و منابعانساني ایجاد انگيزه در برابر سایر عوامل و وظایف، جایگاه ویژهاي دارد. از اینجهت صاحبنظران با رویکردهاي متفاوت در سيري تکاملي به شناسایي عوامل شکلدهنده رفتار، بهویژه انگيزههاي دروني، فرایند انگيزش افراد و چگونگي ایجاد انگيزه پرداختهاند. اما به دليل ضعف در نگرش انسان شناسانه خود، عدمتوجه به جامع نيازهاي انسان، تفاوت نيازهاي افراد گوناگون و تغيير در برخي نيازها با گذشت زمان، هریک به جنبههاي خاصي از موضوع پرداختهاند. در نگرش اسلامي، خلاء اساسي در نظریههاي ارائه شده، عدمتوجه لازم به انگيزههاي معنوي و بينهایت انسان در فرایند تکاملي فردي و اجتماعي بهویژه، برترین انگيزه او یعني كمالجویي مطلق، شمرده ميشود)2009Bakhshi, (. در مطالعهاي دیگر بيان شد كه در آیات و روایات از مشروعيت استفاده محركهاي دنيوي در نظام اخلاقي اسلامي سخن رفتهاست و دلایل عقلي توجيهكنندهي فراواني جهت استفادهي این محركها وجود دارد. در نظام اخلاقي اسلام، هنگامي یک عمل ارزشمند و سزاوار پاداش است كه علاوهبر شرایط دیگر انگيزهي فاعل آن كسب رضایت خداوند باشد و انجام عمل را همچون ابزاري در جهت تقرب معنوي به كمالات الهي بداند)2011Gol Mohamadi at al., (. مطالعات انجامشده درخصوص آیات قرآن نشان ميدهد كه در قيامت براي هركسي به ميزان عمل، رتبه و درجه قرار داده شدهاست، لذا توصيه شدهاست كه در ارتقاي سازماني، اعطاي پستها و مناصب باید براساس ميزان عملکرد مثبت و نتيجه ارزیابي، صورت گيرد)2011Dad, (.

روششناسي تحقيق
روش مطالعه، تحليل محتواي كمي بود. جامعهآماري شامل متن كتاب قرآنكریم ترجمه انصاریان)1383( و منابع منتخب مدیریت و روانشناسي حاوي نظریههاي انگيزشي بود. براي این منظور، كل آیات بررسي شدند و در باب منابع مدیریتي و روانشناسي از قانون بسندگي در انتخاب نمونهها، استفاده شد به این معني كه منابع جدید و مرتبط مدیریتي كه نظریههاي انگيزشي را در برداشتند، مورد بررسي قرار گرفتند.
ابزار جمعآوري داده، فهرست محتواي مبتني بر مقولههاي انگيزش در مدیریت بود. این
فهرست محتوا از مطالعات قبلي الگوگيري شدهاست(2011Safari & Marzoghi, ). روایي صوري
فهرست محتوا با استفاده از نظرسنجي از ده نفر از صاحبنظران رشته مدیریت و روانشناسي، اعتباریابي شد و نسخه نهایي پس از اصلاح موارد اشکال، تهيه و اجرا شد. فهرست محتواي مقولههاي فرعي شامل 52 مورد بود كه در جدول)1(نمایش داده شدهاست.

جدول شماره1. فهرست محتوا مقولههاي فرعي مربوط به نظریههاي انگيزشي در مدیریت

پول، نگهداري، حفاظت، دلبستگي، دریافت محبت، تعلق، قدرت، پيشرفت، كمال، اجراي عدالت، یادگيري، تجربهاندوزي، نيل به برتري، دوستيدیگران، انتقامگيري، آزادي، جلبتوجه، علاقه به هيجان، همدردي، دلداري، نظم، نفوذ بردیگران، روابط بين افراد، حقوق و دستمزد، مقام، مدیریت، پيشرفت، ترقي، امکان رشد، مسئوليت، شهرت، كسب موفقيت، روابط دوستانه، قدرت جذابيت هدف، رسيدن به هدف، معروفيت، برابري با هم طرازان، مقایسه با همکاران، توجه مد، ایمني محيط كار، لياقت، صلاحيت رسيدن به هدف، رقابت، اهداف والا، پاداش، تایيد رفتار، كسب نتيجه، رفتار مطلوب، توبيخ، تعليق، چشم پوشي، نادیدهگرفتن ضعف.

پس از كاوش نظریهها و تعيين مقولههاي مورد تایيد هر نظریه جهت سهولت كار تحقيقي، این مقولهها در 7 عنوان كلي دستهبندي گردید و با توجه به همساني مقولهها هركدام براساس معني در زیرمجموعه این دستههاي كلي جاي گرفتند. این مقولههاي كلي شامل: انگيزه مادي، انگيزه ایمني، انگيزه عدالتجویي، انگيزه تهاجمي و منفي، انگيزه اجتماعي، انگيزه برتريجویي، انگيزه كمالجویي و استقلالطلبي بودند. واحد تحليل در این مطالعه، پاراگراف )آیه( بود. براي این منظور، از تحليل مضموني نمونهها استفاده شد به این معني كه دلالتهاي معاني پاراگراف-ها بر مقولههاي انگيزشي ردیابي و انتخاب شدند.
براي تجزیهوتحليل دادهها از آمارهاي توصيفي)جداول، فراواني و درصد( و همچنين آمار استنباطي)كاي اسکویر( با استفاده از SPSS ورژن 16 اقدام گردید.
يافتههای پژوهش
در پژوهش حاضر، ابتدا به بررسي نظریههاي انگيزشي در مدیریت پرداخته و سپس با استفاده از تکنيک كدگذاري در تحليل محتوا به مقولهبندي واژهها پرداخته و تعداد50 واژه برگرفته از نظریههاي انگيزشي در7 عنوان كلي دستهبندي گردید. سپس هریک از این مقولهها در متن آیات قرآنكریم ردیابي و نتایج در قالب جدول دستهبندي شد. یافتهها نشان داد كه در كل آیات قرآنكریم، ميزان توجه به مقوله مادي با فراواني237مورد، بيشتر از مقولههاي دیگر بود. بهطوريكه این مقوله حدود60درصد از فراواني كل مقولهها را به خود اختصاص داد. مولفه فرعي پاداش)زیرمجموعه مقوله مادي( با 216مورد، داراي بيشترین فراواني بود. همچنين مقولههاي كمالجویي و استقلالطلبي با فراواني 55مورد و 14درصد از لحاظ كمي در مرتبه دوم قرار داشت. مقوله برتريجویي با فراواني40مورد و 17/10درصد، انگيزههاي تهاجمي و منفي با فراواني 32مورد و 14/8درصد، انگيزههاي عدالتجویي با فراواني24مورد و 11/6درصد، انگيزههاي ایمني و اجتماعي با فراواني 5مورد و 5/1درصد در مراحل بعدي قرار دارند. این یافتهها در جدول)2( بطور خلاصه ارائه شدهاست.

جدول2. فراواني مطلق و درصدي مقولههاي اصلي و فرعي مشاهدهشده در متن قرآنكریم
درصد فراواني

فراواني

مقولههای فرعي درصد 0-33844فراواني

فراواني

مقوله
اصلي
%0.84
%8.02 2
19 پول و تقويت حقوق و دستمزد %60/3 237انگيزه

مادي

انگيزه

مادي

%91.14 216 پاداش %0
%100 0
4 حفاظت امنيت %1/03 4انگيزه

ایمني

انگيزه



قیمت: تومان

دسته بندی : مدیریت

دیدگاهتان را بنویسید