علوم و تكنولوژي محيط زيست ، دوره هفدهم، شماره سه، پاييز 94

شناسايي گونههاي ستارههاي دريايي و مارسانان در سواحل خليج چابهار

متين خالقي1* [email protected] عليرضا صفاهيه2 احمد سواري3 بابك دوست شناس4
فريدون عوفي5

تاريخ دريافت: 6/4/90 تاريخ پذيرش:10/6/90

چكيده
زمينه و هدف: اين تحقيق با هدف شناسايي و معرفي گونههاي غالب ستارههاي دريايي و مارسانان در سواحل خليج چابهار طي يك دوره زماني از آبان ماه سال1387 تا شهريورماه سال1388 انجام گرفت.
روش بررسي: منطقه مورد مطالعه داراي 60 كيلومتر خط ساحلي است كه در منتهي اليه جنوب شرقي ايران و سواحل درياي عمان- استان سيستان و بلوچستان قرار گرفته است. نمونهبرداري هر دو ماه يك بار به هنگام جزر كامل از 5 ايستگاه انتخابي به صورت تصادفي و به وسيله پرتاب كوادرات m×1m1 صورت گرفت. سپس نمونههاي جمع آوري شده به وسيله عوامل شناسايي معتبر بررسي شدند.
Astropecten ،Astropecten phragmorus ،Aquilonastra burtonii يافته ها: نتايج حاصل از اين بررسي، شناسايي 7گونه و Asteroidea است كه متعلق به 2رده Macrophiothrix cheneyi ،Macrophiothrix elongate ،hemprichi
،Astropectinidae ،Asterinidae و 3خانواده Ophiurida ،Paxillosida ،Spinulosa راسته3 ،Ophiuroidea
.مي باشند Ophiotrichidae

كارشناسي ارشد اكولوژي دريا، هيات علمي دانشگاه دريانوردي و علوم دريايي چابهار، دانشكده علوم دريايي،*(مسوول مكاتبات)،
دكتراي اكوتوكسيكولوژي، استاديار دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، دانشكده علوم دريايي و اقيانوسي
دكتراي اكوفيزيولوژي، استاد دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، دانشكده علوم دريايي و اقيانوسي
دكتراي بيولوژي دريا، استاديار دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، دانشكده علوم دريايي و اقيانوسي
دكتراي اكولوژي، رييس اداره بين الملل و سازمان هاي تخصصي، موسسه تحقيقات شيلات ايران، تهران

بحث و نتيجه گيري: گونه Aquilonastra burtonii در همه ايستگاه ها به جز ايستگاه5 حضور داشت. گونه Astropecten phragmorus در ايستگاههاي 4 و 5 و گونه Astropecten hemprichiدر ايستگاههاي 2 و 4 يافت شد. گونههاي
Macrophiothrix cheneyi و Macrophiothrix elongata در ايستگاههاي 2، 3 و 4 مشاهده شد. واژههاي كليدي: ستارههاي دريايي، مارسانان، شناسايي، خليج چابهار.

مقدمه
سواحل چابهار داراي اكوسيستمهاي حساسي از قبيل جنگلهاي حرا و سنگفرشهاي مرجاني مي باشد. در حال حاضر فعاليتهاي صنعتي چنداني در چابهار صورت نمي گيرد ولي طرحهايي مانند توسعه تأسيسات و زيرساختهاي بندري و ساخت پالايشگاه فرآوردههاي نفتي براي اين منطقه پيش بيني شده كه در آينده نزديك به تحقق خواهد پيوست. سواحل بندر چابهار داراي انواع تيپهاي مختلف سواحل از قبيل ماسه اي، گلي و صخرهاي مي باشد. اين تنوع ژئومورفولوژيك شرايط مساعدي را براي زيستگاه جانوران متعدد فراهم كرده و اين تنوع زيستي خود نقاط حساس زيست محيطي را در طول خطوط ساحلي به وجود آورده است(1). خوشبختانه اكوسيستمهاي دريايي منطقه هنوز تحت تأثير عوامل انساني مانند آلودگي و تخريب قرار نگرفتهاند، بنابراين انتظار ميرود اكوسيستمهاي دريايي به صورت بكر و دست نخورده، موجود باشند(2). اما با توجه به برنامههاي توسعه منطقهاي احتمال تحت تأثير قرار گرفتن آنها دور از انتظار نيست، زيرا تردد كشتيهاي تجاري مختلف يا فعاليتهاي صنايع نفتي سبب فشارهاي متعدد زيست محيطي خواهد شد.
خارپوستان (Echinodermata) در همه قسمتهاي اقيانوس در يك گستره وسيعي از زيستگاهها يافت مي شوند و 5رده لالهوشان (Crinoidea)، ستارهآساها (Asteroidea)، مارسانان (Ophiuroidea)، خارداران (Echinoidea) و خياران دريايي (Holothuroidea) را شامل ميشوند.
موجوداتي كفزي بوده و داراي يك اسكلت داخلي كربنات كلسيمي هستند كه در بعضي موارد، در طول چرخه زندگي خود تقارن شعاعي دارند(3). اين موجودات از اهميت اقتصادي، اكولوژيكي و غذايي متنوعي برخوردار هستند(4). افزايش روزافزون جمعيت و لزوم بهرهبرداري از منابع پروتييني دريا در پاسخ به نيازهاي جمعيت، ضرورت استفاده از خارپوستان را بيشتر نمايان مي سازد. از طرف ديگر، به علت اطلاعات اندكي كه درباره فون خارپوستان آبهاي ايران در دست است، مطالعه در اين خصوص اجتناب ناپذير مي باشد. خارپوستان داراي چندين نقش اساسي و عمده در جوامع آبزي ميباشند كه از آن جمله مي توان به اهميت تغذيهاي آنها براي گونههاي مختلف آبزيان، جابهجايي و چرخش مواد غذايي در اكوسيستمهاي آبي و نقش عمده آنها در ساختار زنجيره غذايي يك اكوسيستم اشاره كرد. اسكلت خشك و پودر شده خارپوستان به دليل غني بودن از كلسيم و نيتروژن به عنوان كود و غذاي ماكيان بهكار ميرود (5). ستارههاي دريايي در كنترل جمعيت نرمتنان، بهواسطه مصرف آنها نقش دارند.
گونههاي با ارزشي از خارپوستان در درياي عمان حضور دارند، اما تا به حال مطالعهاي مستقل و جامع براي شناسايي اين گونهها به خصوص در مناطق ساحلي درياي عمان صورت نگرفته است. لذا انجام اين قبيل تحقيقات ميتواند اطلاعات جامعي در خصوص تنوع گونهاي و پراكنش اين گروه از آبزيان در محدوده آبها و سواحل ايراني در اختيار قرار دهد. از طرفي، هر گونه بهرهبرداري و مديريت برداشت از ذخاير، مستلزم شناخت و آگاهي از گونههاي موجود، فراواني و پراكنش اين گروه از آبزيان مي باشد كه بديهي است انجام اين تحقيق ميتواند نتايج كاربردي را بهدنبال داشته باشد.
روش بررسي
ايستگاههاي نمونهبرداري با توجه به امكان دسترسي به سواحل، تفاوتهاي ژئومورفولوژيكي سواحل و تنوع زيستگاهي جهت نمونهبرداري انتخاب شدند كه شامل بندر چابهار -دريا بزرگ(ايستگاه 1) با پوشش سنگي-صخرهاي همراه با جلبكهاي متراكم و ناحيه شني-ماسهاي پراكنده، بندر چابهار -پشت دانشگاه (ايستگاه2) با پوشش گلي همراه با قطعات سنگي پراكنده، بندر چابهار -كلبه غواصي(ايستگاه 3) با پوشش صخرهاي-مرجاني، بندر تيس(ايستگاه 4) با بستر ماسهاي -قلوه سنگي و بندر كنارك(ايستگاه 5 ) با پوشش شني-ماسهاي نمونهبرداري در ايستگاههاي ذكر شده، هر دو ماه يك بار توسط پرتاب تصادفي كوادرات 1×1 مترمربع در 2 ترانسكت عمود بر دريا، با عرض 30 متر و طول متناسب با ميزان جزر و مد با فاصله تقريبي 100 متر از هم انجام گرفت و روي هر ترانسكت هم 2 بخش(مياني، پايين جزرومدي) مشخص شد و در هر
يكنواخت بودند(جدول1). بخش هم 10 تكرار صورت گرفت(6)(شكل1).

شكل 1- نقشه خليج چابهار و موقعيت ايستگاههاي نمونهبرداري جدول 1- مشخصات مناطق مورد بررسي جهت انتخاب ايستگاههاي نمونهبرداري
فعاليتهاي انساني پوشش بستر موقعيت جغرافيايي موقعيت محلي ايستگاه
گردشگري بستر صخرهاي 25 16 61 ̋ N
60 39 90 ̋ E دريا بزرگ 1
شهري بستر شني-سنگي 25 16 62 ̋ N
60 36 90 ̋ E پشت دانشگاه 2
شهري-بندري بستر سنگي-قلوه سنگي 25 19 12 ̋ N
60 37 28 ̋ E كلبه غواصي 3
گردشگري بستر سنگي-صخرهاي 25 17 71 ̋N 60 37 17 ̋ E تيس 4
شهري-بندري بستر شني-ماسهاي 25 22 47 ̋N
60 24 38 ̋ E كنارك 5
كليه نمونههاي خارپوست هر كوادرات شمارش و جمعآوريشدند. در صورت نياز از بيلچه يا قلم و چكش جهت بيرون آوردن نمونهها استفاده گرديد. سپس نمونههاي جمعآوري شده به ظروف پلاستيكي منتقل و سپس برچسب حاوي اطلاعات بر روي آن زده شد و جهت تثبيت در فرمالين 10 درصد قرار گرفتند و پس از انتقال به آزمايشگاه با استفاده از لوپ بررسي و شناسايي شدند. بررسي نمونه ها با استفاده از عوامل شناسايي منطقهاي(7 و 8) و بررسيهاي اينترنتي(9، 10، 11، 12، 13 و
14) صورت پذيرفت.

جدول 2- سيستماتيك گونههاي شناسايي شده در سواحل خليج چابهار (1388-1387)
رده راسته خانواده گونه

خارپوستان

شاخه

خارپوستان

شاخه

Asteroidea
Spinulosa

Paxillosida
Asterinidae

Astropectinidae
Aqiulonastra burtonii

Astropecte phragmorus
Astropecten hemprichi

Ophiuroidea
Ophiurida
Ophiotrichidae
Macrophiothrix elongata Macrophiothrix cheneyi
عكس نمونهها جهت تأييد شناسايي براي كارشناسان چند موزه موزه) Gordon Hendlerتاريخ طبيعي معتبر از جمله دكتر موزه) Christopher Mah تاريخ طبيعي لس آنجلس)، دكترAndrew Price تاريخ طبيعي واشنگتن دي سي)، دكتر Frank Rowe استاد دانشگاه كمبريج انگلستان) و دكتر)
(موزه تاريخ طبيعي استراليا) ارسال شدند. آنها براي شناسايي دقيق تر گونهها نهايت همكاري را انجام دادند و در پايان صحت شناساييهاي صورت گرفته را تأييد كردند.
يافته ها
در اين مطالعه 775 نمونه خارپوست(ستارهدريايي و مارسان) بررسي شد كه نتايج حاصل از اين بررسي به صورت زير است:
بر اساس نتايج مربوط به بررسي نمونهها، 5گونه خارپوست متعلق به2رده، 3راسته و 3خانواده شناسايي شدند (جدول2).
ردههاي مورد مطالعه شامل ردههاي ستارههاي دريايي (Asteroidea) و مارسانان (Ophiuroidea) ميباشند.

1. رده ستارههاي دريايي(Class Asteroidea) از اين رده نمونههاي مربوط به دو خانواده، دو جنس و سه گونه شناسايي شد كه در همه ايستگاهها و ماهها حضور داشتند. دو خانواده شناسايي شده شامل Asterinidae و Astropectinidae ميباشند كه شناسايي آنها با تأييد دكتر Rowe از موزه تاريخ طبيعي استراليا و دكترMah از موزه تاريخ طبيعي واشنگتن دي سي انجام شد.

Aquilonastra burtonii گونه ستارهدريايي .1-1
(Gray, 1840)
گونهاي كوچك، ستارهاي شكل و داراي صفحه مركزي نسبتاً بزرگ است و معمولاً پنج بازوي كوتاه دارد كه نوك تيز تا كند دارند و قسمت زير آنها مسطح است. اغلب به رنگهاي كرم، خالدار و خاكي – قهوهاي خالدار هستند و پهناي آنها دو برابر طول شان است. رنگ نمونههاي زنده خاكي، قهوهاي خالدار، سبز و گاهي بنفش است كه پس از تثبيت در الكل به رنگ 1-2. گونه ستارهدرياييAstropecten hemprichi
(Muller and Troschel, 1842)
گونهاي ستبر با ديسكي با اندازه متوسط و بازوهاي مثلثي نسبتاً بلند كه در مقطع عرضي مربع شكل بوده و نوك تيز نيستند. ظاهر كلي بدن نرم و رنگ نمونهها در الكل قهوهاي مايل به صورتي است. صفحات سوپرومارژينال بسيار خوب توسعه يافتهاند و مرزي مشخص با ناحيه پاكسيلا تشكيل ميدهند و تا لبه بالايي بازو امتداد مييابند. صفحات اينفرومارژينال با يك خار بزرگ در لبه بالايي و تعدادي خار كوچك تر كمكي در زير آن است (شكل3). اين گونه تنها در ايستگاه4 ولي در همه ماهها ديده شد.

Astropecten phragmorusشكل4- ستارهدريايي Astropecten hemprichiشكل3 – ستارهدريايي

نارنجي كمرنگ در ميآيند(شكل2). اين گونه در همه ايستگاهها به جزء ايستگاه5 و در تمامي ماهها مشاهده شد.

Aquilonastra burtonii شكل 2-گونه ستارهدريايي
1-3. گونه ستارهدرياييAstropecten phragmorus
(Fisher, 1913)
گونهاي با اندازه متوسط, بازوهاي مثلثي نسبتاً بلند كه تقريباً نوك تيز و در مقطع عرضي چهار گوشند. ديسك در سطح مقابل دهاني اندكي برآمده است. ظاهر كلي بدن نرم و رنگ نمونههاي زنده قهوهاي مايل به نارنجي با علامتهاي سياه متقارن بر روي بازوهاست كه پس از تثبيت در الكل به رنگ قهوهاي مايل به صورتي در ميآيد. يك خار در نزديكي لبه بالايي هر صفحه سوپرومارژينال وجود دارد. صفحات اينفرومارژينال خارچههاي متعدد دارد كه يك خار بزرگ در انتهاي بالايي و معمولاً دو يا سه خار كوچك تر در زير آن دارند (شكل4). اين گونه در ايستگاههاي 2، 4 و 5 و در تمامي ماهها يافت شد.
2. رده مارسانان(Class Ophiuroidea) از اين رده دو گونه متعلق به يك جنس شناسايي شدند كه در ايستگاههاي 2، 3 و 4 و در تمامي ماهها حضور داشتند. تأييد شناساييهاي انجام شده توسط دكتر Gordon Hendlerاز موزه تاريخ طبيعي لس آنجلس صورت پذيرفت.
Macrophiothrix elongata ستارهشكننده .1-2
(H.L.Clark, 1938)
گونه اي از خانوادهOphiotrichidae با ديسك نرم و پف كرده كه شكل كلي اش پنج ضلعي است و با برجستگي هاي چند شاخه كوتاه پوشيده شده است كه روي قسمت شكمي ديسك و بين صفحات شعاعي امتداد يافته است. رنگ نمونههاي زنده بنفش است و يك خط طولي مياني كم رنگ دارد كه به وسيله دو خط تيرهتر در قسمت پشتي حاشيهدار شده است و در قسمت شكمي نيز يك خط گسترده كمرنگ دارد. رنگ پس از تثبيت در الكل نسبتاً ثابت باقي ميماند(شكل 5). اين گونه در ايستگاههاي 2، 3 و 4 و در تمامي ماهها مشاهده شد. 2-2. ستارهشكننده (1862cheneyi (Lyman, Macrophiothrix
يك گونه از خانواده Ophiotrichidae با ديسك نرم و پف كرده كه در طرح كلي پنج ضلعي -مدور است و با برجستگيهاي چند شاخه كوتاه پوشيده شده كه روي بخش شكمي ديسك و بين صفحات شعاعي گسترده شده است. رنگ نمونههاي زنده بنفش تيره است، بازوها در قسمت پشتي يك خط طولي مياني كمرنگ دارند كه به وسيله دو خط تيرهتر احاطه شده است و در قسمت شكمي يك خط مياني كمرنگ دارند. رنگ پس از تثبيت در الكل ثابت باقي ميماند. پاپيلاي دهاني وجود ندارد. از نظر مورفولوژيكي بسيار شبيه M.
elongate ولي طول بازوهاي آن كوتاهتر ميباشد(شكل 6). اين گونه نيز در ايستگاههاي 2، 3 و 4 و در تمامي ماهها مشاهده گرديد.

Macrophiothrix cheneyi شكل6-ستاره شكننده Macrophiothrix elongate شكل5- ستاره شكننده

حضور و عدم حضور خارپوستان در ايستگاههاي مختلف نمونهبرداري و در ماههاي مختلف نمونهبرداري به صورت زير است(جداول 3 و 4) :

جدول3- حضور گونههاي خارپوستان در 5 ايستگاه نمونهبرداري
گونه 1 2 3 4 5
Aquilonastra burtonii + + + + –
Astropecten phragmorus – + – + +
Astropecten hemprichi – – – + –
Macrophiothrix elongate – + + + –
Macrophiothrix cheneyi – + + + –
حضور: + عدم حضور: –

جدول 4 – حضور گونههاي خارپوستان در ماههاي مختلف نمونهبرداري
گونه آبان87 دي87 اسفند87 ارديبهشت88 تير88 شهريور88
Aquilonastra burtonii + + + + + +
Astropecten phragmorus + + + + + +
Astropecten hemprichi + + – + + +
Macrophiothrix elongata + + + + + +
Macrophiothrix cheneyi + + + + + +

از 962 نمونه بررسي شده در اين تحقيق 677 نمونه ستارهدريايي و 98 نمونه مارسان بودند.

بحث و نتيجه گيري
Aquilonastra در اين بررسي سه گونه ستارهدريايي شامل و Astropecten phragmorus ،burtonii
Astropecten hemprichi شناسايي شدند. گونه Aquilonastra burtonii، همان گونه Asterina burtonii است كه توسط O’LoughlinوRowe در سال2004 (15) به اين نام تغيير يافته است و در اين تحقيق تنها گونه ستارهدريايي بود كه در سواحل صخرهاي مشاهده شد و در همه ايستگاهها به جز ايستگاه 5 (ماسهاي) حضور داشت. وجود اين گونه در بندر بستانه(16)، بندر لنگه(17) و آبهاي اطراف جزاير خارك، خاركو و نايبند(18) نيز گزارش شده است. همچنين در درياي سرخ، اقيانوس هند غربي به سوي شرق تا مالديو، درياي عرب و كانال سوئز پراكنده است(19). گونه Aquilonastra burtonii براي اولين بار در سال 2004 به عنوان گونه جديد از ستارههاي دريايي از درياي چين جنوبي (SCS) گزارش شده است(20) و در سال 2001 نيز در آبهاي سواحل كراچي در پاكستان به عنوان گونههاي انگل مرجĤنهاي Gorgonian معرفي شده است(21). گونه Astropecten phragmorus در سواحل ماسهاي ايستگاه 5 و ماسهاي -قلوه سنگي ايستگاه 4 مشاهده شد. وجود اين گونه در سواحل جزيره قشم نيز گزارش شده است(22).
همچنينPrice در هر دو گزارش خود در سالهاي1983و1986، زيستگاه اين گونه را منطقه زير جزرومدي گلي، ماسهاي، صخرهاي، سواحل شني و پهنه جزرومدي صخرهاي ذكر كرده است(7 و 8).
گونه Astropecten hemprichiدر ساحل ماسهاي -سنگي ايستگاههاي 2 و 4 و در تمامي ماهها يافت شد. تنها Price در سال1983اين گونه را در آبهاي عربستاني خليج فارس گزارش كرده است(7). وي در گزارش خود زيستگاه اين گونه را ماسه زير جزرومدي ذكر كرده و اين در حالي است كه در اين بررسي نمونه هاي مربوط به اين گونه در ناحيه مياني ساحل تيس هم ديده شده است. در سواحل جزرومدي قشم نيز اين گونه مشاهده شده است(22). از رده مارسانان دو گونه Macrophiothrix elongata و Macrophiothrix cheneyi شناسايي شد. Tahera در سال2001 سه گونه متعلق به خانواده Ophiotrichidae را از آب هاي سواحل كراچي در پاكستان به عنوان گونههاي انگل مرجĤنهاي Gorgonian گزارش كرده است(21). از طرف ديگر، PriceوRowe در گزارش خود از اقيانوس هند، 44 گونه مارسان را معرفي كردند كه از اين ميان 2 گونه مارسان (Ophiothrix savignyiوMacrophiothrix elongata) در آب هاي عمان و در عمق 5/0 تا 3 متري بسترهاي مرجاني و نواحي ماسهاي، مرجاني-صخرهاي زير جزرومدي مشاهده شدهاند(23). گونه M. elongata در سواحل ماسهاي -سنگي ايستگاههاي 2 و 4 و صخرهاي ايستگاه 3 مشاهده شد. اين گونه توسط محققان داخلي گزارش نشده است.
گونه M. cheneyiنيز مانند M. elongata در سواحل ماسهاي–سنگي ايستگاههاي 2 و 4 و صخرهاي ايستگاه 3 مشاهده شد. گونههاي موردنظر به عنوان گونههاي مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري در محدوده درياهاي حاشيهاي و وابسته به ناحيه هند -آرام از ساير مناطق نظير خليج تاروت، بحرين،كويت، چيتراپور، پاكستان، ابوظبي و . . . گزارش شدهاند كه مشخص ميگردد داراي گسترش وسيعي بوده و بهعنوان گونههاي با گسترش جهاني شناخته شدهاند.

منابع
شريفي. آ، 1383، طبقه بندي سواحل خليج فارس و درياي عمان بر مبناي شاخص هاي حساسيت زيست محيطي(ESI)، كارگاه آموزش ژئومورفولوژي
سواحل حوضههاي دريايي ايران، انتشارات مركز ملي اقيانوسشناسي.
خالقي. م، 1388، تراكم و پراكنش خارپوستان در مناطق بين جزرومدي خليج چابهار، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، 103 صفحه.
Humann P., and Deloach N., 2002.
Reef Creature Identification. Florida, Caribbean, Bahamas. New World
Publications Inc, Jacksonville, Florida. pp. 350-399.
Grzimek, B., 2004. Grzimek’s Animal
Life Encyclopedia. Volume1: Lower
Metazoans and Lesser Deuterostomes.
2nd edition. THOMSON-GALE.
Xvii+514p.
Kotpal R. L., 2003. Zoology phylum 8,
Echinodermata. 5th edition, Rastogi
publications. 219 p.
PERSGA, 2004. Standard survey methods for key habitats and key species in the Red Sea and Gulf of
Aden. PERSGA Technical series No.
10. 310 p.
Price, A. G., 1983. Fauna of Saudi
Arabia, Echinoderms of Saudi Arabia, Echinoderms of the Persian Gulf coast of Saudi Arabia. Pp: 29-109.
Price, A. G., 1986. A field guide to the seashores of Kuwait and the Persian Gulf, Phylum Echinodermata. Blandfo press.Pp: 136-143.
Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, 2008.
Checklist for ECHINODERMATA,
URL:<http://www.environment.gov.au
/biodiversity/abrs/onlineresources/ fauna/afd/taxa/ECHINODERMATA/c hecklist>, Retrieved on Sep. 2008
Invertebrate Anatomy Online, 2008.
Sclerodactyla briareus,
URL:<http://webs.lander.edu/rsfox/inv ertebrates/sclerodactyla.html>, Retrived on Dec.2008
Ophiuroids, URL:< http://www.nzetc.org/tm/scholarly/teiBio02Tuat03-t1-bodyd7.html>,
Retrieved on Aug. 2008
University of Michigan Geological
Science, 2008. CORAL REEF MINI-
COURSE, The
Echinoderms,URL:<http://www.geo.ls a.umich.edu/~kacey/ugrad/coral3.html
>, Retrieved on Dec.2008
Wikipedia, 2008. Persian Gulf,
URL:<http://en.wikipedia.org/wiki.Per sian_Gulf>, Retrieved on Dec. 2008
Wikispecies, 2008. Echinodermata,
URL:<http://species.wikimedia.org/wi ki/Echinodermata>,Retrieved on Dec. 2008
O’Loughlin, P.M. and Rowe, F.W.E., 2004. A systematic revision of the asterinid genus Aquilonastra O’Loughlin, 2004 (Echinodermata:
Asteroidea). Memoirs of Museum
Victoria. 63(2): 257-287.
عزيز زاده. ع، 1376، اكولوژي سواحل جزرومدي بندر بستانه با تاكيد بر نرمتنان و خارتنان، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال، 141 صفحه.

كريم زاده. م، 1385، شناسايي و پراكنش خارپوستان منطقه بين جزرومدي سواحل بندر لنگه. پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال، 55 صفحه.
بدري. س، 1386، مطالعه تنوع گونهاي و پراكنش شاخه خاپوستان در مناطق مرجاني نايبند، خارك و خاركو، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، 80 صفحه.
Barratt, L., Ormand, R.E.G.,
Campbell, A., Hiscock, S., Hogarth, P. and Taylor, J., 1990. Ecological study of rocky shores on the south coast of Oman. First ed. ROPME.Kuwait.
Purwati, P. and Lane, D.J.W., 2004.
Aseroidea of the Anambas Expedition 2002. THE RAFFLES BULLETIN OF
ZOOLOGY 2004 SUPPLEMENT. 11:
89-102.
Tahera, Q., 2001. Echinoderms Epizoic on Gorgonian Corals form karachi Coast. Pakistan Journal of Biological Scienses 4 (9): 1177-1179.
ايزدي. س، 1387، شناسايي و بررسي تغييرات زماني تنوع گونهاي خارپوستان در مناطق بين جزرومدي سواحل جنوبي جزيره قشم، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه شهيد بهشتي، 102 صفحه
.
Price, A.R.G. and Rowe, F.W.E., 1996.
Indian Ocean echinoderms collected during The Sindbad Voyage (1980-81):
3. Ophiuroidea and Echinoidea.
Bulletin natural history of museum London (zoology). 62 (2): 71-82.
-43377202673

10 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 66 ، پاييز 94 خالقي و همكاران

Identification of Sea Stars and Brittle Stars species in the coast of
Chabahar Gulf

Matin Khaleghi1*
Ali Reza Safahie2
Ahmad Savari3
Babak Doustshenas4 Fereidoun Owfi5 Abtstract
Introduction: This study touches on identification of Sea stars and Brittle stars species in coast of Chabahar Gulf in the Oman Sea, IR. during November 2008 to September 2009.
Method study: The area of study was at the farthest end of south east of Iran in province of Sistan and Balouchestan. Sampling were randomly done bimonthly during low tide from 5 stations, by using 1m×1m quadrate. Then, samples were counted, identified.
Results: The results showed that 7 species of echinodermata including: Aquilonastra burtonii, Astropecten phragmorus, Astropecten hemprichi, Macrophiothrix elongate, Macrophiothrix cheneyi from 2classes Asteroidea and Ophiuroidea and from 3orders Spinulosa, Paxillosida, Ophiurida and 3 families Asterinidae, Astropectinidae, Ophiotrichidae.
Discussion and Conclusion: Aquilonastra burtonii attendance was in all of the stations with the exception of station 5. Astropecten phragmorus was found in stations 2 and 4 and Astropecten hemprichi in stations 4 and 5. Macrophiothrix cheneyi and Macrophiothrix elongata were seen in stations 2, 3 and 4.

Keywords: Sea Stars, Brittle Stars, Identification, Chabahar Gulf.

١- M.S. of Marine Ecology, Faculty of Chabahar University of Maritime and Marine Science, Department of
Marine Biology,* (corresponding author), [email protected]
٢- Marine Pollution Ph.D, Assistant professor of Marine Science and Technology of Khoramshahr University,
Faculty Marine Science and Oceanography
٣- Ecophysiology Ph.D, Associate professor of Marine Science and Technology of Khoramshahr University,
Faculty Marine Science and Oceanography
٤- Marine Biology Ph.D, Assistant professor of Marine Science and Technology of Khoramshahr University,
Faculty Marine Science and Oceanography
٥- Ecology Ph.D, International Affairs Office, Director, Iranian Fisheries Research Organization



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید