علوم و تكنولوژي محيط زيست، دوره هجدهم، شماره سه، پاييز 95

ارزيابي غلظت باقيمانده سم ارگانوفسفره ديازينون در محصولات گلخانه اي
(مطالعه موردي: كدو سبز)

سهيل سبحان اردكاني1 مريم يونسيان2* Younesian.m@gmail.com سعيد جامه بزرگي3

تاريخ دريافت: 12/11/92 تاريخ پذيرش:20/5/93

چكيده
زمينه و هدف: امروزه امنيت غذايي يكي از مسايل مهم براي مصرفكنندگان محصولات كشاورزي است. بنابراين مطالعه حاضر با هدف تعيين غلظت باقيمانده سم ديازينون در محصول كدوسبز انجام يافته است.
روش بررسي: 10 نمونه كدوسبز از گلخانهها و همچنين بازار مصرف شهر همدان تهيه شد. سپس نمونه ها خرد شده و پس از اضافه كردن استون و همزدن آنها، صاف شدند. به محلول صاف شده، سديم سولفات و چند مرتبه ديكلرو متان اضافه شد و پس از 2 فازي شدن، فاز پاييني جدا شده و تا زمان رسيدن اين فاز به حد 2 ميليليتر، محلول در دستگاه آون قرار گرفت. سپس باقيمانده سم در نمونه ها توسط دستگاه اسپكتروفتومتر در 3 تكرار قرائت شد. پردازش آماري نتايج نيز توسط نرم افزار SPSS انجام يافت.
يافتهها: نتايج نشان داد كه ميانگين غلظت باقيمانده سم در نمونهها به ترتيب 006/0±105/0، 003/0±093/0، 013/0±149/0، 027/0±159/0، 013/0±151/0، 018/0±147/0، 006/0±119/0، 013/0±171/0، 018/0±157/0 و 027/0±140/0 ميلي گرم در كيلوگرم و بيش از حد استاندارد كميسيون Codex و اتحاديه اروپا ميباشد. همچنين مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم بين نمونه ها بيانگر وجود اختلاف معنيدار بين تمام نمونهها بود (05/0<P).
بحث و نتيجهگيري: با توجه به اينكه ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در محصول كدوسبز بيش از استانداردهاي بينالمللي بود، لذا لزوم انديشيدن تمهيداتي در اين خصوص و بهويژه آموزش كشاورزان به منظور استفاده صحيح و اصولي از نهادههاي كشاورزي براي اطمينان بيشتر از حفظ سلامتي مصرفكنندگان بيش از پيش ضروري به نظر ميرسد.
واژههاي كليدي: ديازينون، امنيت غذايي، كدوسبز، همدان.

دانشيار گروه محيطزيست، دانشكده علوم پايه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامي
دانش آموخته كارشناسي ارشد محيطزيست، دانشكده علوم پايه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامي *(مسوول مكاتبات).
دانشيار گروه شيمي، دانشكده علوم پايه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامي

J.Env. Sci. Tech., Vol 18, No.3, autumn 2016

Evaluation of organophosphorus pesticide diazinon residues in
greenhouse crops (Case study: Zucchini)

Soheil Sobhanardakani1
Maryam Younesian2٭
Younesian.m@gmail.com
Saeed Jameh Bozorgi3

Abstract
Background and Objective: Today, food security is one of important issues of consumers of agricultural products. Therefore, this study was carried out for evaluation of organophosphorus pesticide diazinon residues in zucchini as a greenhouse crop.
Method: In this study, totally 10 specimen of zucchini were collected from greenhouses and market basket of Hamadan city. After cutting the samples and then added with acetone, the solution was filtered. Then added sodium sulfate and dichloromethane to filtered solution, we attempted to separate the lower phase. The lower phase is evaporated in the oven until was set at 2 ml. Finally diazinon residues in samples determined using a spectrophotometric method in 3 replications. The statistical calculations were done using SPSS version 18.0 statistical package.
Findings: The results showed that the average concentration of diazinon residues in samples were
0.105±0.006, 0.093±0.003, 0.149±0.013, 0.159±0.027, 0.151±0.013, 0.147±0.018, 0.119±0.006, 0.171±0.013, 0.157±0.018, 0.140±0.027 mg kg-1, respectively and more than the maximum residue limit provided by the Codex alimentarius and the European Commission. The results of the comparison of the mean concentration of pesticide residues between samples revealed significant differences between all the samples together (p<0.05).
Discussion and Conclusion: According to the results, the average concentrations of diazinon residues in zucchini exceeding the maximum residue limit provided by Codex Alimentarius Commission and the European Commission. Therefore, education of farmers for optimal agricultural inputs usage, especially pesticides is recommended.

Keywords: diazinon, food security, zucchini, Hamedan.

M.Sc. Graduated. Department of the Environment, College of Basic Sciences, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
Associate Professor, Department of the Environment, College of Basic Sciences, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran*(Corresponding Author).
Associate Professor, Department of Chemistry, College of Basic Sciences, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.

ارزيابي غلظت باقي مانده سم ارگانو فسفره …. 141

مقدمه
تجمع مواد سمي در غذا، آب، زمين و هوا يكي از بحث هاي مهم در سلامتي بشر و محيطزيست مي باشد. عامل مهم در مسموميتزايي مزمن آفتكش ها، ويژگي تجمعپذيري آن ها در بدن مي باشد كه در تمامي افراد به واسطه تماس مستقيم و حتي غيرمستقيم از طريق غذا، تنفس يا جذب پوستي رخ مي دهد (1).
در كشاورزي از آفتكشها براي حفاظت محصولات
و گياهان از حمله آفات، بيماريها و علفهاي هرز استفاده ميشود. اين نهادههاي شيميايي كه به عنوان عناصر ضروري در كشاورزي مدرن شناخته ميشود، يكي از منابع مهم آلودگي محيطزيست محسوب شده و بر سلامتي موجودات زنده از جمله انسانها نيز تاثير منفي مي گذارد (2). سموم شيميايي بر سلامتي انسان ها از دو طريق تاثير ميگذارد، اول: اثرات مضر سموم شيميايي بر سلامتي كاربران اين تركيبات و دوم: تاثير باقيمانده سموم شيميايي در محصولات غذايي بر سلامت مصرفكنندگان (3).
گرچه كاربرد آفت كشها در كشاورزي باعث افزايش توليد محصول ميشود، ولي امروزه به دليل مشكلات محيطزيستي و تبعات ناشي از بقاياي سم در غذاي مصرفكنندگان، كاهش استفاده از اين سموم مورد توجه همگان قرار گرفته است. البته بايد توجه داشت كه نوع، غلظت سم مصرفي، مدت زمان نگه-داري محصول پس از برداشت، ضخامت پوست و … در ميزان باقيمانده سم در محصول تاثيرگذار است (4 و 5).
استفاده فراوان از آفتكش ها در توليد محصولات كشاورزي و عدم رعايت دوره كارنس آنها، باعث افزايش باقيمانده سموم در محصولات كشاورزي مي شود كه خود به عنوان خطر جدي براي سلامتي انسان، امنيت غذايي و محيطزيست مطرح مي باشد. محيط گلخانه به دليل بسته بودن و وجود رطوبت نسبي بالا محل مناسبي براي رشد انواع عوامل بيماري زا و آفات گياهي است و براي از بين بردن آفات در گلخانه ها انواع مختلفي از آفتكش ها از جمله ديازينون مصرف ميشود. از اين رو سمپاشي هاي مكرر در گلخانهها، برداشت زود هنگام محصولات بعد از سمپاشي و ارايه آن به بازار و مصرف اين محصولات به صورت خام و تازه سلامت مصرفكنندگان را به طور جدي تهديد ميكند (6 و 7). حشرهكش ديازينون اولين بار در سال 1952 با نام شيميايي دي اتيلن ايزوپروپيل متيل پريميديل تيوفسفات ساخته شد (8). اين سم تماسي غيرسيستميك در زمره سموم ارگانوفسفره محسوب شده و داراي طيف گستردهاي از اثرات حشرهكشي و قارچكشي است كه براي كنترل حشرات در سبزي و جاليز مورد استفاده قرار ميگيرد (7).
تاكنون چندين مطالعه در خصوص تعيين غلظت باقيمانده سموم و به ويژه ديازينون در محصولات زراعي انجام يافته است كه از جمله ميتوان به پژوهش شكرزاده و همكاران (1391) كه نسبت به ارزيابي ميزان باقيمانده سم ارگانوفسفره ديازينون در برنج توليدي شهرستان آمل اقدام كردند، پژوهش مكي آل آقا و فراهاني (1391) كه با هدف تعيين ميزان باقيمانده سم ديازينون در سيب درختي منطقه دماوند انجام يافت، پژوهش دهقان سكاچايي و همكاران (1389) كه نسبت به بررسي تأثير سم پاشي همراه با فرآيندهاي نگهداري ميوه خيار بر باقيمانده سم ديازينون در محصول اقدام كردند، پژوهش استادي و همكاران (1388) كه در خصوص اندازهگيري باقيمانده حشرهكش ديازينون در محصول خيار گلخانهاي عرضه شده در ميادين ميوه و تره بار شهر تهران مطالعه نمودند، به پژوهش رضواني مقدم و همكاران (1388) كه با هدف بررسي بقاياي سم ديازينون در محصولات گوجه فرنگي، خيار و خربزه در استانهاي خراسان رضوي و شمالي انجام يافت، به پژوهش Meda Rao و همكاران (2011) كه نسبت به ارزيابي باقي-مانده ديازينون در گياهان دارويي مورد استفاده در ساخت داروهاي گياهي در هندوستان اقدام كردند، به پژوهش Husain و همكاران (2003) كه با هدف تعيين باقيمانده ديازينون در مغز پسته در ايران انجام شد؛ به پژوهش Blasco و همكاران (2002) كه با هدف نظارت بر باقي ماندههاي حشره- كش ارگانوفسفره ديازينون در سبزيجات و ميوه هاي عرضه شده در بازار مصرف اسپانيا، انجام يافت، اشاره كرد (16- 9).
كدو سبز يك گياه گرمسيري و نيمهگرمسيري است. اين گياه در سرتاسر سال به راحتي در هر مكان قابل كشت ميباشد (17). از آنجا كه متاسفانه در اكثر موارد فاصله زماني پس از سمپاشي تا زمان برداشت يا Pre-Harvest ) PHIInterval) محصول رعايت نميشود، اين امر سلامت مصرفكنندگان را به مخاطره مي اندازد، لذا با توجه به اهميت موضوع در اين پژوهش نسبت به تعيين غلظت باقيمانده سم ديازينون در محصول كدوسبز و مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم با حداكثر غلظت مجاز باقي مانده يا MRL (Maximum Residue Limit) آفتكش ارايه شده توسط كميسيون غذايي Codex سازمانهاي FAO/WHO، اتحاديه اروپا و سازمان غذا و داروي ايالات متحده آمريكا (FDA) اقدام گرديد.

مواد و روشها
اين پژوهش در سال 1392 و بر روي نمونههاي تهيه شده از 10 واحد گلخانه فعال در شهرستان همدان كه نسبت به كشت كدو سبز اقدام و محصولات خود را در ميدان مركزي ميوه و تره بار شهر همدان عرضه ميكردند، انجام يافت. نمونه ها براي جلوگيري از تجزيه آفتكش بلافاصله به آزمايشگاه منتقل شدند.

396932-4074

142 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 70، پاييز 95 سبحان اردكاني و همكاران
براي آمادهسازي نمونه ها، ابتدا 10 گرم از هر نمونه خرد و با 60 ميلي ليتر استون مخلوط شد. مخلوط حاصل به مدت 2 دقيقه با استفاده از هم زن، مخلوط و محلول به دست آمده توسط پمپ خلا، با استفاده از كاغذ صافي واتمن 42 صاف گرديد. در مرحله بعد 150 ميلي ليتر سديم سولفات 2% و 40 ميلي ليتر دي كلرومتان به محلول افزوده شد و آن را به مدت چند دقيقه توسط هموژنايزر به شدت به هم زديم. سپس فاز پاييني را پس از 2 فازي شدن كامل در يك بشر جدا كرده و به محلول باقي-مانده، 20 ميلي ليتر دي كلرومتان افزوده شد. پس از هم زدن و 2 فازي شدن، فاز پاييني به بشر قبلي منتقل شده و سپس مجدداً 20 ميلي ليتر دي كلرومتان به محلول افزوده و دوباره پس از هم زدن و 2 فازي شدن، فاز پاييني به بشر حاوي محلول هاي 2 مرحله قبلي منتقل شده و محلول شفاف شده در دستگاه Buchi ،Rotary Evaporator مدل RE-121 در دماي 50 درجه سانتيگراد تا رسيدن به حد 2 ميلي ليتر تبخير شد (19- 18).
به منظور قرائت غلظت باقيمانده سم در نمونهها، استاندارد حشرهكش ديازينون از شركت فلوكاي آلمان تهيه و بعد از آماده كردن غلظتهاي مختلف از استاندارد ديازينون، منحني كاليبراسيون آن ترسيم شد. سپس جذب نمونهها با استفاده از دستگاه اسپكتروفتومتر Jenway مدل 7315 در طول موج 245 نانومتر در سه تكرار قرائت گرديد. در نهايت غلظت ديازينون با قرار دادن اعداد حاصل در معادله منحني كاليبراسيون استاندارد محاسبه شد (20).
براي پردازش آماري نتايج از ويرايش 19 نرم افزار آماري SPSS استفاده شد. بدين ترتيب كه به منظور اطمينان از نرمال بودن دادهها از آزمون شاپيرو- ويلك، براي مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم بين نمونههاي مورد مطالعه از آزمون آماري تحليل واريانس بين آزمودني يك طرفه (آزمون چند دامنه اي دانكن) و براي مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم در نمونهها با استانداردهاي بين المللي از آزمون تي تكنمونه اي استفاده شد. هم چنين داده هاي پرت نيز با استفاده از نمودار جعبهاي بررسي شدند. براي رسم نمودارها نيز از ويرايش 2007 نرم افزار مايكروسافت Excel استفاده شد.

يافتهها
نتايج مربوط به ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونههاي كدوسبز، نتايج مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم با استانداردهاي كميسيون غذايي Codex سازمانهاي FAO/WHO، كميسيون اتحاديه اروپا و سازمان غذا و داروي ايالات متحده آمريكا (23-21) و همچنين نتايج مربوط به گروهبندي آماري ميانگين غلظت باقيمانده سم بين نمونه ها به ترتيب در جداول 1 و 2 و نمودار 1 ارايه شده است.
ارزيابي غلظت باقي مانده سم ارگانو فسفره …. 143

جدول 1- ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونههاي مورد مطالعه بر حسب ميلي گرم در كيلوگرم
Table 1- Mean concentration of diazinon residues (mg/kg) in zucchini samples
انحراف معيار± ميانگين غلظت باقيمانده سم نمونه
0/105±0/006 1
0/093±0/003 2
0/149±0/013 3
0/159±0/027 4
0/151±0/013 5
0/147±0/018 6
0/119±0/006 7
0/171±0/013 8
0/157±0/018 9
0/140±0/027 10
غلظتها بيانگر ميانگين 3 تكرار ميباشد.

نتايج ارايه شده در جدول 1 بيانگر آن است كه دامنه ميانگين غلظت باقيمانده سم در نمونهها از 003/0±093/0 تا
027/0±159/0 ميلي گرم در كيلوگرم متغير ميباشد.
جدول 2- نتايج مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونه هاي كدوسبز با استانداردهاي بين المللي
Table 2- Comparing of mean concentration of diazinon residues in zucchini samples with MRL

فاصله اطمينان (95%) P-Value درجه آزادي آماره t تفاوت ميانگين از استاندارد تعداد پيراسنجه
حد بالايي حد پاييني Test ValueCodex= 0.05 0/10715 0/07105 0/000 29 11/168 0/089100 30 ديازينون
Test ValueEU= 0.01 0/14715 0/11105 0/000 29 16/181 0/129100 30 ديازينون
Test ValueFDA= 0.5 -0/34285 -0/37895 0/000 29 -45/235 -0/360900 30 ديازينون
نتايج مقايسه ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونه-هاي كدوسبز با رهنمود كميسيون اتحاديه اروپا (01/0 ميلي-گرم در كيلوگرم)، كميسيون غذايي Codex (05/0 ميليگرم در كيلوگرم) و سازمان غذا و داروي ايالات متحده آمريكا (50/0 ميليگرم در كيلوگرم) بيانگر وجود اختلاف معنيدار (05/0P<) بود. به طوريكه ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونهها از رهنمودهاي كميسيون اتحاديه اروپا و كميسيون غذايي Codex بيشتر و از رهنمود FDA كمتر ميباشد (جدول 2).
144 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 70، پاييز 95 سبحان اردكاني و همكاران

نمودار 1- گروهبندي آماري نمونه هاي مورد مطالعه از نظر ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون
Diagram 1- Statistical grouping of analyzed samples according to the mean concentration of diazinon residues
حروف غير مشترك (C ،B ،A و …) بيانگر تفاوت معنيدار بين ميانگين غلظت باقيمانده سم در نمونههاي مورد ارزيابي بر اساس نتايج آزمون تحليل واريانس
يك طرفه (آزمون دانكن) ميباشد (001/0<P).
گروهبندي آماري ميانگين غلظت باقيمانده سم بين نمونه هاي مورد مطالعه بيانگر آن بود كه تمام نمونه هاي كدوسبز از نظر ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون با يكديگر اختلاف معنيدار دارند (05/0P<) (نمودار 1).

بحث و نتيجهگيري
همانطور كه نتايج نشان داد در اين پژوهش ميانگين غلظت باقيمانده سم ديازينون در نمونههاي مورد مطالعه بيش از حد استانداردهاي بين المللي بود. لذا، نتايج حاصل با دستآورد پژوهش جاهدخانيكي و همكاران (1390) كه طي آن نسبت به بررسي غلظت باقيمانده سم اكسي ديمتون متيل در محصولات خيار و گوجه فرنگي گلخانه اي استان چهارمحال و بختياري اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه غلظت باقيمانده در نمونههاي خيار و گوجهفرنگي بيشتر از حد مجاز استاندارد ارايه شده
WHO و FAO/Codex مي باشد (24)، با دستآورد پژوهش دهقان سكاچايي و همكاران (1389) كه طي آن نسبت به بررسي تاثير سمپاشي همراه با فرآيندهاي نگهداري ميوه خيار بر باقيمانده سم ديازينون اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه غلظت باقيمانده سم ديازينون در ميوه خيار بيشتر از حد مجاز جهاني ميباشد (11)، با دستآورد پژوهش استادي و همكاران (1389) كه طي آن نسبت به ارزيابي باقيمانده حشرهكش ديازينون در محصولات گلخانه اي عرضه شده در ميادين ميوه و تره بار تهران اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه تجمع ديازينون در پوست ميوه بيشتر از ساير بخشها بوده و در بيش از %30 نمونههاي مورد مطالعه، غلظت باقيمانده سم از حد مجاز بيشتر بوده است (12)، دستآورد پژوهش رضواني مقدم و همكاران (1388) كه طي آن نسبت به بررسي بقاياي سموم در محصولات گوجه فرنگي، خيار و خربزه اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه به واسطه مصرف اين محصولات مقادير قابل توجهي سم ديازينون وارد زنجير غذايي مصرفكننده شده است (13)، دستآورد پژوهش هاديان و عزيزي (1386) كه طي آن نسبت به تعيين غلظت باقيمانده انواع آفت كش ها در سبزيجات تازه و گلخانهاي اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه %80 درصد از نمونهها حاوي انواع سموم قارچكش، حشرهكش و آفتكش ميباشند (25) و دستآورد پژوهش Sandraو همكاران (2003) كه طي آن نسبت به تعيين باقيمانده آفت كش ها در سبزيجات، ميوهها و غذاي كودكان با استفاده از روش كروماتوگرافي گازي اقدام كرده و نتيجه گرفتند كه بررسي
بيرويه نهادههاي كشاورزي و استفاده از نهادههاي با كيفيت و توجه به دوره كارنس سموم شيميايي در راستاي كاهش غلظت باقيمانده سموم مدنظر قرار گيرد.
منابع
.1 Latimer, G.W., Horwitz, W. 2007. Official Methods of Analysis of AOAC
International. 18th Edition. Gaithersburg, MD. AOAC International Publication,
985, pp. 282.
.2 Yazgan, M.S., Tanik, A. 2005. A new approach for calculating the relative risk level of pesticides, Environment
International, 31: 687-692.
3. اسماعيلي ساري. عباس، 1381. آلايندهها، بهداشت و استاندارد در محيطزيست، انتشارات نقش مهر، 798 صفحه.
.4 Krol, WJ., Arsenault, TL., Pylypiw, HM., Mattina, MJI. 2000. Reduction of pesticide residues on produce by rinsing, Journal of Agricultural and Food Chemistry, 48: 4666-4670.
.5 Torres, C.M., Pico, Y., Manes, J. 1996. Determination of pesticide residues in fruit and vegetables, Journal of
Chromatography, 754: 301-331.
.6 Cooper, J., Niglli, U. 2002. Handbook of organic food safety and quality, CRC
تاثير زمان ماند و دما بر كارايي سيستم …. 145
Press. New York, Washington, D.C., pp. 25-26.
.7 Tadeo, L. 2008. Analysis of pesticides in food and environmental samples, CRC Press. New York, Washington, D.C., pp. 382.
دهقاني. روح اله، 1389. سمشناسي محيط، انتشارات تك درخت، 536 صفحه.
شكرزاده. محمد، كرمي. محمد و ابراهيمي قادي. محمد امين، 1391. ارزيابي ميزان باقيمانده سموم ارگانوفسفره در برنج توليدي شهرستان آمل در شمال ايران، مجله بقاياي سموم در كاهو، گلابي، انگور و غذاي كودكان بيشتر از حد مجاز مي باشد (26)، مطابقت دارد.
بدين ترتيب با توجه به افزايش روزافزون ابتلا به بيماريهاي صعب العلاج كه بخشي از آن ناشي از مصرف محصولات غذايي حاوي مقادير بيشتر از حد مجاز باقيمانده سموم شيميايي ميباشد، لذا پايش بقاياي آفتكشها در مواد غذايي بايد بيش از پيش مورد توجه قرار گرفته و همچنين استفاده از روشهاي مناسب در كنترل آفات و بيماريهاي گياهي مانند استفاده از كنترل زيستي و تلفيقي آفات، آموزش كشاورزان و توليدكنندگان در مورد با عواقب سوء مصرف
دانشگاه علوم پزشكي مازندران، دوره 22، شماره 1، صص 221-215.
مكي آل آقا. مينا و فراهاني. مريم، 1391. تعيين ميزان باقيمانده سموم ديازينون و كلرپريفوس در واريتههاي گلدن و رد سيب درختي منطقه دماوند، مجله محيطشناسي، شماره 62، صص 116- 111.
دهقان سكاچايي. آتنا، شكرزاده. محمد، قرباني. محمد، مقصودلو. يحيي و بابايي. زين العابدين، 1389. بررسي تأثير سمپاشي همراه با فرآيندهاي نگهداري ميوه خيار بر باقيمانده سم ديازينون، مجله دانشگاه علوم پزشكي مازندران، دوره 20، شماره هفتاد و هشتم، صص 34 -27.
استادي. يحيي، ياوري. غلامرضا، شجاعي. محمود، مير دامادي. سيدمهدي و ايماني. سهراب، 1388.
اندازهگيري باقيمانده حشرهكش ديازينون در محصول خيار گلخانه اي عرضه شده در ميادين ميوه و تره بار شهر تهران، فصلنامه گياه پزشكي، شماره چهارم، صص 354-
.345
رضواني مقدم. پرويز، قرباني. رضا، كوچكي. عليرضا، عليمرادي. ليلا، عزيزي. گلثومه و سياه مرگويي. آسيه، 1388. بررسي بقاياي سموم در محصولات كشاورزي ايران مطالعه موردي: بررسي بقاياي ديازينون در گوجهفرنگي (Solanum lycopersicum)، خيار (Cucumis sativus) و خربزه (Cucumis melon)، علوم محيطي، سال ششم، شماره سوم، صص 72-63.
.41 Meda Rao, M., KumarMeena, A., Galib. 2011. Detection of toxic heavy metals and pesticide residue in herbal plants which are commonly used in the herbal formulations, Environmental Monitoring and
Assessment, 181: 267-271.
.51 Husain, S.W., Kiarostami, V., Morrovati, M., Tagebakhsh, M.R. 2003. Multiresidue determination of diazinon and ethion in pistachio nuts by use of matrix solid phase dispersion with a lanthanum silicate co-column and gas chromatography, Acta chromatographyca, 13: 208-214.
.61 Blasco, C., Pico, Y., Manes, J., Font, G. 2002. Determination of fungicide residues in fruits and vegetables by liquid chromatography-atmospheric pressure chemical ionization mass spectrometry, Journal of Chromatography A, 947: 227235.
.71 Poffley M., Owens G. 2006. Zucchini (Curcurbita pepo). Northern Territory Government, p.2.
.81 Cengiz, M.F., Certel, M., Gocmen, H., 2006. Residue contents of DDVP (Dichlorvos) and diazinon applied on cucumbers grown in greenhouses and their reduction by duration of a pre-harvest interval and post-harvest culinary applications, Food Chemistry, 98: 127135.
19. مهدوي. وحيده، 1388. اندازهگيري باقيمانده سم كاربندازيم در خيار به روش اسپكتروفتومتري و مقايسه آن با HPLC، آفات و بيماري هاي گياهي، شماره اول، صص
.1 -19

146 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 70، پاييز 95 سبحان اردكاني و همكاران
.02 Caldas, E.D., Conceição, M.H., Miranda, M.C., de Souza, L.C., Lima, J.F. 2001. Determination of dithiocarbamate fungicide residues in food by a spectrophotometric method using a vertical disulfide reaction system, Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49(10): 4521-4525.
.12 World Health Organization (WHO). 1998. Diazinon, Environmental Health Criteria, United Nations Environment Programme International Labour Organization.
.22 European Commission (EC). 2010. Special Eurobarometer 354, Food-related risks. pp. 168.
.32 U.S. Food and Drug Administration (FDA). 1999. Pesticide Program, Residue Monitoring. U.S. Food and Drug Administration. Washington, D.C., p. 12.
جاهدخانيكي. غلامرضا، فدايي. عبدالمجيد، صادقي. مهربان و مرداني. گشتاسب، 1390. بررسي ميزان باقيمانده سم اكسي ديمتون متيل در خيار و گوجهفرنگي گلخانه اي در استان چهارمحال و بختياري، مجله دانشگاه علوم پزشكي شهركرد، شماره چهارم، صص
.9 -17
هاديان. زهرا و عزيزي. محمدحسين، 1386. تعيين ميزان باقيمانده انواع آفت كش ها در برخي از سبزيجات تازه و گلخانه اي، مجله علوم و فنون كشاورزي و منابع طبيعي، شماره 43، صص 204-195.
.62 Sandra, p., Tienpont, B., David, F. 2003. Multi-residue screening of pesticides in vegetable, fruits and baby food by stir bar sorptive extraction-thermal desorptioncapillary gas chromatography-mass spectrometry, Journal of Chromatography A, .903-992 :0001



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید