علوم و تكنولوژي محيط زيست، دوره هجدهم، شماره سه، پاييز

بررسي خصوصيات فيزيكوشيميايي ذرات معلق بزرگتر از 10 ميكرومتردر استان
كردستان، غرب ايران

رضا بشيري خوزستاني 1 بابك سوري 2*
bsouri@uok.ac.ir

تاريخ دريافت: 10/8/90 تاريخ پذيرش:24/3/91

چكيده
زمينه و هدف: در سال هاي اخير انتشار ريزگرد ها در هواي مناطق غرب، جنوب غرب و مركزي ايران از روندي رو به رشد برخوردار بوده است. ذرات معلق با اندازه بزرگ تر از 10 ميكرومتر حضور گسترده تر و پاياتري نسبت به ذرات كوچك تر در مناطق مواجه با پديده ريزگرد ها دارند و از اين رو به عنوان يكي از مهمترين شاخص هاي ارزيابي كيفيت محيط زيست بشمار مي روند. اين تحقيق با هدف بررسي خصوصيات فيزيكوشيميايي اين ذرات در نيمه غربي كشور انجام پذيرفت.
روش بررسي: اندازه گيري ميزان بارش ذرات معلق در واحد سطح از فروردين ماه لغايت اسفند ماه 1389 به مدت يك سال به روش سنجش انباشت در محوطه دانشگاه كردستان در شهر سنندج واقع در غرب ايران انجام پذيرفت. همچنين مقادير محلول فلزات قليايي و قليايي خاكي Ca ،K ،Na و Mg و مقادير كل فلزات سنگين Fe و Mn با استفاده از روش جذب اتمي و در كنار آن فراواني و نوع كانيهاي تشكيل دهنده اين ذرات با استفاده از آناليز تفرق اشعه ايكس (XRD) در نمونه هاي جمع آوري شده مورد بررسي قرار گرفت.
يافته ها: نتايج نشان داد كه فروردين ماه با 71/19 و بهمن ماه با 38/1 گرم در مترمربع در ماه به ترتيب بيش ترين و كم ترين بارش ذرات مذكور در طول يك سال را به خود اختصاص دادند. همچنين ميانگين مقادير محلول Ca ،K ،Na و Mg باريده توسط اين ذرات به ترتيب معادل 45/12، 74/5 ، 85/65 و 13/2 ميلي گرم درمتر مربع در ماه و ميانگين مقادير كل Fe و Mn به ترتيب معادل 12/11 و 42/0 ميلي گرم در متر مربع در ماه اندازه گيري شدند. مطالعه نمونه ها با استفاده از تفرق اشعه ايكس نيز نشان داد كه در اين ذرات كانيهاي كوارتز و كلسيت داراي حضور چشم گيري بودند.

دانش آموخته كارشناسي ارشد گروه محيط زيست دانشگاه كردستان، سنندج، ايران.
دانشيار گروه محيط زيست دانشگاه كردستان، سنندج، ايران *(مسوول مكاتبات).

بحث و نتيجه گيري: نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد كه تركيبات موجود در اين ذرات مي تواند تاكيدي برمنشا خاك زاد براي اين ذرات معلق در غرب ايران باشد.

واژه هاي كليدي: ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر، خصوصيات فيزيكوشيميايي، روش سنجش انباشت، فلزات قليايي و قليايي خاكي، فلزات سنگين.

J.Env. Sci. Tech., Vol 18, No.3, autumn 2016

Evaluation of physico-chemical properties of the dustfall particles bigger than 10µm in Kurdistan province, western Iran.

Reza Bashiri Khuzestani1
Babak Souri2٭ bsouri@uok.ac.ir

Abstract
Background and Objective: In recent years, emission of dustfall particles has been an increasing phenomenon in the atmosphere of western, southwestern and central Iran. Particulate matters with an aerodynamic diameter bigger than 10µm show more tendencies to fall and sustain their presence on surrounding environment comparing to smaller particles in the regions, where dustfall phenomenon is a matter of concern. Hence, these particles are considered as an important index to evaluate environmental quality. Objective of this research was to investigate physico-chemical properties of these particles in western part of Iran.
Methods: The precipitation rate of dustfall particles on area unit was measured using deposit gauge method in a period of one year from Farvardin to Esfand 1389 (Iranian calendar) in university of Kurdistan in Sanandaj city, western Iran. Also, the concentration of soluble alkali and alkaline earth metals of Na, K, Ca and Mg alongside with concentration of total heavy metals of Fe and Mn were measured in the collected samples using an atomic absorption spectrophotometer. Additionally, type and dominance of minerals in the samples was evaluated using X-ray diffraction analysis (XRD). Findings: The results showed that during one year sampling period the highest and lowest rates of the dustfall precipitation were for months of Farvardin and Bahman with 19.71 and 1.38 gr m-2 month-1, respectively. Also, average concentration of soluble Na, K, Ca and Mg among the dustfall particles were 12.45, 5.74, 65.85 and 2.13 mg m-2 month-1 while average concentration for total Fe and Mn were 11.12 and 0.42 mg m-2 month-1. Also, X-ray diffraction analysis of the samples approved abundance of quartz and calcite minerals.
Discussion and Conclusion: The results of this research approved that the composition of these particles could emphasize on pedological source for dustfall particles in western Iran.

Keywords: Dustfall Particles Bigger than 10µm, Physico-Chemical Properties, Deposit Gauge Method, Alkali and Alkaline Earth Metals, Heavy Metals.

MSc graduate, Department of Environmental Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
Associate professor, Department of Environmental Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran *(Corresponding Author).
مقدمه
بر اساس گزارش برنامه محيط زيست سازمان ملل متحد ذرات معلق به عنوان مهم ترين آلاينده هاي هوا مطرح هستند به طوري كه گفته مي شود با افزايش هر 10 ميكروگرم بر متر مكعب آن ها در هوا ميزان مرگ و مير بين 1 تا 3 درصد افزايش مي يابد(1). نتايج حاصل از مطالعات قبلــي نشـــان مي دهد كه انتشار ذرات معلق مي تواند از الگو هاي فرسايش بادي خاك و يا توزيع مكاني منابع مصنوعي منتشر كننده اين ذرات تبعيت كند (2) و اين در حالي است كه ميزان انتشار اين ذرات با منشا خاك زاد بسيار بيش تر از منابع مصنوعي مي باشد (3و 4). تحقيقات انجام گرفته توضيح مي دهند كه مهم ترين منابع انتشار ريزگرد ها در ايران عمدتا در اقاليم خشك و نيمه خشك در كشور هاي قرارگرفته در غرب و جنوب غرب ايران كه داراي بارندگي ساليانه بين 200 تا 250 ميلي متــر هستنـد واقع شده اند (5). مطالعه خاك اين مناطق نشان داده است كه بافت اكثر اين خاك ها رسي تا سيلتي مي باشد كه از نظر دانه بندي بسيار كوچك بوده و ازاين رو داراي قابليت فرسايش پذيري بالايي هستند (6). ذرات معلق منتشره از اين مناطق به واسطه عوامل فرسايش دهنده بادي از ساختار هــاي خــاك جــدا مي شوند و به دليل دارا بودن خصوصيات فيزيكي خاص از جمله اندازه، شكل و وزن مخصوص قابليت انتقال در مسافت هاي طولاني را دارند و به دليل منشا عمدتا خاك زاد مي توانند مقادير متنابهي از عناصر معدني را به همراه خود حمل نمايند (7). با توجه به اين كه مناطق سر منشا اين ريزگردها عمدتا پوشيده از خاك هاي آهكي هستند اين ذرات مقادير قابل توجهي از فلزات قليايي و قليايي خاكي را در خود دارند كه بخش اعظم آن ها به شكل تركيبات محلول هستند.
علاوه بر اين تركيبات مختلف آهن و منگنز به وفور و اغلب به همراه هم در تمامي خاك ها و در شرايط آب و هوايي مختلف يافت مي گردند (8، 9 و 10). مطالعه ذرات معلق با منشا طبيعي و با اندازه ذرات بزرگ تر از 10 ميكرومتر كه حضور گسترده و پاياتري از ذرات كوچك تر از اين حد در محل زندگي انسان در مناطق مواجه با پديده ريزگردها دارند به عنوان يكي از مهم ترين شاخص هاي ارزيابي كيفيت محيط زيست به شمار مي رود. به طوري كه بررسي خصوصيات فيزيكوشيميايي اين ذرات كه بخش اعظم آن ها را رس هاي منعقد شده، سيلت و شن هاي ريز تشكيل مي دهند مي تواند تعيين كننده كيفيت محيط زيست يك منطقه در دوره هاي زماني بلند مدت قلمداد گردد (12،11 و 13). در اين تحقيق نمونه برداري از ذرات معلق باريده بزرگ تر از 10 ميكرومتر در يك بازه زماني يك ساله در محوطه دانشگاه كردستان واقع در جنوب شهر سنندج كه در سنوات اخير با هجوم گسترده ريزگردها در غرب ايران مواجه بوده و به گزارش سازمان بهداشت جهاني سومين شهر آلوده جهان از حيث ميزان ذرات معلق مي باشد (14 و 15) انجام پذيرفت كه طي آن برخي خصوصيات فيزيكوشيميايي اين ذرات باريده به همراه نوع كاني هاي تشكيل دهنده آن ها مورد مطالعه قرار گرفت.
روش بررسي
نمونه برداري از ذرات معلق باريده بزرگ تر از 10 ميكرومتر در دو ايستگاه در محوطه دانشگاه كردستان (شكل 1) واقع در جنوب شهر سنندج از فروردين ماه سال 1389 به مدت يك سال با فواصل زماني ده روز و بر اساس روش سنجش انباشت ذرات1 كه از جمله روش هاي غير فعال نمونه برداري2 مي باشد انجام پذيرفت (16و 17). در اين روش مطابق شكل 2 پس از هر دوره ده روزه كل محتوي جمع آوري كننده شيشه اي با استفاده از آب دو بار تقطير شسته و به بطري جمع آوري منتقل گرديد و سپس بطري جمع آوري براي آناليز به آزمايشگاه انتقال داده شد. براي اندازه گيري فرم هاي محلول فلزات قليايي و قليايي خاكي Ca ،K ،Na وMg ابتدا كل محتوي بطري جمع آوري در دماي 95 درجه سانتي گراد به مدت 2 ساعت حرارت داده شد و سپس به مدت 30 دقيقه در دماي 50 درجه سانتي گراد در حمام اولتراسونيك قرار گرفت و

Deposit gauge method
Passive sampling methods
در نهايت با استفاده از فيلتر واتمن1 شماره 41 فيلتر شد (18). براي اندازه گيري مقادير كل فلزات سنگين Fe و Mn از هضم رسوبات جمع آوري شده بر روي فيلتر هاي منتج از مرحله قبل توسط 15 ميلي ليتر اسيد نيتريك غليظ استفاده شد كه محلول حاصل از اين فرآيند ابتدا در دماي 95 درجه سانتي گراد به مدت 2 ساعت حرارت دهي شد و سپس در دماي 50 درجه سانتي گراد به مدت 30 دقيقه در حمام اولتراسونيك قرار گرفت. در مرحله بعد عصاره به دست آمده با استفاده از فيلتر واتمن شماره 41 فيلتر گرديد و حجم نهايي محلول به 25 ميلي ليتر رسانده شد (19). براي اندازه گيري مقاديرK ،Na ، Fe ،Mg ،Ca و Mn از روش شعله در يك دستگاه جذب اتمي2 استفاده گرديد و نتايج برحسب وزن خشك مقادير اندازه گيري شده ذرات معلق باريده بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحد سطح محاسبه شد. مجموع داده هاي مربوط به هر سه دوره ده روزه در هر ماه بعنوان اطلاعات مربوط به همان ماه در هر يك از دو ايستگاه تلقي و ميانگين داده هاي متناظر اندازه
گيري شده هريك از Fe ،Mg ،Ca ،K ،Na و Mn در دو ايستگاه به عنوان اطلاعات ماه مربوطه بر حسب ميلي گرم در متر مربع در نظر گرفته شد. نتايج به دست آمده از نظر دارا بودن توزيع نرمال با استفاده از آزمون هاي كولموگرف-اسميرنوف بررسي گرديدند و در موارد عدم پيروي از توزيع نرمال فرآيند نرمال سازي روي آن ها انجام گرفت.

1-2- Whatman filter paper Phoenix 986

شكل 1- موقعيت جغرافيايي محدوده دانشگاه كردستان در غرب ايران و مكان ايستگاه هاي 1 و 2 بمنظور نمونه برداري از ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر
Fig 1- The schematic map of the geographical location of the University of Kurdistan in western Iran and the study sites used for the sampling of nuisance dust

شكل 2- اجزاي دستگاه مونتاژ شده به منظور نمونه برداري ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر به روش غيرفعال
Fig 2-The parts of the assembled dust-fall guage used for the inactive sampling of nuisance dust fall particles
همچنين نوع و فراواني نسبي كاني هاي تشكيل دهنده ذرات معلق مذكور پس از آماده سازي هاي لازم (20) با استفاده از يك دستگاه تفرق اشعه ايكس1 در دو نمونه تصادفي مربوط به ايستگاه هاي 1 و 2 مطالعه گرديد.

1-30 Ital structure APD 2000; CukmA α radiation, 40kw,

يافته ها
جدول 1 نتايج آمار ماهيانه توصيفي شامل كم ترين، بيش ترين، ميانگين، خطاي استاندارد و همچنين مجموع كل 12 ماهه مقادير ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحد سطح در دو ايستگاه نمونه برداري 1 و 2 را نشان مي دهد.
همان طور كه در اين جدول ديده مي شود با توجه به آمار ميانگين دو ايستگاه كم ترين، بيش ترين، ميانگين و خطاي استاندارد مقادير ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر به ترتيب معادل 38/1، 71/19، 72/4 و 52/1 گـــرم در متــر مــربع مي باشند كه كم ترين و بيش ترين مقادير به ترتيب مربوط به ماه هاي بهمن و فروردين بودند. همچنين نتايج نشان داد كه ميانگين ± خطاي استاندارد مقادير اين ذرات معادل 52/1±72/4 گرم در متر مربع در ماه براي طول دوره نمونه
جدول 1- آمار ماهيانه توصيفي مقادير ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در دو ايستگاه نمونه برداري در واحد سطح
Table 1-Descriptive statsitics of the mounthly concentrations of nuisance dust in sampling sites
گرم در متر مربع در ماه ايستگاه 1 ايستگاه 2 ميانگين دو ايستگاه
كمترين 1/32 1/44 1/38
بيشترين 19/59 19/83 19/71
ميانگين 4/64 4/81 4/72
خطاي استاندار 1/51 1/54 1/52
مجموع كل 12 ماهه 55/63 57/71 56/67

شكل 3- روند تغييرات مقادير ماهيانه ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحد سطح براي دوره يك ساله نمونه برداري
به تفكيك ايستگاه هاي 1 و 2
Fig 3-The variation trends of the mounthly concentration of nuisance dust for 1 year sampling period in our study area

برداري مي باشد. همچنين مجموع كل 12 ماهه ذرات معلق باريده مذكور در طول دوره يك ساله نمونه برداري معادل 67/56 گرم در متر مربع محاسبه گرديد. شكل شماره 3 روند تغييرات مقادير ماهيانه ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر مورد بحث را براي دوره يك ساله نمونه برداري به تفكيك ايستگاه هاي 1 و 2 نمايش مي دهد.
در اين تحقيق همچنين مقادير محلول فلزات قليـايي و قليـاييخاكي Ca ،K ،Na و Mg و نيز مقادير كل فلزات سـنگينFe و Mn در ذرات م ذكور در واح د س طح م ورد س نجش ق رارگرفتند كه نتايج به دست آمده در جـدول 2 آورده شـده اسـت .
همان طور كه در اين جدول ديـده مـي شـود در ميـان اشـكالمحلول فلزات قليايي و قليايي خاكي اندازه گيري شـده كلسـيم با ميانگين 85/65 و منيزيم با ميـانگين 13/2 ميلـي گـــ رم در متر مربع در ماه به ترتيب بيش ترين و كم تـرين مقـادير را بـهخود اختصاص دادنـد . همچنـين در ميـان مقـادير كـل دو فلـزسنگين اندازه گيري شده آهن داراي ميـانگين 12/11 و منگنـز داراي ميانگين 42/0 ميلي گرم در متر مربع در ماه بودند. ضمنا كلسيم محلول در كم ترين مقدار خود معادل 79/24 ميلي گرم در متر مربع بـراي مـاه مـرداد و در بـيش تـري ن مقـدار معـادل02/160 ميلي گرم در متـــ ر مربـع بـــ راي مـــ اه ارديبهشـتاندازه گيري شد. همچنين كم ترين و بيش تـرين مقـادير آهـنكـل معـادل 42/2 و 97/27 بـه ترتيـب بـراي مـاه هـاي دي و فروردين اندازه گيـري شـدند. شـكل شـماره 4 رونـد تغييـراتمقادير محلول فلـزات قليـايي و قليـايي خـاكي Ca ،K ،Na و Mg در ذرات معلق مذكور در واحـد سـطح درطـول دوره يـكساله نمونه بـرداري را نشـان مـي دهـد . در شـكل 5 نيـز رونـدتغييرات مقادير كل فلزات سـنگينFe و Mn در ايـن ذرات درواحد سطح نمـايش داده شـده اسـت . در شـكل 6 طيـف هـايحاصل از آناليز تفرق اشعه ايكس آورده شده اند كه همان طـوركه مشاهده مي شود كـاني هـاي كـوارتز وكلسـيت بـه ترتيـبفراوان ترين كاني هاي موجود در ذرات معلـق بـزرگ تـر از 10 ميكرومتر باريده در طول دوره نمونه برداري بودند.

جدول 2- آمار توصيفي مقادير محلول Ca ،K ،Na و Mg و همچنين مقادير كل Fe و Mn باريده توسط ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحد سطح

Table 2- Descriptive statistics of the concentrations of soulable Na, K, Ca and Mg as well as the total concentrations of Fe and Mn in nuisance dust particles
ميليگرم در متر مربع در ماه كمترين بيشترين ميانگين خطاي استاندارد
Na 6/43 26/01 12/45 1/59
K 1/97 16/72 5/74 1/25
Ca 24/79 160/02 65/85 11/47
Mg 0/36 3/81 2/13 0/30
Fe 2/42 27/97 11/12 2/30
Mn 0/10 1/48 0/42 0/11

شكل 4- روند تغييرات مقادير محلول Ca ،K ،Na و Mg در ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحد سطح در طول دوره نمونه برداري
Fig 4-The variation trends of the concentrations of soluble Na, K, Ca and Mg in nuisance dust particles in our sampling period

شكل 5- روند تغييرات مقادير كل Fe و Mn در ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر در واحــد سطح در طــول دوره نمونه برداري
Fig 5-The variation trends of the concentrations of total Fe and Mn in nuisance dust particles in our sampling period

شكل 6- طيف تفرق اشعه ايكس مربوط به ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر (Q:كوارتز; C: كلسيت)
Fig 6-X-ray defraction (XRD) patterns of the nuisance dust particles (Q: quartz, C: calcite)

بحث و نتيجه گيري
فرسايش خاك همواره به عنوان يكي از مهم ترين منابع انتقال و انتشار مواد به حساب مي آيد. ذرات معلق مي توانند از طريق عوامل فرساينده مانند باد از ساختار هاي خاك جدا شده و به دليل دارا بودن مشخصات فيزيكي خاص از جمله اندازه، شكل و وزن مخصوص خود مسافت هاي طولاني را طي نمايند كه ذرات رس حين جابجايي با جريان هوا مي توانند به يكديگر چسبيده و با اندازه 10 ميكرومتر يا بزرگ تر در وجود رطوبت كافي هوا سقوط كرده و ته نشين شوند. نتايج به دست آمده در اين تحقيق نشان داد كه كلسيم در بين مقادير محلول فلزات قليايي و قليايي خاكي Ca ،K ،Na و Mg و آهن در بين مقادير كل دو فلز سنگين Fe و Mn بيش ترين سهم را در ذرات معلق بزرگتر از 10 ميكرومتر باريده در واحد سطح به خود اختصاص مي دهند كه اين امر در رابطه با ذرات معلق با منشا طبيعي و بياباني مخصوصا ذرات خاك زاد مورد انتظار است (21). لازم به ذكر است كه فراواني كاني كلسيت در ذرات معلق مطالعه شده (شكل 6) مقادير بالاي اندازه گيري شده كلسيم را توضيح مي دهد و تابيد كننده منشا آهكي خاك هاي مولد ذرات معلق مذكور مي باشد. علاوه بر اين وجود مقادير متنابهي از كاني كوارتز نيز تاييد كننده منابع انتشار زمين شناختي براي اين ذرات است (22). بر اساس مطالعات قبلي افزايش دما و همچنين شدت گرفتن وزش باد در ماه هاي فروردين و ارديبهشت در صحاري كشورهاي قرار گرفته در جنوب و غرب ايران خصوصا در عرض هاي جغرافيايي پايين تر باعث افزايش فرسايش پذيري خاك ها مي شود كه افزايش 20 تا 30 درصدي انتشار ذرات معلق در اين مناطق را به دنبال دارد (5 و 6) كه با نتايج اين تحقيق مبني بر افزايش ذرات معلق باريده در فروردين و ارديبهشت مطابقت دارد (جدول 1 و شكل 3). ضمنا روند كاهشي غلظت اين ذرات در ماه هاي بعد از ارديبهشت با توجه به افزايش پايداري هاي جوي و كاهش سرعت وزش باد در اين مناطق قابل توضيح مي باشد (23).
كاني هاي رسي همواره به عنوان مهم ترين عوامل جذب، انتقال و انتشار مواد در محيط هاي خاك و ذرات معلق مطرح هستند. ساختار شيميايي اين كاني ها به گونـه اي است كه در بيــن آن ها پيوند هاي ضعيف واندروالسي برقرار مي شود و عوامل
بررسي خصوصيات فيزيكو شيميايي ذرات معلق ….

مختلف هوا شناختي ازجمله افزايش دما و افزايش سرعت وزش باد باعث شكستن اين پيوند ها مي شوند كه خود موجب افزايش توليد و تحرك بيش تر ذرات معلق مي گردد(24). بهعلاوه اين ذرات داراي عوامل محلول در آب مانند تركيبات سولفاته، كلــريد و يا نيتــراته فلزات قليايي و قليــايي خاكي مي باشند كه مي توانند در اتمسفر به حالت جامد يا به فرم دراپلت ها باقي بمانند كه مقادير باريده آن ها در واحد سطح با افزايش ميزان رطوبت نسبي هوا افزايش مي يابد (25). با توجه به شكل 4 كه روند تغييرات مقادير محلول Ca ،K ،Na و Mg باريده در واحد سطح ابتدا در ماه هاي بهار روندي افزايشي داشته و سپس به تدريج كاهش مي يابد مي توان گفت كه با افزايش رطوبت نسبي هوا در غرب ايران در ماه هاي فروردين و ارديبهشت اين افزايش بارش ذرات معلق قابل توجيه است (8و 25). با اتمام فصل بهار به علت كاهش غلظت دراپلت هاي آبي و همچنين كاهش فعاليت هاي گازي اتمسفر در ماه هاي شهريور و مهر و بدليل افزايش پايداري هاي جوي، مقادير تركيبات محلول فلزات قليايي و قليايي خاكي و به طبع آن ذرات معلق باريده در واحد سطح رونــدي كاهشي را طــي مي نمايند. همچنين با توجه به شكل 5 روند تغييرات مقادير كل فلزات سنگين Fe و Mn در تطابق نسبي با روند تغييرات مقادير محلول Ca ،K ،Na و Mg (شكل 4) مي باشد كه بيانگر ثبات نسبت ميان تركيبات اندازه گيري شده بوده و مويد منشا يكسان ذرات معلق بزرگ تر از 10 ميكرومتر باريده در طول دوره نمونه برداري است. اين در حالي است كه اندك عدم تطابقهاي مشاهده شده در اين خصوص در طول زمـــان را مي توان به تغيير فاكتور هاي هواشناسي در فصول مختلف و لاجرم ماهيت متفاوت تمايلات هواشناختي هريك از اين تركيبات براي حمل شدن و سپس باريدن نسبت داد. همچنين تطابق تغييرات مقادير آهن و منگنز (شكل 5) با توجه به همبستگي بالاي ميان اين دو عنصر در خاك (9 و 10) تاكيد مجددي بر منشا خاك زاد ذرات معلق مطالعه شده است. تشكر و قدرداني
نويسندگان اين مقاله برخود لازم مي دانند از دانشگاه كردستان، گروه محيط زيست و خصوصا آزمايشگاه كنترل كيفيت آب، خاك و هواي اين گروه كه امكان انجام اين تحقيق در قالب پايان نامه كارشناسي ارشــد را فــراهم آوردنـد سپاسگزاري مي نمايند.
منابع
جمشيدي، اصلان و همكاران، “بررسي ميزان آلودگي ذرات معلق در هواي گچساران در سال 1384″،مجله ارمغان دانش، 1386، دوره 16، شماره2، 90- 97.
اصيليان، حسن و همكاران، “آلودگي هوا”، چاپ دوم، انتشارات موسسه آثار سبحان، 1389، تهران، 152 صص.
دبيري، مينو، “آلودگي محيط زيست هوا آب خاك صوت”، چاپ چهارم، انتشارات نشر و پخش آيلار، 1385، تهران، 399صص.
.4 Jaradat, Q. M., Momani, K., Jbarah, A. Q., Massadeh, A., 2004.Inorganic analysis of dustfall and office dust in an industrial area in Jordan. Environmental research, 96, pp.139-141.
.5 Gerivani, H., Lashkaaripour, G. R., Ghafoori, M., Jalali, N., 2011. The sources of dust streams in Iran: acase study based on geological information and rainfall data. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 16:1, pp.297-308.
.6 Cuesta, J., Morsham, J. H., Parker, D. J.,Flament, C., 2009. Dynamical mechanisms controlling the vertical redistribution of the dust and the thermodynamic structure of the west Saharan atmospheric boundary layer during summer. Atmospheric Science
Letters, 10:1, pp.34-42.
.7 Moreno, S., Cascales Pujalte, J.A., Martinez Garcia, M.J., Angosto, J.M., Moreno, S., Bayo, J., Garcia-Sanchez, A., Moreno Clavel, J.,2002. Relationships between levels of lead, cadmium, zinc, and copper in soil and settleable particulate maters in Cartagena (Spain). Water, Air, and Soil Pollution, 137, pp.365-386. اسماعيلي ساري، عباس، “آلاينده ها بهداشت و .8 استاندارد در محيط زيست”، نوبت اول، انتشارات نقش .مهر،1381، تهران، 767 صص
.9 Dube, A., Zbitniewski, R., Kowalkowski, T., Cukrowska, E.,Buszewski, B., 2001. Adsorption and migration of heavy metals in soil. Polish Journal of Environmental Studies, 10:1, pp.1-10.
.01 Schwertmann, U., Taylor, R. M., 1998. Minerals in soil environment. 2nd edition, SSSA book series, Chapter 8, Iron oxides, pp.379-468.
11. غياث الدين، منصور، “آلودگي هوا”. چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران، 1385، تهران، 916 صص.
.21 Banerji, S. K., 2009. Environmental chemistry. PHI learning private limited, New Delhi, pp. 187.
.31 DUSTSCAN, 2011.Nuisance dust monitoring. Guidance note 1, Dust Monitoring and Dust Consultancy
Services, Griffin House, Market Street, Charlbury, Oxford, OX7 3PJ, DustScan Ltd., UK. See information in:
http://www.dustscan.co.uk/
.41 Public Health Information and
Geographic Information Systems, 2011. Exposure to particulate matter with an aerodynamic diameter of 10µm or less (PM10) in 1081 cities 2003-2010. Map Production, World Health Organization.
0-324

علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 69، تابستان 95 بشيري خوزستاني و همكار
.51 Outdoor Air Pollutions in Cities, 2011.World Health Organization, See information in: http://www.who.int/phe/health_topics/out doorair/databases/en/index.html.
.61 ASTM D1739, 2010.Standard Test Method for collection and measurement of dustfall, See information in: http://www.astm.org/Standards/D1739.ht m.
.71 BSI 1747, 1972.British Standard Institution for Dustfall Measurement Methods, See information in: www.bsigroup.com.
.81 Monani, K., Jiries, A. G., Jaradat, Q. M., 1997. Determination of water soluble inorganic species in airborne atmospheric particulate matter in an urban area in Jordan. Multan J. Res. Stud., 12:1, pp.111-137.
.91 Momani, K. A., Jiries, A. G., Jaradat, Q. M., 2000. Atmospheric deposition of Pb, Zn, Cu and Cd in Aman Jordan. Turk.J. Chem., 24, pp.231-237.
.02 Kampf, N., Schwertmann, U., 1982. The 5-M-NaOH concentration treatment for iron oxides in soils. Clays and clay minerals, 30:6, pp.401-408.
.12 Xunming, W., Huang, N., Zhibao, D. and Caixia, Z., 2010. Mineral and trace element analysis in dustfall collected in Hexicorridor and its significance as indicator of environmental change.
Environ. Earth Sci., 60, pp.1-10.
.22 Grazulis, S., Chateigner, D., Downs, R., Yokochi, Y., Quiros, M., Lutterotti, L., Manakova, E., Butkus, J., Moeck, P., Le Bail, A., 2009. Crystallography Open Database (COD) an open access collection of crystal structures. Applied Crystallography, 42, pp.726-729.
.32 Naddafi, K., Nabizadeh, R.,
Soltanianzadeh, Z., Ehrampoosh, M. H., 2006. Evaluation of dustfall in the air of
-5357208582

بررسي خصوصيات فيزيكو شيميايي ذرات معلق …. 79

.52 Barkan, J., Alpert, P., 2008. Synoptic yazd. Iranian Journal of Environmental patterns associated with dusty and non- Health Science, 3:3,pp.161-168 dusty seasons in Sahara. Theoretical and
.42 Gonzalez, E. B., Gadra, J. M., Valasco, E.
Applied Climatology, DOI:
S., Mahia, P. L., 1997. Metals in air born 10.1007/s00704-007-0354-9. particulate matter in la courna. Sci. Total
Environ, 196, pp.131-139.



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید