نويسندگان:
مليحه احمدي( دكتراي تخصصي شهرسازي- عضو هيات علمي گروه شهرسازي، دانشگاه آزاد اسلامي ، واحد شهر قدس،تهران ،ايران )
malihe_ ahmadi2004@yahoo.com

آدرس : تهران،سعادت آباد،کوی فراز،خيابان بيدار،پلاک ٩تلفن، ۶١۴٢٢١٢٢،۴٣۴۴۴۶٠٩١٢٣ مسئول مكاتبات

مرتضي عمراني( كارشناس ارشد معماري –دفتر نظارت بر طرحهاي توسعه و عمران ، وزارت راه و شهرسازي)

zomrani@yahoo.com

آدرس: تهران،جنت آباد شمالی،قائم ٢، پلاک ٨، تلفن،٣١٩٨۵٠٩١٢٢١،١١۶٨٣٨۴۴

ارزيابي تاثيرات هوشمندسازي شهر با تاكيد بر مولفه هاي توسعه پايدار
دكترمليحه احمدي 1
مهندس مرتضي عمراني2
چكيده
الف-زمينه و هدف
رشد فزاينده جمعيت جهان و گرايش عمده به سوي شهر نشيني ،آثار فاجعه آميزي بر محيط و فضاهاي شهري داشته است.اين پژوهش با هدف صرفه جويي در منابع ، زمان و انرژي در شهرها ، به تبيين مفهوم “هوشمندي” در شهروشناسايي و معرفي روشهاي موثربرارتقا كيفيت زندگي شهري پرداخته است.
ب-روش بررسي
با توجه به موضوع مورد مطالعه ، با رويكردي “تحليلي- توصيفي”به شناخت “ويژگيهاي شهر هوشمند” بعنوان شاخص ها پرداخته شده و با محاسبه امتياز هر يك از اشخص ها و بررسي و ارزيابي آنها، موثرترين نتايج حاصل از هوشمندسازي شهرها تعيين مي شوند.
ج-يافته ها
اين تحقيق نشان ميدهد نياز و هزينه اصلي شهرهاي هوشمند، ايجاد زيرساخت هاي شهري گسترده اي است كه نه تنها از منظر اقتصادي سودآوري و بهينه سازي را به همراه دارند، بلكه كيفيت زندگي شهروندان را به طور مطلوب ارتقاء مي دهند.
د-نتايج
از بررسي جدول نهايي كه نتايج تحقيق در آن منعكس شده است مشاهده مي شود كه ” ايجاد صرفه اقتصادي كلان” داراي بيشترين كميت عددي بوده و در نتيجه از تاثير حداكثري براي هوشمند سازي برخوردار است. عامل مهم ديگر امكان” دسترسي” به اطلاعات دقيق در زمينه ايجاد شهرهاي هوشمند مي باشد.
واژه هاي كليدي
هوشمندي ، پايداري شهر،شبكه هاي الكترونيكي،مشاركت شهروندي، منطقه بندي

1-دكتراي تخصصي شهرسازي،عضو هيات علمي گروه شهرسازي ،دانشگاه آزاد اسلامي ، واحد شهر قدس ،تهران
Email:malihe_ahmadi2004@yahoo.com(ايران*(مسئول مكاتبات

2-كارشناس ارشد معماري ،دفتر نظارت بر طرحهاي توسعه و عمران ، وزارت راه وشهرسازی
Email: zomrani@yahoo.com3T3T
الف-مقدمه
در حاليكه بيش از نيمي از جمعيت جهان در نقاط شهري اسكان يافته (1)و شهرها را بصورت يكي از بزرگترين مصرف كننده هاي مواد و ذخاير طبيعت از يكسو و بزرگترين توليد كننده هاي ضايعات سمي و غيرسمي ، آلودگي هاي محيطي و ناهنجاريهاي اجتماعي از سوي ديگر تبديل كرده اند، تحقيقات علمي جديد نقش شهر و شهرنشيني را در تحقق امر توسعه پايدار مب نتي بر كنفرانس سازمان ملل در ريو (1992) شايان اهميت بسيار معرفي مي كنند .
با اين استدلال كه بيشترين آسيب هاي زيست محيطي و ناپايداري در توسعه از پيامدهاي شهرنشيني و توسعه صنعتي است ، در نتيجه مهمترين نقاط براي تاثيرگذاري و تغيير جهت به سمت توسعه پايدار از كانونهاي شهري نشات مي گيرد.
ا بتوسعه فن آوريها و سيستم هاي ارتباطي به مرور همه ابزار ها و ماشين ها و سيستم هاي مديريت و كار بردي به صورت هوشمندانه و خود كار ساخته و به كار گرفته ميشوند. در ابعاد شهري نيز با مديريت هوشمند درسيستم ها و خدمات شهري صرفه جويي هاي بسيار وسيعتر و بزرگتري حاصل ميشود .
اين مطالعه در بستر مراجعه به سوابق وارائه مستندات ، با رويكرد “تحليلي، توصيفي” ضمن اشاره به مولفه هاي پايداري شهر به ارزيابي و شناخت راهكارهاي موثر در اين زمينه مي پردازد. حمل و نقل وكنترل ترافيك هوشمند ،استفاده از اطلاعات مكاني ، كاربرد مصالح هوشمند ، بانكداري و خريد و فروش اينترنتي ، سايت هاي اداري مجازي ، آموزش از راه دور ، بهداشت و درمان از راه دور ، كنترل امنيت و ايمني از راه دور و … روش ها و سيستم هايي هستند كه روز به روز توسعه يافته تر و رايج تر ميشوند .
كنترل هوشمندانه كالبدي و كيفي توسعه شهر و تحول در نگرش به طراحي شهري با به كار گيري سيستم هاي جديد كنترلشهر(GIS,GPS)در مقابله با بحران هاي اجتماعي و بلاياي طبيعي ،توسعه زير ساخت ها ، سرمايه گذاري در شهر و ارائه خدمات شهري ، صرفه جويي قابل توجهي در شهر حاصل مي آورد و همانگونه كه فن آوري هاي جديد و نو گسترش مي يابد ، روش هاي طراحي شهري و كنترل توسعه نيز همراه با آن بهبود يافته و نگرش جديدي به شهرسازي به وجود مي آيد .
حاصل اين رويكرد حركت و توليد در شهر در حد اقل زمان با مصرف هوشمندانه منابع است .
هدف از اين تحقيق ارائه راهكار در مورد صرفه جويي در منابع ، زمان و انرژي در شهرها و شناسايي و معرفي روشهاي موثربرارتقا كيفيت زندگي شهري است.

ب-روش تحقيق
با توجه به موضوع مورد مطالعه كه هدف شناسايي روشهاي مورد عمل در هوشمندسازي شهر و شناسايي شاخص هاي موثر بر ارتقا كيفيت زندگي شهري و صرفه جويي در انرژي را داشته با رويكردي “تحليلي- توصيفي”به بررسي و ارزيابي شاخص ها پرداخته است.در مرحله دوم با مراجعه به پيشينه موضوع و نظريات انديشمندان سعي در استخراج و تثبيت عوامل موثر بوده ايم. سپس با تنظيم پرسشنامه اي تلاش برآن بوده است كه سنجه هاي ارزيابي به صورت كمي تعيين شده ودر ماتريس مربوطه جمع آوري شوند .در تنظيم پرسشنامه كه نقش هر سنجه از درجه “خيلي زياد” شروع شده و بترتيب به “زياد”،”متوسط” ، “كم “و “بي اثر” رسيده است. ميانگين عددي هر يك از پاسخ ها به صورت كمي از 4″ “براي “خيلي زياد
“تا “صفر” براي “بي اثر” در ماتريس مربوطه وارد شده است . پرسشنامه به تعداد 40 نسخه توسط افراد مختلف جامعه از حيث سن ، جنس ،ميزان تحصيلات تكميل گرديده است .در نهايت با جمع بندي نتايج كمي در ماتريس ، به ميزان تاثير هر يك از عوامل اشاره شده پرداخته شده است.همچنين با بررسي و تحقيق در فرآيند تهيه طرح هاي توسعه و عمران و بررسي روش ها و داده هاي تهيه طرح ها و نحوه منطقه بندي و برنامه ريزي شهر ها به روش سنتي و همچنين مقايسه آنها با روش هاي نوين تهيه اطلاعات و نقشه ها در كشور هاي پيشرفته و به كار گيري تجهيزات و تاسيسات هوشمند در ساختمان ها و شهر ها كه مزيت هاي بكار گيري سيستم هاي هوشمند و ديجيتالي در شهر ها از جنبه بهينه سازي مصرف انرژي و در نهايت دستيابي به پايداري شهر مورد بررسي قرار گيرد .در اين راستا ضمن تبيين تاثيرات نامطلوب روشهاي سنتي بر كيفيت زندگي در شهر ، به ارزيابي فاكتورهاي موثر بر هوشمند سازي شهرها اشاره ميگردد.
ج-يافته ها مباني نظري
انسان ها از ميراث چهار ميليارد ساله كه زمين به آنها هديه كرده سود ميبرند،با آنكه آنها فقط سهم بسيار اندكي از موجودات هستندو آسيب پذيرند ، اما چهره جهان را تغيير داده اند . تمام زيستگاه ها را مالك شده و تمام قلمرو ها را فتح كرده اند. محيط ساخته شده انسان پديده اي است كه از كار و فعاليت انسان در زمينه دامداري، كشاورزي ،صنعت و شهرسازي با بهره‌گيري از طبيعت و با كمك علم، هنر و فرهنگ بوجود آمده است .انسان از محيط و ط يبعت آگاهانه استفاده مي‌كند و در آنها تغيير ايجاد مي ‌كند. (نمودار 1)در نتيجه اب تغيير محيط، شناخت انسان تكامل مي ‌يابد و به توسعه وتكامل علم، هنر ،فرهنگ و تكنولوژي مي انجامد .

شماره

نمودار
1

ماخذ
،
:
مقاله

نگارندگان

شماره

نمودار

1

ماخذ

،

:

مقاله

نگارندگان

سياست ، اقتصاد ، علم ، هنر و فناوري كيفيت زندگي انسان را توسعه و تكامل ميدهند و خود نيز تكامل ميابند و روابط انساني روز به روز پيچيده تر شده و ارتباطات و اطلاعات پيشرفت ميكند .هر چند به موازات پيشرفت فن ارتباطات ، ساخت ،الگو و كيفيت زندگي شهري نيز متحول شده است ، اما تحولات دگرگون كننده از اوايل دهه هشتاد قرن بيستم ، رخ داده است . در پرتو گسترش دانش و فن الكترونيك ، انديشه ماشيني و ارتباطات مدرن بسياري از الگوها و كيفيات زندگي شهري با شتابي پيش بيني نشده شروع به تغيير كرده است.از اوايل دهه 90 جريان عملي براي رسيدن به هوشمندي در شهرهاي جهان شدت يافته است . در ادامه آن تمام سياست هاي اجرايي مثل حركت اتوبوسها،فعاليت دانشگاهها ، خريد و فروش ، ارتباطات اداري و بانكداري شروع به تبادل اطلاعات به صورت هوشمند كرده اند. ايده شهر هوشمند نيز تا اواسط دهه 1980 كه ژاپني ها شهر علم (كان سايي) را در كشور خودشان ايجاد كردند و استراليايي ها شهر عملكردي (MFP) را در اواخر دهه 1980 در آدلايد بنا كردند، ايده اي ناشناخته بود. از دهه 1980 و 1990 كه كامپيوتر و اينترنت در مقياس وسيع در زندگي شهري مورد استفاده قرار گرفت ومبحث فضاي مجازي اهميت ويژه اي يافت.(2)به عبارتي شهر الكترونيك شهري 24 ساعته است كه امور شهري در تمام شبانه روز در آن جريان دارد .شهروندان ميتوانند از طريق اينترنت در هر زمان وهر مكان به اطلاعات و خدمات آموزشي تفريحي ،تجاري،اداري ، بهداشتي و… مورد نياز خود دسترسي پيدا كنند. (3)

محيط انسان ساخت
عوامل شكل دهنده محيط انسان ساخت به سه عامل اساسي وابسته است .
عوامل طبيعي
امكانات و فناوري ها
نياز ها
براي ايجاد محيط مطلوب، مقابله با اثرات جوي و جغرافيايي و شناخت از آنها جهت بهره برداري و صرفه جويي ضروري است و در حاليكه رعايت مقررات اجتماعي و حقوق انسان ها جهت استفاده از فضاي اجتماعي و طبيعي غير قابل اجتناب است ؛ استفاده از آخرين فناوري ها , مصالح و سرمايه امري بديهي و آشكار است . (نمودار 2)

شماره

نمودار
2

ماخذ
،
:
مقاله

نگارندگان

پايدار

توسعه

شهري



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید