علوم و تكنولوژي محيط زيست، دوره هفدهم، شماره سه، پاييز 94

بررسي فعاليت ضدباكتريايي عصاره شاخه جوان و برگ بالغ گياه حرا
(Avicennia marina) در خورتياب، استان هرمزگان

فرشيد كفيل زاده1* [email protected]شكوفه زينلي2
كاووس صلح جو3

تاريخ دريافت: 27/2/93 تاريخ پذيرش:15/7/93

چكيده
زمينه و هدف: بسياري از عوامل بيماريزاي انساني در اثر تغيير در ساختار ژني به اكثريت آنتي بيوتيك ها مقاوم شدهاند و در نتيجه يافتن مواد ضدميكروبي جديد ضروري است. با توجه به استفاده از گياه حرا (Avicennia marina) در طب سنتي در منطقه جنوب ايران، اين تحقيق به منظور بررسي اثرات ضد باكتريايي عصاره شاخه جوان و برگ بالغ گياه حرا انجام گرديد.
روش بررسي: عصارههاي شاخه و برگ خشكشده گياه حرا با استفاده از دستگاه سوكسيله و حلالهاي اتيلاستات و متانل تهيه گرديد. سپس اثرات ضدباكتريايي اين گياه با روش انتشار در چاهك، بر ضد چند باكتري گرم مثبت و گرم منفي، در سه حجم 10، 20 و 30 ميكروليتر با غلظت mg/ml 100 بررسي و قطر هاله عدم رشد در اطراف چاهكها اندازهگيري شد. همچنين ميزان MIC و MBC عصارههاي شاخه و برگ گياه حرا تعيين گرديد.
يافتهها: بيشترين قطر هاله عدم رشد با 28 ميلي متر هم با عصاره شاخه و هم با عصاره برگ گياه حرا با استفاده از حلال اتيلاستات در حجم 30 ميكروليتر براي باكتري شيگلا ديسانتري وكمترين مقدار MICو MBCبراي باكتري باسيلوس سابتيليس با عصاره شاخه با حلال اتيلاستات ب ه ترتيبmg/ml 4/0و mg/ml5/0تعيين شد.
نتيجهگيري: نتايج اين تحقيق نشان داد كه عصاره شاخه گياه حرا با حلال اتيلاستات، اثر ضدباكتريايي مناسبي بر عليه باكتريهاي گرم مثبت دارد و به نظر ميرسد كه بافت گياهي شاخه داراي تركيبات بيولوژيك فعال ضدميكروبي بيشتري نسبت به بافت برگ باشد.
واژه هاي كليدي: Avicennia marina ، گياه حرا، اثر ضد باكتريايي، خور تياب، بندرعباس

دانشيار، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد جهرم، گروه زيست شناسي، جهرم، ايران *( مسوول مكاتبات)
كارشناس ارشد ميكروبيولوژي، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد جهرم، گروه زيست شناسي، جهرم، ايران
استاديار، دانشگاه علوم پزشكي جهرم، گروه ميكروبيولوژي، جهرم، ايران
مقدمه
گياهان حرا در حد فاصل خشكي و دريا و در نواحي جزرومدي رشد ميكنند (1). پراكنش اين گياه در ايران در حاشيه خليج فارس در جزيره قشم، بندرخمير، بندرگواتر، بندردير و خليج نايبند(منطقه عسلويه) بوده كه نام علمي آن اويسينيا مارينا(Avicennia marina) متعلق به خانواده اويسينياسه (Avicenniaceae) ميباشد. خليج نايبند آخرين نقطه پراكنش اين درختان در جنوب غرب آسيا محسوب ميشود(2).
اين گياه در طب سنتي كاربرد فراواني داشته و ميتوان به استفاده از ريشه و پوست آن براي تقويت قواي جنسي و درمان دندان درد و از برگ آن براي بهبودي بيماريهاي معده و پوست اشاره نمود (4،3،2). امروزه استفاده تجاري از گياهان حرا نهتنها براي چوب و سوخت بلكه بهعنوان يك منبع غني از تركيبات با پتانسيل درماني بالا براي درمان بيماريهايي نظير ديابت، آسم، سرطان معده و ايدز ميباشد (6،5). گياهان حرا كه مجموعهاي از گياهان شورپسند و مقاوم به نمك دريا بوده و درقالب جنگلهاي جزرومدي دريايي بهصورت پراكنده در بعضي نقاط دنيا شكل گرفتهاند، داراي انواع تركيبات شيميايي و بيولوژيك ميباشند (7).
گياه حرا داراي تركيبات شيميايي فراواني نظير انواع فيتوالكسينها، استروييدها، تريترپنها، ساپونينها، فلاونوييدها و تاننها بوده كه از پتانسيلآنتياكسيداني بالايي برخور دارند (8،6). فيتوالكسينها شامل انواع تركيبات مختلف نظير الكالوييدها و كوينونها مي باشند. اين تركيبات از جمله تركيبات اصلي موجود در اين گياه به حساب ميآيند كه يكي از ابزارهاي دفاعي گياه در برابر عوامل ميكروبي به خصوص قارچها هستند (9). تركيبات تريترپني نيز داراي قابليت ضدباكتريايي بوده (11،10) كه بعضي از آنها از طريق ايجاد اختلال در غشاي سلولي سبب بروز اين اثر ميشوند (12). لينالول نوعي ديگر از تركيبات مونوترپني است كه اين تركيب نيز داراي اثرات ضدباكتريايي و ضدقارچي ميباشد (13). اسيد الاژيك نوعي تركيب پلي فنوليكي است كه ميتواند اثرات مهاري قابل ملاحظهاي در رشد هليكوباكترپيلوري داشته باشد. مكانيسم مهاري بر رشد اين باكتري با واسطه مهارآنزيم آريلامين N-استيلترانسفراز ميباشد كه آنزيم اصلي در رشد اين باكتري است (15،14). اثرات ضدميكروبي گياه حرا با استفاده از حلالهاي مختلف بر عليه پاتوژنهاي باكتريايي در تحقيقات متعددي بررسي شده است.
عصاره قسمتهاي هوايي گياه حرا در پاكستان با استفاده ازحلالهاي اتيلاستات، استن و متانل با روش سوكسيله ((Soxhlet تهيه و اثر ضدباكتريايي آن بررسي شده است
.(16)
فعاليت ضدباكتريايي عصارههاي برگ گياهان حراي جمع آوريشده از جنگلهاي حرا در هندوستان كه با روش سوكسيله و با حلالهاي متانل، اتانل، كلروفرم و پتروليم اتر فراهم شد مورد بررسي قرار گرفته است (17).
اثر ضدباكتريايي و ضدقارچي عصاره برگهاي بالغ، شاخههاي جوان، گل و برگهاي جوان گياهان مختلف از جمله اويسينيا مارينا ازجنگلهاي حرا در سريلانكا با روش سوكسيله و با استفاده از حلالهاي پتروليم اتر، كلروفرم، اتيلاستات و اتانل تهيه و مورد ارزيابي قرار گرفته است (18).
عصارههاي برگ و شاخه گياهان مختلف حرا با استفاده از حلالهاي پتروليم اتر، اتيلاستات، اتانل و آب با روش سوكسيله از جنگلهاي حراي سريلانكا استخراج و فعاليت ضدباكتريايي آنها بر باكتريهاي مقاوم به آنتي بيوتيك ارزيابي شده است (19).
با توجه به روند رو به رشد استفاده از گياهان دارويي، وجود تركيبات بيولوژيك فعال موجود در گياه حرا، وجود اكوسيستم بسيار غني حرا و نحوه رويش منحصر به فرد اين گياه در استان هرمزگان و همچنين سابقه استفاده دارويي از آن، در اين تحقيق اثرات ضدباكتريايي عصاره حاصل از برگ بالغ و شاخه جوان اين گياه، بر ضد گروهي از باكتريهاي گرم مثبت و گرم منفي مورد بررسي قرار گرفت.

روش بررسي
الف) تهيه پودر برگ، شاخه و عصارهگيري در مرداد ماه سال 1390 نمونههاي گياهي برگ بالغ و شاخه جوان گياه حرا از خور تياب در سواحل شمالي درياي عمان با عرض جغرافيايي ̋ 18و ́05و ˚27 شمالي و طول جغرافيايي ̋ 37 و́50 و˚ 56 شرقي كه يكي از رويشگاههاي طبيعي گياه حرا به شمار ميآيد جمع آوري شد. برگهاي سبز سالم و شاخههاي جوان نازك با آب معمولي شسته و به مدت يكهفته در سايه خشك شده و با آسياب برقي بهصورت پودر در آمدند (16،17،18).
به منظور تهيه عصارهها، 75گرم از پودر برگ بالغ و شاخه جوان با 900ميلي ليتر از حلالهاي متانل واتيلاستات (شركت مرك) با استفاده از دستگاه سوكسيله عصارهگيري گرديد. سپس عصاره صاف و توسط دستگاه تبخيركننده چرخانRotary) evaporator) تحت حرارت ملايم 50-30 درجه سانتي گراد وفشار پايين تغليظ شد. عصارههاي تغليظ يافته تا زمان استفاده در دماي 4درجه سانتي گراد نگهداري شدند (17،18).
ب) سويههاي مرجع باكتريايي
جهت انجام اين مطالعه، سويههاي استاندارد گرم منفي شيگلا
،(PTCC١١٨٨) (Shigella dysenteriae) ديسانتري (Bacillus subtilis) گرم مثبت باسيلوس سابتيلس(Klebsiella ) گرم منفي كلبسيلا نمونيا ،(ATCC٦٦٣٣) گرم مثبت استرپتوكوكوس ،(NCTC٥٠٥٦) pneumonia
،(ATCC٨٦٦٨) (Streptococcus pyogenes) پيوژن Staphylococcus ) گرم مثبت استافيلوكوكوس اورئوس و گرم منفي سودوموناس (ATCC٦٥٣٨) (aureus
(Pseudomonas aeruginosa) آئروژينوزا
(٢٧٨٥٣ATCC) از مركز كلكسيون قارچها و باكتريهاي صنعتي و عفوني ايران بهصورت ليوفيليزه خريداري و پس از انجام مراحل بازيافت و پرورش ميكروبي، آماده استفاده شدند.
ج) بررسي فعاليت ضدباكتريايي عصارهها:
با استفاده از روش انتشار در چاهك (Agar well diffusion)، عصارههاي مختلف در معرض آزمايش ضدباكتريايي قرار گرفتند. عصارهها جهت استريلشدن از فيلتر سرنگي با قطر 45/0 ميكرون عبور داده شدند (18).
براي انجام تست چاهك گذاري، ابتدا سوسپانسيون ميكروبي از باكتريها در محيط كشت نوترينت براث، معادل نيم مك فارلند تهيه گرديد. 50 ميكروليتر از سوسپانسيون باكتريايي روي پليت به قطر10سانتي متر حاوي محيط مولرهينتون آگار ريخته و با گويهاي شيشهاي (Glass spreader) كشت داده شدند.
سپس در محيط كشت بهوسيله پيپتهاي استريل چهار چاهك ايجاد گرديد. سه چاهك موجود در پليتها با مقادير 10، 20 و 30 ميكروليتر از عصارهها با غلظت mg/ml 100 پر شد.
چاهك باقيمانده بهعنوان كنترل بهوسيله انواع حلال (بستگي به نوع حلال عصاره) پر گرديد. پس از 45دقيقه جهت انتشار بهتر عصاره، پليتها به مدت 24 -18 ساعت در دماي 37 درجه سانتي گراد گرمخانهگذاري شدند. اندازه قطرهاله مهار رشد
بهوسيله خط كش (Antibiotic zone scale) برحسب ميليمتر اندازهگيري و آزمايشها در سه بار متوالي تكرار گرديدند (19).
د) تعيين حداقل غلظت مهاركنندگي رشد (Minimum
و حداقل غلظت كشندگي (Inhibitory Concentration (Minimum Bactericidal Concentration)
حداقل غلظت مهاركنندگي رشد (MIC) و حداقل غلظت كشندگي (MBC) به روش رقت لولهاي تعيين گرديد (20، 21). براي تعيين MICهر عصاره، از يك سري ده تايي از لولههاي آزمايش با رقتهاي مختلف هر عصاره و كنترلهاي مثبت و منفي استفاده شد. هر عصاره با رقتهاي مختلف از لوله شماره يك ( mg/ml4/0) تا لوله شماره 8 (mg/ml5/13) در محيط كشت نوترينت براث به همراه ml1 از سوسپانسيون باكتري تهيه گرديد. كنترل منفي حاوي ml 9 محيط كشت و ml1 از سوسپانسيون باكتري وكنترل مثبت حاوي ml 9 محيط كشت و ml1 از عصاره بود. همه لولههاي آزمايش براي مدت 24ساعت در 37 درجه سانتي گراد قرار داده شدند. پس از طي زمان گرمخانهگذاري، لولهها از نظر كدورت ناشي از رشد باكتري تلقيح شده، مورد بررسي قرار گرفتند (19 و22). از همه لولههايي كه در آنها عدم رشد باكتري مشاهده شده بود، نمونهبرداري و جهت تعيين حداقل غلظت كشندگي عصارهها در محيط كشت مولر هينتون آگار كشت داده شد و بعد از 24 ساعت گرمخانهگذاري نتايج بررسي گرديد.
اين تحقيق در قالب طرح كاملا تصادفي با توجه به نوع باكتري
(كلبسيلا نمونيا، شيگلا ديسانتري، سودوموناس آئروژينوزا، استافيلوكوكوس اورئوس، باسيلوس سابتيليس و استرپتوكوكوس پيوژن)، نوع بافت گياهي( شاخه و برگ)، نوع حلال(اتيلاستات و متانل) و حجم عصاره (10، 20 و 30ميكروليتر) با استفاده از نرم افزار (1,9 Statistical Analysis System (SAS تجزيه و تحليل شد و نتايج در سطح 1% آزمون دانكن بررسي گرديدند.
يافتهها
اثر ضدباكتريايي عصارههاي برگ بالغ و شاخه جوان گياه حرا با استفاده ازحلالهاي متانل و اتيلاستات با سه مقدار 10، 20 و30 ميكروليتر با غلظتmg/ml100بر عليه باكتريهاي مختلف براساس ميانگين قطر هاله عدم رشد در جدول(1) نشان شده است.
بيشترين و كمترين قطر هالههاي عدم رشد عصاره برگ بالغ گياه حرا به همراه اتيلاستات به ترتيب درحجم 30 ميكروليتر براي شيگلا ديسانتري با 28 ميليمتر و درحجم 10 ميكروليتر براي استرپتوكوكوس پيوژن با 3/10 ميليمتر مشاهده گرديد. بيشترين و كمترين قطر هالههاي عدم رشد عصاره برگ بالغ گياه حرا با استفاده از حلال متانل به ترتيب درحجم 30 ميكروليتر براي باسيلوس سابتيليس با 7/18 ميليمتر و درحجم 20 ميكروليتر براي شيگلا ديسانتري با 14 ميليمتر مشاهده گرديد. در تمام موارد فوق بين ميانگينها تفاوت معني داري وجود داشت (01/0P<).
بيشترين و كمترين قطر هالههاي عدم رشد عصاره شاخه جوان گياه حرا با استفاده از حلال اتيلاستات به ترتيب در حجم 30 ميكروليتر براي شيگلاديسانتري با 28 ميليمتر و در حجم 10 ميكروليتر براي استرپتوكوكوس پيوژن با 7/11 ميليمتر مشاهده شد. بيشترين و كمترين قطر هالههاي عدم رشد عصاره شاخه جوان گياه حرا با استفاده از حلال متانل بهترتيب در حجم 30 ميكروليتر براي استرپتوكوكوس پيوژن با 16 ميليمتر و در حجم 20 ميكروليتر براي استافيلوكوكوس اورئوس با 3/10 ميليمتر مشاهده گرديد. در تمام موارد ذكرشده بين ميانگينها تفاوت معني داري وجود داشت
.(P<0/01)
عصاره شاخه جوان و برگ گياه حرا با استفاده از حلال اتيل-استات در حجم 10 ميكروليتر هيچ تاثيري بر باكتريهاي كلبسيلا نمونيا و سودوموناس آئروژينوزا نداشت. همچنين عصاره برگ گياه حرا به همراه اتيلاستات در حجم 10 ميكروليتر تاثيري بر استافيلوكوكوس اورئوس نداشت.
از ميان باكتريهاي مورد آزمايش، باسيلوس سابتيليس حساسترين و كلبسيلا نمونيا مقاومترين باكتريها نسبت به تاثير عصارههاي مذكور بودند.

متانل(ميكروليتر) اتيل استات(ميكروليتر) نوع حلال و غلظت عصاره نوع باكتري و نوع بافت گياهي
30 20 10 30 20 10 0 0 0 14/7 13/3 0 برگ كلبسيلا نمونيا

0 0 0 16/3 13/7 0 شاخه 14/7 14/0 0 28/0 27/3 18/0 برگ شيگلا ديسانتري

0 0 0 28/0 26/0 19/0 شاخه 13/0 10/3 0 19/3 17/0 0 برگ سودوموناس آئروژينوزا

0 0 0 19/7 17/3 0 شاخه 0 0 0 18/3 15/7 0 برگ استافيلوكوكوس اورئوس

13/0 10/3 0 19/3 17/3 13/0 شاخه 18/7 12/7 0 23/7 20/0 13/7 برگ باسيلوس سابتيليس

15/0 11/7 0 25/3 21/7 15/0 شاخه 15/7 15/7 0 16/7 15/0 10/3 برگ استرپتوكوكوس پيوژن
16/0 15/3 0 23/3 22/0 11/7 شاخه جدول (1)- مقايسه اثر متقابل نوع باكتري، نوع بافت گياهي، نوع حلال و حجم عصاره بر قطر هاله عدم رشد (ميليمتر)

ميزان حداقل غلظت بازدارندگي رشد (MIC) براي عصارههاي شاخه با استفاده از حلال اتيلاستات mg/ml 5/1-4/0، در عصارههاي برگ با استفاده از حلال اتيلاستات mg/ml 5/1-5/0، در عصارههاي شاخه با استفاده از حلال متانل mg/ml
5/13 -2 و عصارههاي برگ با استفاده از حلال متانل mg/ml12 -5/7 بهدست آمد. ميزان حداقل غلظت كشندگي (MBC) براي عصاره شاخه با استفاده از حلال اتيل استات mg/ml 2-5/0، در عصاره برگ با استفاده از حلال اتيل استات mg/ml 2 -1، عصاره شاخه با استفاده از حلال متانل mg/ml 14-5/2 و در عصاره برگ با استفاده از حلال متانل mg/ml5/12-8 تعيين گرديد.
كمترين مقدار حداقل غلظت بازدارندگي رشد(MIC) و حداقل غلظت كشندگي (MBC) براي باكتري باسيلوس سابتيليسبه ترتيبmg/ml 4/0 و mg/ml 5/0 با عصاره شاخه با استفاده از حلال اتيل استات و بيشترين مقدار MIC و MBC براي باكتري استافيلوكوكوس اورئوس بهترتيبmg/ml5/13 و mg/ml14 با عصاره شاخه با استفاده از حلال متانل بهدست آمد (جدول 2).

جدول (2)- مقادير MIC و MBC بر حسب mg/ml عصاره شاخه جوان و برگ گياه حرا به همراه حلالهاي مختلف
متانل(ميكروليتر) اتيل استات(ميكروليتر) نوع حلال و غلظت عصاره نوع باكتري و نوع بافت گياهي
MBC MIC MBC MIC – – 2 1/5 برگ كلبسيلا نمونيا

– – 2 1/5 شاخه 8 7/5 1/5 1 برگ شيگلا ديسانتري

– – 1/5 1 شاخه 11 10/5 1/5 1 برگ سودوموناس آئروژينوزا

– – 1 0/5 شاخه – – 2 1/5 برگ استافيلوكوكوس اورئوس

14 13/5 1/5 1 شاخه 9 8/5 1 0/5 برگ باسيلوس سابتيليس

2/5 2 0/5 0/4 شاخه 12/5 12 2 1/5 برگ استافيلوكوكوس پيوژن
12 11/5 2 1/5 شاخه
بحث
طي تحقيقي، فعاليت ضدباكتريايي µl100 عصارههاي برگ اويسينيا را با استفاده از حلال متانل با غلظتµg/ml 1500 با روش چاهكگذاري بررسي نمودند. در اين مطالعه اثر
ضدباكتريايي عصاره متانلي برگ اويسينيا مارينا بر باكتريهاي گرم مثبت استافيلوكوكوس اورئوس(96(MTCC و باسيلوس سابتيليس(4411(MTCC و گرم منفي سودوموناس آئروژينوزا (741(MTCC و كلبسيلا نمونيا (39(MTCC تعيين گرديد كه تاثير ضدباكتريايي عصاره مذكور بر باكتريهاي گرم مثبت بيشتر از گرم منفيها گزارش شد (17).
در پژوهش حاضر، اثر ضدباكتريايي عصارههاي برگ بالغ و شاخه جوان گياه اويسينيا مارينا بر ضد چند باكتري پاتوژن گرم مثبت و گرم منفي بررسي شد و اثر ضدباكتريايي اكثر عصارهها بر باكتريهاي گرم مثبت بيشتر مشاهده گرديد. دليل احتمالي اين تفاوت را ميتوان در ساختار ديواره سلولي دو دسته باكتري مذكور جستجو كرد. برخلاف باكتريهاي گرم مثبت، لايه ليپوپلي ساكاريدي همراه با پروتيين و فسفوليپيدها قسمت اصلي لايه خارجي باكتريهاي گرم منفي را تشكيل ميدهد. بنابراين لايه خارجي ليپوپلي ساكاريدي ممكن است مانع دسترسي تركيبات ضدباكتريايي در لايه پپتيدوگليكان ديواره سلولي باشد (19).
همچنين با توجه به جداول 1 و 2 مشخص شد كه اتيلاستات حلال مناسب تري نسبت به متانل جهت استخراج تركيبات ضد ميكروبي گياه حرا ميباشد. عصارههايي كه با استفاده از حلال اتيلاستات استخراج گرديدند در مقايسه با عصارههايي كه با استفاده از متانل بهدست آمدند، اثر ضدباكتريايي بيشتري نشان دادند، زيرا احتمالا” عصاره متانل شامل غلظت كمتري از تركيبات ضدباكتريايي بوده و تركيبات ضدباكتريايي بيشتري در طي عصارهگيري بهوسيله اتيلاستات استخراج شده است. فعاليت ضدباكتريايي بهعلت تركيبات موجود در گياه ميباشد، اما بعضي عصارهها فعاليت ضدباكتريايي ندارند. ممكن است باكتريهاي مذكور داراي مكانيسمهاي مقاومتي مثل غير فعال -سازي آنزيمي، اصلاح جايگاه فعال آنزيم وكاهش تجمع دارويي درون سلولي باشند و يا اينكه غلظت اجزاي استفادهشده كافي نبوده باشد (23).
طي تحقيقي، فعاليت ضدباكتريايي عصارههاي برگ بالغ و شاخه گياه حرا را با استفاده از حلال اتيلاستات بر گونههايي از استافيلوكوكوس، شيگلا، سودوموناسكه از نمونههاي باليني زخم، ادرار و خون جدا شده بودند، بررسي نمودند. نتايج آنها نشان داد كه عصاره شاخه اتيل استات در مقايسه با ديگر عصارهها اثر بازدارندگي قويتري دارد (18).
طبق نتايج حاصل از تحقيق حاضر ميتوان بيان داشت كه نوع تركيب و غلظت موثر در بافت شاخه جوان گياه اويسينيا مارينا نسبت به بافت برگ بالغ آن اثر ضد باكتريايي قويتري داشته است زيرا عصارههاي مختلف شاخه اثربازدارندگي رشد بيشتري نسبت به عصارههاي برگ آن بر ضدباكتريهاي مورد آزمايش از خود نشان دادند.
طي تحقيقي، اثر ضد باكتريايي عصاره قسمتهاي هوايي گياه اويسينيا مارينا با استفاده از حلال متانل و اتيلاستات بر باكتريهاي كلبسيلا نمونيا، سودوموناس آئروژينوزا و گونه هايي از استافيلوكوكوس و استرپتوكوكوس بررسي گرديد. بيشترين تاثير عصاره متانلي گياه حرا بر گونهاي از باكتري استافيلوكوكوس و كمترين تاثير بر باكتري كلبسيلا نمونيا بهدست آمد. همچنين بيشترين اثر عصاره اتيلاستاتي گياه حرا برگونه باكتري استافيلوكوكوس و كمترين تاثير آن بر باكتري كلبسيلا نمونيا تعيين گرديد (16). در تحقيق حاضر نيز باكتري كلبسيلا نمونيا مقاومترين باكتري نسبت به عصارهها بود.
در مطالعهاي، فعاليت ضدباكتريايي برگ و شاخه گياه حرا با استفاده از حلال اتيلاستات بر باكترياستافيلوكوكوس اورئوس و گونه باكتري پروتئوسمقاوم به آنتي بيوتيك مورد بررسي قرار گرفت و مشخص شد كه همه عصارهها به همراه اتيلاستات بيشترين اثر بازدارندگي را بر استافيلوكوكوس اورئوس نسبت به گونه باكتري پروتئوس داشته و نيز عصارههاي شاخه و برگ گياه اويسينيا مارينا بيشترين اثر مهاركنندگي را بر رشد دو باكتري نشان دادند (19).
در تحقيقي، ميزان تغييرات MIC عصارههاي گياه حرا با استفاده از حلال متانول mg/ml 4 – 125/0 و كمتر از عصاره با استفاده از آب بوده و ميزان MBC در رابطه با عصاره با استفاده از حلال متانولmg/ml 8–25/0 و براي عصاره آبي mg/ml 32بهدست آمد (24). در تحقيق جاري، ميزان تغييرات MIC و MBC بيشتر تعيين گرديد، بهطوريكه ميزان تغييرات MIC در عصاره هاي شاخه با استفاده از حلال متانول mg/ml 5/13 -2 و عصاره هاي برگ با استفاده از حلال متانول mg/ml 12-5/7 و ميزان حداقل غلظت كشندگي MBC شاخه با استفاده از حلال متانول mg/ml 14-5/2 و در عصاره برگ با استفاده از حلال متانول mg/ml 5/12-8 بهدست آمد.
همچنين طي مطالعهاي، فعاليت ضدباكتريايي عصارههاي گياه حرا با استفاده از حلال متانل و كلروفرم بر باكتريهاي دهاني بررسي گرديد. ميزان MIC عصارهها با استفاده از حلال متانل mg/ml 90 -5 و در رابطه با عصارهها با استفاده از حلال كلروفرم mg/ml 100 -15تعيين شد (25).
نتيجهگيري
در اين تحقيق اثرات قابلتوجه فعاليت ضدباكتريايي عصاره شاخه جوان و برگ بالغ گياه اويسينيا مارينا بر باكتريهاي گرم مثبت و گرم منفي به خوبي مشاهده گرديد و پيشنهاد مي-شود عصارههاي برگ و شاخه اين گياه با روشهاي دقيقتري آناليز گردند و مواد موثره آنها تخليص و جهت تاثيرات ضد ميكروبي بررسي شوند.
تشكر و قدرداني
نويسندگان اين مقاله از مديريت محترم آزمايشگاه دانشگاه علوم پزشكي جهرم، آزمايشگاه بيمارستان خاتم الاانبياء خنج و پژوهشكده اكولوژي خليج فارس و درياي عمان (بندرعباس) سپاس و قدرداني فراوان دارند.
منابع
Kathiresan, K., Binghan, BL. 2001.
Biology of mangroves and mangrove ecosystems. Advances in Marine
Biology, 40: 81-251.
Safyari, S. 2003. Mangrove forests.
Research institute of forests and rangelands. 314.
Ghonemi, A. Avicennia marina. 1993.
In Encyclopedia of the Medicinal plants of the United Arab Emirates, UAE University, AL-Ain; 521-524.
Bandaranayake, W. 1998. Traditional and medicinal uses of mangroves.
Mangroves and Salt Marshes,
2(3):133-48.
Premanathan, M., Kathiresan K, Yamamoto, N., Nakashima, H. 1999.
In vitro anti–human immunodeficiency virus activity of polysaccharide from
Rhizophora mucronata Poir.
Bioscience, Biotechnology and
Biochemistry, 63(7): 1187-91.
Itoigawa, M., Ito, C., Tan, H.T.W., Okuda, M., Tokuda, H., Nishino, H. 2001. Cancer chemopreventive activity of naphthoquinones and their analogs from Avicennia plants. Cancer letters, 174(2): 135-9.
Macintosh, D., Zisman, S. 1999. The status of mangrove ecosystems: trends in the utilisation and management of mangrove resources. Available at http://iufro.ffp.csiro.au/iufro/iufronet/d 1/wu10700/unpub/macint95.htm.
Khafagi, I., Gab-Alla, A., Salama, W., Fouda, M. 2003. Biological activities and phytochemical constituents of the gray mangrove Avicennia marina
(Forssk) Vierh. Egyptian Journal of Biology, 5: 62-9.
Bandaranayake, W.M. 2002.
Bioactivities, bioactive compounds and chemical constituents of mangrove plants. Wetlands Ecology and Management, 10:421 -52.
Ahmed, A.A., Mahmoud, A.A., Williams, H.J., Scott, A.I.,
Reibenspies, J.H., Mabry, T.J. 1999.
New sesquiterpene alpha-methylene lactones from the Egyptian plant Jasoniacandicans. Journal of Natural Products, 56(8):1276 –80.
Himejima, M., Hobson, K.R., Otsuka,
T., Wood, D.L., Kubo, I. 1992.
Antimicrobial terpenes from oleoresin of ponderosa pine tree pinus ponderosa: adefense mechanism against microbial invasion. Journal of Chemical Ecology, 18(10):1809 –18.
Mendoza, L., Wilkens, M., Urzua, A. 1997. Antimicrobial study of the resinous exudates and of diterpenoids and flavonoids isolated from some
Chilean Pseudognaphalium (Asteraceae). Journal of
Ethnopharmacology, 58(2): 85- 8.
Pattnaik, S., Sabramanyam, V.R., Bapaji, M., Kole CR. 1997.
Antibacterial and antifungal activity of aromatic constituents of essential oils.
Microbios, 89:39 -46.
Chung, J.G. 1998. Inhibitory actions of ellagic acid an growth and arylamin N-acetyltransferase activity in strain of Helicobacter pylorifrom peptic ulcer patients. Microbios, 93: 115 -27.
Iino, T., Tashima, K., Umeda, M., Ogawa, Y., Takeeda, M., Takata, K., Takeuchi, K. 2002. Effect of ellagic acid on gastric damage induced in ischemic rat stomachs following ammonia or reperfusion. Life
Sciences, 70(10): 1139-50.
Subashree, M., Mala, P.,
Umamaheswari, M., Jayakumari, M., Maheswari, K., Sevanthi, T.,
Manikandan, T. 2010. Screening of the antibacterial properties of Avicennia marina from pichavaram mangrove.
International Journal of Current Research, 1: 16-19.
Kumar, V.A., Ammani, K., Siddhardha, B. 2011. In vitro
antimicrobial activity of leaf extracts of certain mangrove plants collected from Godavari estuarine of
Konaseema delta, India. International Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 1(2):132-136.
Abeysinghe, P.D., Wanigatunge, R.P., Pathirana, RN. 2006. Evaluation of antibacterial activity of different mangrove plant extracts. Ruhuna
Journal of Science, 1: 104-112.
Abeysinghe, P. D. 2010. Antibacterial activity of some medicinal mangroves against antibiotic resistant pathogenic bacteria. Indian Journal of
Pharmaceutical Sciences, 72(2): 167172.
Vanden Berghe, D.A., Vlietinck. A.J. 1991. Screening for antibacterial and antiviral agents, In: Hostettmann, K. (Ed.), Methods in Plant Biochemistry, Vol. 6, Academic Press, London, pp. 47-69.
Sindambiwe, J.B., Calomme, M., Cos, P., Totte, J., Pieters, L., Vlietinck, A., VandenBerghe, D. 1999. Screening of seven selected Rwandan medicinal plants for antimicrobial and antiviral activites. Journal of
Ethnopharmacology, 65(1): 71-7.
Bandaranayake, W.M. 1995. Survey of mangrove plants from Northern Australia for phytochemical constituents and UV-absorbing compounds. Current Topics in
Phytochemistry, 14: 69-78.
Schwarz, S., Noble, W.C. 1999.
Aspects of bacterial resistance to antimicrobials used in veterinary dermatological practice. Veterinary Dermatology, 10(3): 163-176.
Chandrasekaran M., Kannathasan K., Venkatesalu, V., Prabhakar, K. 2009.
Antibacterial activity of some salt marsh halophytes and mangrove plants against methicillin resistant Staphylococcus aureus. World Journal
Avicennia alba on selected plant and oral pathogens. Internatinal Journal of ChemTech Research, 1(4): 1213-1216.
of Microbiology and Biotechnology, 25:155-16o.
25. Vadlapudi, V., Naidu K.C. 2009.
Bioactivity of marine mangrove plant

Evaluation of antibacterial activity of Avicennia marina young branch and mature leaf extract in Khoor-e-Tiab, Hormozgan province
Farshid Kafilzadeh1 (Corresponding author)
[email protected] Shekoufeh Zeinali2
Kavous Solhjoo3

Abstract
Introduction and objective: Many pathogens responsible for human disease have become resistant to antibiotics and therefore finding new antibacterial agents are essential. Regarding to the fact that mangrove plant (Avicennia marina) has been used in traditional herbal medicine in south of Iran, this study has been designed to identify the antibacterial effect of extract of mature leaf and young branch of the mangrove plant.
Methods: The extracts of dried leaf and branch were prepared using Soxhlet extraction method and ethyl acetate and methanol were used as solvents. Then the antibacterial effects of this plant were screened by using well agar diffusion technique against few gram positive and negative bacteria, in three different volumes of ١٠, ٢٠, and ٣٠ microliter, with concentration of ١٠٠mg/ml and the diameter of inhibitory zone was measured. Also MIC and MBC of extract of leaf and branch of mangrove plant were measured.
Results: The highest inhibitory zone (٢٨mm) with ethyl acetate extract of both branch and leaf of mangrove plant in volume of ٣٠ µl, was in Shigella dysenteriae. Lowest MIC (٠٫٤mg/ml), MBC (٠٫٥mg/ml) with extracts of branch using ethyl acetate as solvent was shown for Bacillus subtilis. Conclusions: Results of this research has shown that extract from branch of mangrove plant using ethyl acetate as solvent has beneficial antibacterial effect against gram positive bacteria and it appears that plant structure of the branch has bigger active biological antimicrobial effect in compare to leaf.

١- Associate Professor, Department of Biology, Jahrom Branch, Islamic Azad University, Jahrom, Iran
٢- Master of Science in Microbiology, Department of Biology, Jahrom Branch, Islamic Azad University, Jahrom, Iran
٣- Assistant Professor, Department of Microbiology, Jahrom University of Medical Sciences, Jahrom, Iran

-43461202673

10 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 66 ، پاييز94 كفيل زاده و همكاران

Keywords: Avicennia marina, Mangrove plant, Antibacterial effect, Khoor-e-Tiab, Bandar Abbas



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید