165
فصلنامه علمي– پژوهشي رهيافتي نو در مديريت آموزشي، سال هشتم، شماره3، پاييز 96، پياپي31 شاپا چاپي:6369-2008 شاپا الکترونيکي: X 2423-723
http://jedu.miau.ac.ir

تعيين عوامل مؤثر بر اثربخشي اخلاق حرفهای ازديدگاه معلمان
استان قم
امیر حسین محمد داودی * ، سعید بهادری
تاریخ دریافت: 11/08/94 صص186-165 تاریخ پذیرش:19/02/95

چکيده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر اثربخشی اخلاق حرفهای از دیدگاه معلمان مقاطع سهگانه تحصیلی استان قم انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی از نوع شیوه پیمایشی بوده است. از بین 10000 نفر جامعه آماری معلمان، بر اساس جدول مورگان، تعداد 384 نفر به روش نمونهگیری طبقهای- نسبتی به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمعآوری اطلاعات پرسشنامهی محقق ساخته شامل 48 گویه بر اساس طیف پنج درجهای لیکرت طراحی شد که روایی محتوای آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن، با استفاده از روش آلفای کرونباخ 94/0 محاسبه گردید.
برای تجزیه و تحلیل دادهها در آمار توصیفی ازمیانگین، انحراف معیار و درآمار استنباطی از آزمون t تک متغیره به کمک نرم افزار SPSS استفاده شد. نتایج بدست آمده نشان داد شش عامل فردی ،ساختار سازمانی، تکنولوژیکی، رهبری خدمتگزار، مذهبی و فرهنگی – اجتماعی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان تاثیرگذارند. همچنین طبق نظر معلمان در این پژوهش عامل فردی بیشترین تأثیر و عامل تکنولوژیکی کمترین تأثیر را در اثربخشی اخلاق حرفهای داشته است .با توجه به اهمیت اخلاق حرفهای در توسعه سازمان، لازم است در تعیین اثربخشی و هدایت منابع از جمله منابع انسانی به میزان آموزش اخلاق حرفهای در سازمانها و موسسات آموزشی توجه شود.

کليد واژه ها: اخلاقحرفهای، عواملفردی، ساختارسازمانی، تکنولوژیکی، فرهنگی – اجتماعی

مقدمه
اخلاق1 به طور ساده یعنی، شناخت صحیح از ناصحیح و سپس انجام صحیح و ترك ناصحیح .
امروزه مبحث اخلاق در ادبیات مدیریت جایگاه ویژهای یافته است و یکی از ارکان اساس سعادت در زندگی مادی و معنوی بشر اخلاق و فعالیتهای اخلاقی است. در این میان اخلاق حرفهای2 نیز نقش راهبردی در موفقیت معطوف به آینده سازمان دارد و دوری از آن سازمان را آسیبپذیر و متضرر میسازد )2008Huntly, (. اثربخشی اخلاق عبارتست از اعتماد به افراد در تواناییهایی که به صورت فعالانه و مثبت با موضوعات اخلاقی محیط سروکار دارند و فائق آمدن بر موانع پیشرفت و همچنین توسعه و کاربرد راهحلهای اخلاقی در محیط سازمانی است. این اثربخشی اخلاق بر نرخ استقلال افراد در سازمان که از راه شجاعت اخلاقیشان صورت میگیرد، تاثیرگذار است) May et 2009al, (. امروزه در تجزیه و تحلیل رفتار سازمانها، پرداختن به اخلاق و ارزشهای اخلاقی یکی از الزامات است. نهاد بیرونی سازمانها را رفتارهای اخلاقی آنها تشکیل میدهد که خود حاصل جمع ارزشهای گوناگون اخلاقی است که در آن سازمانها ظهور و بروز یافته است. در شرایط کنونی رعایت نشدن برخی معیارهای اخلاقی، نگرانیهای زیادی را در بخشهای دولتی و غیردولتی بوجود آورده است. یکی از وزارتخانههای مهم و مؤثر در تکوین و رشد شخصیت کودك و نوجوان کشور آموزش و پرورش است. این وزارتخانه از یک سو رسالت پرورش انسان سالم، مؤمن، خلاق ،بالنده و مهارت یافته را بر عهده دارد و از سوی دیگر مسئولیت آموزش دانشآموزان کشور برای ورود به دانشگاه و مدارس عالی یا اشتغال مفید را در جامعه بر دوش دارد. بنابراین توجه به اخلاق حرفهای در نظام آموزشی کشور میتواند افراد را به مهارتهای اخلاقی مورد نیاز مجهز کند .
معلمانی که به اخلاق حرفهای و مؤلفههای آن معتقد و مجهز نباشند، مسلما جامعه را در تحقق این اهداف با مشکلات جدی مواجه خواهند نمود. از این رو آموزش اخلاق حرفهای در سطوح مختلف آموزش و پرورش از جمله ضروریاتی است که در نظام آموزشی ما مورد غفلت واقع شده است )2013Khoshzaban, (. اخلاق حرفهای، یکی از جنبههای مهم فرهنگ سازمان است و به سمتی پیش میرود که بخشی از استراتژی یک سازمان گردد. اگر بپذیریم کارکردهای مدیریت در معنای واقعی مرتبط با مسئولیتپذیری است و مسئولیتپذیری را از پایبندی به رعایت اصول اخلاقی منبعث بدانیم به این اصل میرسیم که اخلاق حرفهای یک دانش است که باید بر مبنای یک سیر منطقی و عقلایی ایجاد و پشتیبانی شود )2011Ghahremani, (. این مفروضات امروزه تا حدی اهمیت یافته است که موفقیت را برگرفته از اخلاق حرفهای میدانند و اخلاق حرفهای را مرتبط با

Ethics
Professional Ethics
اعتماد آفرینی فرض میکنند. دراکر) 1998 ,Drakeer( در اهمیت اخلاقورزی مدیران بویژه مدیرانعالی میگوید: اگر مدیر فاقد اخلاق نیکو باشد یا درستکار نباشد، روح حیات سازمان را تباهمیکند. مولانا )2008Moulana, (. امروزه داشتن اخلاق حرفهای به عنوان یک مزیت رقابتی در سازمان مطرح است. فردآر دیوید) 2002( میگوید: « در سازمان، اصول اخلاقی خوب از پیش شرطهای مدیریت استراتژیک خوب است ،اصول خوب یعنی سازمان خوب » )Gharamaleki, 2009(. حاکمیت اخلاق حرفهای در سازمان به میزان بسیار چشمگیری سازمان را در جهت کاهش تنشها و موفقیت در تحقق اثربخش هدف یاری مینماید و سازمان را پاسخگو میسازد. امروزه داشتن اخلاق حرفهای به عنوان یک مزیت رقابتی در سازمان مطرح است. در مزیت وجود اخلاق حرفهای باید گفت: اخلاق حرفهای نقش راهبری در موفقیت معطوف به آینده سازمان دارد و دوری از آنها، سازمانها را سخت آسیبپذیر و متضرر کرده است. دستیابی سازمان به اخلاق حرفهای موجب مزیت استراتژیک میشود. در سیاستهای پیشنهادی کلی جمهوری اسلامی ایران در خصوص جهانی شدن در بندهای سیاستهای کلی در عرصه فرهنگ، از بعد مدار ملی به بازسازی نظام اخلاقی مبنی بر صدق و نظم و مدارا در جامعه، حمایت علمی و مدیریت از رفتار اخلاقی ،تدوین و اجرای منشور اخلاقی در سازمانها تاکید شده است. همچنین در سند چشم انداز 20 ساله کشور جامعه ایرانی در افق این چشم انداز، جامعه اخلاقی معرفی شده است که توسعه آن باید متکی به اصول اخلاقی و عدالت اجتماعی باشد )2013Aghababaei, (. معلمان نه تنها یکی از متغیرهای نیازمند تغییر به منظور بهبود سیستمهای آموزشی هستند، بلکه مهمترین عامل ایجاد کننده تغییر نیز محسوب میشوند. این وضعیت دوگانه معلمان در اصلاحات آموزشی، به عنوان یکی از عناصر اصلی و مجری تغییرات، اخلاق حرفهای معلمان را به حوزهای در حال رشد و چالش برانگیز تبدیل نموده است. معلمانی که اصول اخلاق حرفهای را رعایت و به نیازهای گروهی و فردی دانشآموزان توجه میکنند، دانشآموزان آنها در یادگیری موفقتر و عملکرد تحصیلی بیشتری داشتهاند )2011Fotoohi, (. این چنین است که باچینسکی و هانسن )2010 ،Buczynski & Hansen( بیان میدارند نیاز به تدوین اصول اخلاق حرفهای در جوامع علمی همانند نیاز به اصول اخلاقی در کل جامعه است. این اصول منفعت دو جانبه دارند، از سویی به ایجاد روابط مطلوب و از سوی دیگر به بهرهوری در فعالیتهای سازمانی و علمی کمک میکند. وجود جرایم اخلاقی نسبتا فراوان در انواع سازمان، ارائه گزارشهای غلط کارکنان به مدیران و بالعکس، درگیری در محل کار ،غیبت، عدم رضایت، تنظیم اسناد جعلی، کمکاری، بی توجهی به مسائل آموزشی و تربیتی و …
نمونههایی از این جرائم میباشند که ضرورت مطالعه اخلاق حرفهای در سازمان را بیش از بیش بیان میکند و این در حالی است که انواع قوانین و نظارتها اعمال میشود. سازمان آموزش و پرورش از سازمانهای مهم در جامعه میباشد و نقش والایی در تربیت و انسانسازی دارد. از طرفی پیشرفت و توسعه در جامعه نیز در گرو پیشرفت و ارتقای سازمان آموزشی و منابع نیروی انسانیاست. در این راستا نیاز به افرادی داریم که بتوانند این اهداف والا را دنبال کنند و به آن دستیابند، معلمانی که خود را نسبت به حرفه، همکاران و شاگردان و جامعه مسئول بدانند ،معلمانی هستند که در یک کلام دارای اخلاق حرفهای میباشند )2013Khoshzaban, (. لازمه موفقیت تلاشهای انجام شده در زمینه بهسازی آموزش و پرورش، توسعه اخلاق حرفهای و افزایش دانش و مهارت معلمان است. از این رو در دهه گذشته، کانون بحث و گفتوگو پیرامون کیفیت مدارس اثربخش، هر چه بیشتر متوجه اخلاق حرفهای معلمان بوده است. اهمیت توسعه اخلاق حرفهای 1به دلیل تشدید چالشهای پیش روی معلمان در حرفه معلمی و افزایش انتظارات مردم ازکیفیت آموزش 2است )2011Ghahremani, (. بنابراین اخلاق حرفهای برای همه افراد اهمیت دارد، اما برای معلمان و کارکنان آموزش و پرورش اهمیت ویژهای دارد. یکی اینکه رفتار معلم معیار یا ارزشی برای سازمان، همکاران و دانشآموزان محسوب میشود. دلیل دیگر اینکه رفتار معلمان به شدت زیر نگاههای موشکافانه جامعه قرار دارد و چون امروزه مردم به اطلاعات دسترسی بیشتری دارند، لذا رفتار نامناسب و غیرحرفهای معلمان به سرعت شناخته و منتشر خواهد شد. در نتیجه شهرتی که یک سازمان یا یک معلم ممکن است طی سالها کار و ممارست بدست آورد، امکان دارد در چند دقیقه به کلی از بین برود. علاوه بر آن چون مردم امروزه برای رفتار معلمان و سازمان آموزش و پرورش اهمیت بسیاری قائلاند، دیگر رفتار غیرحرفهای از نظر آنان قابل قبول نمیباشد.

مباني نظری پژوهش
اخلاق حرفهای مجموعهای از اصول و استانداردهای سلوك بشری است که رفتار افراد و گروهها را تعیین میکند. در حقیقت، اخلاق حرفهای یک فرایند تفکر عقلائی است که هدف آن محقق کردن این امر است که در سازمان چه ارزشهایی را چه موقع باید حفظ و اشاعه نمود. اخلاق حرفهای نوعی تعهد اخلاقی و وجدان کاری نسبت به هر نوع کار، وظیفه و مسئولیت است. اخلاقی بودن در حرفه حاصل دانستن، خواستن، توانستن و نگرش است) 2009Gharamaleki, (. اخلاق حرفهای در آموزش و پرورش، در گرو تصور انسان از فرهنگ سازمانی آموزش و پرورش است .
آموزش و پرورش برای نهادینه سازی اخلاق در فرهنگ سازمانی خود محتاج ترویج مستمر و
اثربخش اخلاق در همه ارکان سازمان ) معلمان، مدیران، دانشآموزان، کارکنان، شرح وظایف، آیین نامهها، ساختار و …( است. اخلاق حرفهای در معلمان سبب میشود که این اخلاق خود به خود به

Promoting Professional Ethics
Qualityof Education
دیگر افراد داخل مدرسه یا سازمان آموزشی انتقال یابد و آنها هم، وی را الگوی خویش سازند وبرای رشد و تعالی خود، در درون خود و در محیط کار و شغل تلاش نمایند. بنابراین داشتن اخلاقحرفهای یک برد است. اخلاق حرفهای پیشرفته و معلمان متکی بر اخلاق حرفهای در جامعه سبب پیشرفت آن کشور میشود. در این راستا با توجه به نقش اخلاق حرفهای در مدرسه و سازمان آموزشی و در سطوح بالاتر جامعه و جهان باید به آموزش، ترویج و گسترش آن پرداخت )Shakeri, 2010(. به اعتقاد جوزفسون )2006Josephson, ( اخلاقگرای آمریکایی قرن بیستویکم دلیل توجه به اخلاق حرفهای دو نشانه بارز است. اول نقش مهم و پرمعنای رفتار اخلاقی در حفظ و بقای یک جامعه مدنی، دوم وجود تعداد پرشمار از نمونهای ضد اخلاقی در همین رابطه پنج نظام عمده اخلاقی در بیان اخلاق حرفهای که امروزه مورد استفاده قرار میگیرند وجود دارند که عبارتند از: نظام فایدهگر، نظام وظیفهگرا، نظام عدالت فراگیر، نظام آزادیگرا و نظریه زیبا و خیر مطلق )2011 Ghahremani,( در اخلاق حرفهای دو رهیافت سنتی و جدید وجود دارد. رهیافت سنتی روی آورد مدیریت منابع انسانی به اخلاق حرفهای است که بر مسئولیت اخلاقی افراد در مشاغل و حرفهها منحصر میشود و رهیافت جدید که در دهههای اخیر رواج یافته است، رویکرد مدیریت استراتژیک به اخلاق حرفهای است. در این رهیافت به مسئولیتپذیری سازمان با نگرش سیستمی توجه می شود. اخلاق حرفهای برحسب تنوع حرفه دامنه بسیار وسیعی دارد. کادوزیر )Cadozier, 2008( درباره ویژگیهای افرادی که اخلاق حرفهای دارند موارد زیر را بیان میکند، مسئولیتپذیری، برتری جویی و رقابت طلبی، صادق بودن، وفاداری، همدردی با دیگران، عدالت و انصاف و رعایت احترام نسبت به ارزشها و هنجارهای اجتماعی )2013Khoshzaban, (. قواعد اخلاق حرفهای مقررراتی را جهت تامین حد مطلوب ارائه خدمات به کاربران وضع میکند و دستوراتی را برای روابط داخلی حرفه مقرر میدارد. به علاوه توجه به اصول اخلاق حرفهای موجب میشود که هر فرد مجموعهای از مسئولیتها و رابطهها را کشف کند. پاترسون و ویلکینز )2008Patterson & Wilkins, ( هدف از تنظیم و تدوین اصول اخلاق حرفهای را چنین بیان میکنند، در نظر داشتن اهداف اخلاقی شفاف و ضابطهمند، نشان دادن تعهد خود به اهداف اصول اخلاقی، برقراری ارتباطات بر اساس توقعات و اصول اخلاقی و تشکیل حلقه و زنجیرهای از نیروی کاری برای وضع و تصویب اصول ضابطهمند اخلاق حرفهای، ارزیابی و نظارت بر رفتار و کردار کارکنان و کارمندان بر اساس آن اصول و پایبندی به برنامهها و فعالیتهایی که در راستای مدیریت یکپارچه و پویا و کنشگرانه که در راستای اصول اخلاق حرفهای مصوب است. توجه به نقش راهبردی آموزش و پرورش در ترویج اخلاق حرفهای در مشاغل و سازمانها ،ضرورت اخلاقی بودن سازمان آموزش و پرورش را بیشتر نشان میدهد. ترویج اثربخش سازمان آموزش و پرورش در گرو سه گام عمده است. اول اینکه دانش اخلاق حرفهای معطوف به زمینههای تخصصی سازمان باشد؛ دوم، گرایش درونی و خود انگیختگی سازمان، مدیران و منابع سازمانی آن در جهت تحقق اخلاق وارزشهای اخلاقی در سازمان باشد و سوم، مهارت سازمان در اجرای اصول اخلاقی باشد)2010Babasafari, (. از نظر کیمبرلی )2009Kimberly, ( اخلاق کاری معلمان شامل داشتن دانش، قابلیت در مدیریت کلاس درس، توانایی ارتباط با دانشآموزان، مشخصکردن انتظارهای خود از دانشآموزان، داشتن تعامل و ارتباط نزدیک با همکاران و والدین دانشآموزان است. به نظر میرسد در شرایط فعلی روحیه و اخلاق حرفهای معلمان به دلایل مختلف تا حد قابل ملاحظهای کاهش یافته است. ضعف معلمان در مهارتهای حرفهای و روشهای نوین تدریس، پایین بودن سطح علمی و حرفهای در مدیریت و رهبری کلاس درس، برخوردار نبودن از آموزش مداوم و نبود زمینه مناسب برای یادگیری مداوم و تبادل اطلاعات و تجربیات با همکاران، تغییرات عمیق در ساختار، برنامه درسی و جمعیت دانشآموزی و مقاومت در برابر روشهای نوین در هویت حرفهای معلمان بحران بوجود آورده است )2010Soltani, (. عوامل بسیاری میتوانند بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر واقع شوند. فناوری اطلاعات یکی از عوامل تغییر و تحول در کلاسهای درس است که هم عاملی برای ایجاد تغییرات و هم ابزاری تغییردهنده است. درك اهمیت معلم به عنوان عامل تسریع مهارت و توانایی دانشآموز در روشهایی که او توسط آنها تجارب و منابع را در کلاس سازماندهی و کنترل میکند بازتاب یافته است. رایانهها بر روشهای مورد استفاده معلمان و ارزشهایی که پایه و اساس نگرش آنها را نسبت به آموزش و یادگیری شکل میدهند، تأثیر گذاشتهاند) 2013 MohammadDavoudi & Rastgoo,(. ساختار سازمانی از طریق پیچیدگی ،رسمیت و تمرکز میتواند به عنوان عاملی تعیینکننده و مؤثر بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان باشد. عامل فرهنگی- اجتماعی شامل دو مؤلفه وضعیت ظاهری و مشورت از دیگر این عوامل محسوب میشود. رابرت گرینلیف) Green Leaf( معتقد است که رهبری خدمتگزار بر فلسفه خدمترسانی استوار میباشد و رهبران خدمتگزار، رهبرانی هستند که خدمترسانی به پیروان ،برآوردن نیاز آنها و همچنین توسعه و پرورش پیروان خود را در اولویت نخست قرار میدهند. رهبرخدمتگزار و کارکنان در یک مدرسه اثر بخش میدانند که هدف اصلی مدرسه ایجاد یک برنامة آموزشی است که بتواند منافع و نیازهای اجتماعی، فردی و آموزشی را بر طرف سازد )Hasanpour, 2011(. از دیگر عوامل مؤثر بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان میتوان به عامل مذهبی با مؤلفههای وجدان کاری، صبر و اعتقادات اشاره نمود. بر اساس مبانی اخلاق حرفهای معلمی، یک معلم در دو بعد باید خود را ملزم به رعایت اصول اخلاقی بداند. اول، به جهت جایگاه تأثیرگذاری که بر رفتار و افکار فراگیران دارد، باید خود را آراسته به فضایل اخلاقی نماید و بداند مؤثرترین روش در انتقال ارزشهای اخلاقی مثبت، آشکارشدن آن در رفتار واقعی و درس است. دوم، به جهت وظیفهای که در قبال برآوردن نیازهای آموزشی دانشآموزان دارد، باید با رعایت حداکثری اصول اخلاقی و انجام وظایف حرفهای، مسئولیتهای آموزشی خود را به بهترین نحو به انجام برساند)2013Aghababaei, (. با توجه به اهمیت اخلاق حرفهای در موفقیت سازمان آموزش و پرورش کهنقش مؤثری در شکلگیری شخصیت دانشآموزان دارد و همچنین نقش معلمان که در این امر بسیار پر رنگ است، تحقیق حاضر درصدد است که به بررسی عوامل مؤثر براثربخشی اخلاق حرفهای معلمان شامل عوامل فردی1، تکنولوژیکی2، ساختار سازمانی3، رهبری خدمتگزار4، مذهبی5، فرهنگی- اجتماعی6 بپردازد. لازم به توضیح است که تعدادی از این عوامل توسط )2008Davinderek, 2009( ،)Pennino, ( و) 2008Moulana, ( به عنوان عوامل موثر بر اثربخشی اخلاق حرفهای مطرح شده است. پنیو) 2008Pennino, ( اعتقاد دارد که اخلاق حرفهای رشتهای از دانش اخلاق است که ضمن مطالعه ارتباط شغلها، به بیان مسئولیتهای اخلاقی سازمان، تشخیص و حل مسائل اخلاقی در حرفههای گوناگون میپردازد. وی عوامل موثر بر اخلاق حرفهای را شامل:
جنبههای فردی، جنبههای سازمانی، جنبه محیطی بیان کرده است. مولانا )2008Moulana, ( عوامل موثر بر اخلاق حرفهای پینو را در پژوهش خود تایید کرده است و اخلاق حرفهای مدیران را از نظر ویژگیهای فردی، فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی مورد بررسی قرار داده است. همچنین داویندرك) 2009Davinderek, ( جنبههای فردی، سازمانی و محیطی را تایید و عوامل رهبری و مذهبی را در مدل پژوهش خود بیان کرده است.

پيشينه پژوهش
در زمینه اخلاق حرفهای پژوهشهای مهمی در داخل و خارج از کشور انجام گرفته که به شرح زیر مورد بررسی قرار میگیرند:
خوشزبان )2013Khoshzaban, ( پژوهشی تحت عنوان « بررسی اخلاق حرفهای دبیران دوره متوسطه از دیدگاه مدیران و معلمان دبیرستانهای دخترانه شهرستان بروجرد » انجام داده است .روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری مورد مطالعه در این تحقیق، مدیران و دبیران مدارس متوسطه بوده، که با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای– نسبی با تعداد 354 نفر که

1Individual
Technological
Organizational Structure
Servant Leadership
Religious
6Culturaland Social
طبق جدول مورگان تعداد 234نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. به این نتیجه رسید که بین مولفههای اخلاق حرفهای و تعهد در بین مدیران و دبیران تفاوتی وجود نداشت ولی بین نگرش مدیران و دبیران درباره مولفه وجدان کاری و عدالت تفاوت وجود دارد.
راستگو )2013Rastgoo, ( تحقیقی با عنوان « شناسایی عوامل مؤثر بر اجرای مطلوب طرح آداب و مهارتهای زندگی )طرح کرامت( از دیدگاه معلمان ابتدایی » شهرستان زرندیه انجام داده است. این پژوهش از نوع توصیفی و به شیوه پیمایشی انجام پذیرفته، جامعه آماری 140 نفر که با استفاده از روش نمونهگیری طبقهای- نسبی و با استفاده از جدول مورگان تعداد 86 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در نهایت به این نتیجه دست یافت که عوامل فردی، آموزشی، مدیریتی ،ساختاری و تکنولوژیکی در اجرای طرح کرامت مؤثر است.
ابراهیمپور و همکاران )2012Ebrahimpour et al, ( پژوهشی با عنوان « عوامل مؤثر بر رشد اخلاق حرفهای کارکنان در شرکت ملی نفت در استان مازندران » انجام داده است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق 217 نفر از کارکنان شرکت ملی نفت که تعداد139 نفر به عنوان حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب گردیده است. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی، سبک رهبری مدیران و نظام ارتباطات و اطلاعرسانی بر رشد اخلاق حرفهای کارکنان تاثیر دارد.
قهرمانی )2011Ghahremani, ( تحقیقی با عنوان « بررسی عوامل مؤثر بر اخلاق کاری معلمان مقاطع سهگانه تحصیلی استان آذربایجان شرقی » انجام داده است. روش پژوهش از نوع توصیفی– پیمایشی بوده است. جامعه آماری این پژوهش 14856 نفر که حجم نمونه با استفاده از روش کوکران به تعداد 400 نفر تعیین و به طور تصادفی طبقهای از 10 منطقه آموزشی انتخاب شدند .ابزار جمعآوری اطلاعات، یک پرسشنامه استاندارد و دو پرسشنامه محققساخته است، که آلفای کرانباخ معادل 95/0 مورد تایید قرار گرفت. در نهایت به این نتیجه دست یافت که عوامل فردی ،اجتماعی و سازمانی- مدیریتی، مذهبی )اعتقادی- ارزشی( مؤثر بر اخلاق کاری معلمان میباشد.
باباصفری )2010Babasafari, ( در پژوهش خود تحت عنوان « بررسی اخلاق حرفهای اساتید دانشگاه شیراز از دیدگاه دانشجویان کارشناسی ارشد » به این نتیجه رسید:
الف( بین همه ابعاد اخلاق حرفهای اساتید به جز بعد روابط انسانی با سازمانی تفاوت معناداری وجود دارد.
ب( بین نظر دانشجویان پسر و دختر در مورد ابعاد پنجگانه اخلاق حرفهای اساتید تفاوت معناداری وجود ندارد.
ج( بین نظر دانشجویان علوم انسانی و علوم پایه در ابعاد اخلاق حرفهای اساتید تفاوت معناداری مشاهده نشد.
بریان و سارا) 2011Bryan & Sarah, ( در بررسی خود تحت عنوان « بررسی و ارائه یک چارچوب برای دوره اخلاق حرفهای معلمان آموزشی» به نتایج زیر دست یافتند:
به طور کلی اخلاق حرفهای یک موضوع فراموش شده در برنامههای آموزشی دبیران است .آنها عوامل فردی، سازمانی و اجتماعی را به عنوان راهی مؤثر بر اخلاق حرفهای پیشنهاد میکنند که قاعده خاصی را به کار میگیرد.
آنا و ماریا) 2009Ana & Maria, ( در بررسی خود تحت عنوان « ارتباط اخلاق حرفهای و آموزش معلمان » به نتایج زیر دست یافتند:
برخی از ابعاد و عوامل مؤثر بر اخلاق حرفهای معلمان عبارتند از: تنظیم و ایجاد قانون وظیفهشناسی و اخلاقی، ادراك شخصی و عوامل مدیریتی.
الینا) 2009Elina, ( پژوهشی با عنوان « تأثیر اخلاق حرفهای معلمان در کیفیت آموزش و تدریس در مدارس ابتدایی و متوسطه در آلاباما » در ایالات متحده انجام داده است. این پژوهش به بررسی وضعیت کنونی اخلاق حرفهای و تاثیر آن بر کیفیت آموزش و تدریس بر روی 250 نفر از معلمان صورت گرفته است و در پایان با استفاده از تحلیل رگرسیون OFA نشان داد که عوامل فردی، اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی در اخلاق حرفهای معلمین در کیفیت آموزش و تدریس آنان مؤثر است.
هانتلی) 2008Huntly, ( در پژوهش خود با عنوان « عوامل تاثیرگذار بر صلاحیتهای حرفهای معلمان » به این نتیجه دست یافت که سه زمینه دانش حرفهای، عمل حرفهای و تعهد حرفهای در صلاحیتهای حرفهای معلمان مؤثر میباشد .وی آمادهسازی مناسب برنامهریزی و سازماندهی کلاس، داشتن دانش پایه جهت تسهیل یادگیری و استفاده از راهبردهای مختلف، ارتباطات صحیح ،حرفهای عمل کردن و خودمختاری را در صلاحیت حرفهای معلمان مؤثر میداند.

مدل مفهومي تحقيق
چارچوب نظری تحقیق با مروری بر ادبیات، مبانی نظری، فرضیهها، مدلها، تعاریف و الگوها مورد بررسی قرار گرفت و از میان عوامل ،عامل فردی با مولفههای انگیزش و شخصیت، عامل تکنولوژیکی با مولفههای نوآوری و ارتباطات، عامل ساختارسازمانی با مولفههای پیچیدگی، تمرکز و رسمیت، عامل رهبری خدمتگزار با مولفههای همدلی، نوعدوستی، چشمانداز و توانمندسازی، عامل فرهنگی- اجتماعی با مولفههای مشورت و وضعیت ظاهری و عامل مذهبی با مولفههای وجدان کاری، اعتقادات و صبر شناسایی گردید. مدل مفهومی تحقیق در نمودار 1 آمده است.

نمودار1. مدل مفهومی تحقیق

سؤالهای تحقيق
تا چه اندازه عامل فردی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟
تا چه اندازه عامل تکنولوژیکی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟
تا چه اندازه عامل ساختار سازمانی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟
تا چه اندازه عامل رهبری خدمتگزار بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟
تا چه اندازه عامل فرهنگی- اجتماعی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟
تا چه اندازه عامل مذهبی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان مؤثر است؟

روششناسي پژوهش
جامعه آماری پژوهش مورد نظر کلیه معلمان استان قم از هر دو جنس مرد و زن بوده اند که حدود10000نفر می باشند، بر اساس جدول مورگان تعداد 384 نفر به روش نمونه گیری نسبتی برای حجم نمونه انتخاب شدند.

جدول 1. تعداد معلمین زن و مرد
حجم نمونه حجم جامعه جنسیت
205 5317 معلمان زن
179 4653 معلمان مرد
384 9970 جمع کل

این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری دادهها میدانی و از نظر روش اجرا توصیفی- پیمایشی است و به منظور شناسایی عوامل موثر بر اثر بخشی اخلاق حرفهای از دیدگاه معلمان استان قم انجام گرفت. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محقق ساخته میباشد برای تهیه پرسشنامه بعد از مطالعه منابع موجود و تدوین پرسشنامه اولیه، اقدام به جمعآوری نظرات پنج نفر از افراد صاحبنظر و متخصصان حوزه علوم تربیتی و اخلاقی شد که در نهایت با یکپارچهسازی نظرات و اعمال اصلاحات، اطمینان حاصل شد که پرسشنامه همان خصیصههای مورد نظر پژوهشگران را میسنجد، در نتیجه روایی محتوایی ابزار مورد تأیید قرار گرفت. برای بررسی پایایی، ابتدا ابزار به صورت پایلوت بر روی30 نفر اجرا شد که ضریب آلفای کرونباخ 94/0 بدست آمد. برای انجام پژوهش پرسشنامه 48 سوالی با طیف 5 درجهای لیکرت به صورت خیلی کم :1، کم:2، متوسط:3، زیاد:4 و خیلی زیاد: 5 تنظیم شد. با توجه به اینکه عدد3، به عنوان میانگین نظری تعریف شده است اگر میانگین شاخصهای هر عامل از 3 کوچکتر باشد آن عامل در وضعیت نامناسبی قرار دارد و اگر از 3 بزرگتر باشد آن عامل در وضعیت مناسبی قرار دارد. برای بررسی این مورد باید از آزمون میانگین استفاده نمود که در آن حد مرزی 3 میباشد. در این پرسشنامه مولفههای عامل فردی با 6 سوال، ساختار سازمانی با 9 سوال، رهبری خدمتگزار با 12 سوال ،تکنولوژیکی با 6 سوال، مذهبی با 9سوال و عامل فرهنگی- اجتماعی با 6 سوال مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل دادههای به دست آمده در آمار استنباطی با توجه به اینکه آزمون کولموگروف – اسمیرنوف نشان داد توزیع دادهها نرمال است، به کمک نرمافزار 17 SPSS برای آزمون سؤالات از آزمون t تک نمونهای استفاده شد.

يافتههای پژوهش
یافتههای پژوهش بر اساس پرسشهای موجود به شرح زیر میباشد:
سؤال اول:تاچه اندازه عامل فردی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان موثراست؟

جدول 2. نتایج آزمون t تک متغیره مربوط به موثربودن عامل فردی بر اثربخشی اخلاق حرفهای معلمان استان قم با میانگین فرضی 3 )384=n(

متغیر

3

انتظار
=
میانگین

مورد

مشاهده
میانگین

شده

تفاوت

میانگین
ها

آماره

مقدار

t

آزادی

درجه

سطح
معنی
داری

عامل
فردی

46
/
4

46
/
1

54
/
63

383

000
/
0

شاخص
ها

متغیر

3

انتظار

=

میانگین

مورد



قیمت: تومان

دسته بندی : مدیریت

پاسخ دهید