علوم و تكنولوژي محيط زيست، دوره هجدهم، شماره سه، پاييز 95

بررسي اثرات افزايش دماي ناشي از تغيير اقليم جهاني بر ميانگين سطح تراز آب(MSL)در سواحل شمالي خليج فارس(سواحل استان هرمزگان)

اعظم جعفري 1
مسعود ترابي آزاد2* M_Azad@Iau-tnb.ac.irشهاب سهرابي 3
تاريخ دريافت: 10/10/89 تاريخ پذيرش:12/7/90

چكيده
زمينه و هدف: يكي از پيامدهاي احتمالي گرمـايش زمـين بـالا آمـدن سـطح آب درياهـاي آزاد مـي باشـد. دانشـمندان افـزايش ميـزان گازهاي گلخانه اي (كنترل كننده ي دماي زمين ) را دليل اين گرمايش جهاني دانسته و با اندازه گيري هاي ماهواره اي به طـور متوسـطساليانه 1 تا 2 ميلي متر براي افزايش سطح تراز آب درياهاي آزاد پيش بيني نموده اند.
روش بررسي: اين پژوهش با جمع آوري و آناليز داده هاي دراز مدت ميانگين سالانه دمـاي هـواي جهـان (Gtemp) ، ميـانگين سـالانهدماي هواي استان هرمزگانTemp))، ميانگين سالانه دماي سطحي آب(SST) و همچنين ميانگين سالانه سـطح تـراز آب دريـا(MSL) مربوط به اين سواحل، ابتدا معني داري تغييرات آن ها را در گروه بندي هاي 5 ساله طي 20 سال اخير با يك گروه دراز مدت از هر متغير به عنوان شاهد، از طريق آزمون دانكن مورد مقايسه قرار مي دهد، سپس با توجه به معني دار شـدن رونـد افزايشـي ميـانگين گـروه هـاي مربوط به سال هاي اخير، مابين سه متغير اول (Temp، Gtemp و SST )به عنوان متغيرهاي مستقل با متغير آخر (MSL) بـه عنـوان متغير وابسته از طريق رگرسيون چند متغيره به استخراج معادله رگرسـيون، نحـوه و ميـزان تـاثير هـر يـك از آنهـا را در پـارامتر MSL مي پردازد و از اين طريق پيش بيني هاي لازم را در اين خصوص ارايه مي كند.
يافته ها و نتيجه گيري: نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه روند افزايشي ميانگين سالانه مقادير گروه هـا ي آزمايشـي منتهـي بـه سـال 2008(يعني سال هاي اخير) در هر 4 متغير ذكر شده تفاوت معني داري با گروه هاي قبـل از خـود (طـي 20 سـاله اخيـر) وهمچنـين بـا گروه شاهد (ميانگين دراز مدت هر يك از گروه ها) داشته است. همچنين سه متغيرTemp، Gtemp و SST در معادله رگرسـي ون چنـدمتغيره براي محاسبه ي MSL به ترتيب داراي ضرايب 54/4 ،713/1 و 798/0 مي باشند.
واژه هاي كليدي: گرمايش جهاني، خليج فارس، دماي سطحي آب (SST )، ميانگين تراز آب دريا (MSL)، سواحل هرمزگان

دانشجوي دكتراي نانو فيزيك، دانشگاه زنجان
دانشيار فيزيك دريا، دانشكده علوم و فنون دريايي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال*(مسوول مكاتبات)
دانشجوي دكتراي، دانشگاه ساري

J.Env. Sci. Tech., Vol 18, No.3, autumn 2016

The study of temperature increases effects due to global climate change on the Mean Sea Level (MSL) in the north coasts of Persian Gulf (Hormozgan province)

Azam Jafari 1
Masoud Torabi Azad 2*
M_Azad@Iau-tnb.ac.ir Shahab Sohrabi3

Abstract
Background and Objective:: One of the probable results of global warming is rise of free seas level.
Scientists believe the increase of greenhouse gases (earth temperature controller) is the reason of this global warming and by using satellite measurements, have forecasted averagely 1-2 mm for increase of free seas level.
Methods: This research by collecting and analyzing long term data of annual mean of global temperature (Gtemp), annual mean of Hormozgan province temperature (Temp), annual mean of sea surface temperature (SST) and also annual mean sea level (MSL) related to these coasts, at first compares the significance of their changes in 5 years groupings during recent 20 years with a long term group of each variable as control, by using Duncan test, then considering being significant the increasing trend of mean of recent years groups, derives the regression equation between first three variables (Gtemp, Temp and SST) as independent variables with the last variable (MSL) as dependent variable using multi- variable regression, studies the quality and quantity of influence of each one of them on MSL and by this mean, propounds the necessary predicts in this regard.
Findings and Conclusion: The results of this study show the increasing trend of annual mean of the quantities of experimental groups concluded to 2008 (namely recent years) in each of four mentioned variables has had significant difference with groups before them (during recent 20 years) and also with control group (long term mean of each one of the groups). Moreover, three variables including Gtemp, Temp and SST in multi-variable regression for calculating MSL have coefficients of 4.45, 1.713 and 0.798 respectively.
Keywords: Global warming, Persian Gulf, sea surface temperature (SST), mean sea level (MSL), Hormozgan coasts

Ph.D student of Nano Phyiscs, Zanjan University, Zanjan, Iran
Associate Prof. Faculty of Marine Science and Technology, Islamic Azad University, Tehran North Branch, Tehran, Iran *(Corresponding Author).
Ph.D student, Sari University, Sari, Iran
مقدمه
تغيير اقليم پديده اي است كه طي آن با افزايش گازهاي گلخانه
اي(2N2O-CH4 -CO و…) انرژي منعكس شده از زمين امكان خروج پيدا نكرده و لذا زمين مرتبا گرم تر مي شود، يعني دماي هوا روند افزايشي خواهد داشت. اندازه گيري هاي ثبت شده ميانگين جهاني دماي هوا را در سال هاي 1961 تا 1990 ميلاديc° 14 نشان مي دهد ليكن پس از آن روند افزايش دما ادامه يافته بطوري كه اين ميانگين در سال هاي 1991 تا 2000 به c° 29/14 و از 2001 تا 2007 به c°44/14 رسيده است. پيش بيني هاي محققان علوم هواشناسي بيان كننده ي اين مطلب است كه ميانگين دماي هوا در سال هاي آتي آن قدر زياد مي شود كه حتي از ميانگين طولاني مدت خود نيز بالاتر خواهد رفت چراكه دماي هواي كره ي زمين در مناطق قطبي و استراليا c°4/0 افزايش يافته است(1). اين افزايش دماي ناشي از تغيير اقليم به دو طريق باعث بالا رفتن سطح تراز آب درياهاي آزاد خواهد شد اولا ذوب صفحات عظيم يخهاي قطبي را در بر خواهد داشت كه ذوب اين صفحه هاي يخي طبيعتا باعث افزايش سطح تراز آب درياهاي آزاد خواهد شد، ثانيا افزايش دماي هوا، افزايش دماي سطحي آب را در پي خواهد داشت كه اين خود سبب افزايش حجم آب و در نتيجه افزايش سطح تراز آب دريا خواهد شد(2). دانشمندان افزايش ميزان گازهاي گلخانه اي كه كنترل كننده ي دماي زمين است را دليل اين گرمايش جهاني دانسته و با اندازه گيري هاي ماهواره اي به طور متوسط ساليانه 1 تا 2 ميلي متر براي افزايش سطح تراز آب درياهاي آزاد پيش بيني نموده اند (3).
اين فرايند در دراز مدت سبب بروز مشكلات متعددي نظير به زير آب رفتن بسياري از مناطق مسكوني، از بين رفتن بسياري از زمينهاي زراعي، تخريب سازه هاي دريايي، بنادر، اسكله ها و بسياري موارد ديگر خواهد شد(2). به همين دليل محققان كشور وظيفه دارند ابعاد مختلف اين موضوع را درسواحل ايران مورد مطالعه و بررسي قرار دهند. صمديان فرد و همكاران در خصوص تجزيه و تحليل هوشمند اثرات گرمايش زمين بر دماي سطح دريا در استان هرمزگان، سواحل خليج فارس مطالعاتي را انجام دادند(4).
از آن جا كه درخصوص اثرات تغيير اقليم بر ميانگين سطح تراز دريا در سواحل جنوبي كشور كم تر تحقيقات مدوني صورت پذيرفته است، اين پژوهش سعي دارد كه با مرور مطالعات و تحقيقات انجام شده قبلي و با بكار گيري روش هاي آماري تجزيه واريانس، آزمون هاي مقايسه ميانگين و نهايتا رگرسيون چند گانه، نحوه ي تاثيرافزايش دماي ناشي از گرمايش جهاني زمين بر ميانگين سطح تراز آب در سواحل استان هرمزگان را از طريق جمع آوري داده هاي دماي هواي جهاني، دماي هواي منطقه، دماي سطحي آب دريا در طول 20 سال گذشته و همچنين داده هاي جزرو مدي مربوط به ايستگاه هاي ساحلي اين استان از بدو تاسيس تا كنون مورد بررسي قرار دهد و با استخراج ميانگين سطح تراز آب دريا (MSL ) از اين داده ها، ميزان همبستگي اين متغيرها را با روش هاي آماري بررسي نمايد. در نهايت بوسيله بررسي نتايج حاصله و مقايسه آن با نتايج بدست آمده از داده هاي ماهواره اي تراز دريا در منطقه خليج فارس كه توسط ماهواره هاي ارتفاع سنجي (TOPEX,JASON-1,JASON-2) موجود است، پيش بيني هاي لازم را دراين خصوص ارايه نموده و نتايج حاصله از آن را به تفصيل مورد تجزيه و تحليل قرار دهد.

مواد و روش ها
تغيير اقليم پديده اي است كه بررسي همه جانبه آن نيازمند بررسي دراز مدت مولفه هاي مختلفي مانند ميانگين دماي هواي جهاني، مقدارگازهاي گلخانه اي موجود در جو و…. است.
در اين تحقيق صرفا به موضوع افزايش دماي هواي ناشي از اين پديده و نقش احتمالي آن در تغيير ميانگين سطح تراز آب هاي آزاد از جمله سواحل استان هرمزگان پرداخته شده است لذا ابتدا متغيرهاي مورد نظر و نحوه ي استخراج آن ها بيان مي شود و سپس با استفاده از روش تجزيه واريانس به بررسي تفاوت ها و تغييرات آن ها پرداخته و نهايتا ميزان همبستگي
و رابطه ي خطي (رگرسيوني) بين آن ها با استفاده از است. جهت پيدا كردن دماي سطحي آب(SST) در اين مطالعه
نرم افزارهاي آماري EXCEL و SPSS به شرح زير مورد بررسي و آزمون قرار خواهد گرفت(6،5).
براي استخراج ميانگين سالانه دماي هواي جهاني1 Gtempاز طريق مراجعه به سايت سازمان هواشناسي جهاني به دريافت داده هاي دماي هوا مربوط به 50 سال اخير اقدام شد(7). سپس ميانگين دماي هواي 20 سال اخير را به 4 گروه 5 ساله تقسيم نموده و ميانگين اين گروه ها محاسبه شد. بدليل اين كه مطالعات مربوط به تغييرات اقليم در ترم هاي زماني بلند مدت مد نظر و معتبر مي باشد يك ميانگين 30 ساله از سال 1961 تا 1990 را به دست آورده و اين ميانگين را به عنوان شاهدي جهت مقايسه ي ميانگين گروه هاي 5 ساله ( 20 سال اخير ) در نظر گرفته و معني داري تغييرات آنها از طريق آزمون مقايسه ميانگين دانكن(Duncan) بوسيله نرم افزار SPSS مورد آزمون قرار داده شد.
با مراجعه حضوري به سازمان هواشناسي كشور ميانگين ماهانه دماي هوا (Temp) موجود در ايستگاه هاي سينوپتيك منتخب (بنادر جاسك، لنگه و بندر عباس)كه از قدمت بيشتري برخوردار بوده و در تمام سواحل استان هرمزگان پراكنده اند، دريافت شد .سپس با استخراج ميانگين سالانه براي بنادر فوق، اين اطلاعات را براي 20 سال اخير به 4 گروه 5 ساله و يك ميانگين20 ساله قبل از آن( به عنوان شاهد) تقسيم بندي نموده و معني داري تفاوت هاي اين ميانگين ها را از طريق آزمون دانكن و با استفاده از نرم افزار SPSS مورد آزمون قرار داده شد. از طرفي مابين ميانگين دماي جهاني 20 ساله اخير با ميانگين دماي هواي 3 بندر فوق در همين مدت از طريق نرم افزار فوق رگرسيون گرفته و ميزان همبستگي اين دو متغير محاسبه شد .
دماي سطحي آب با مراجعه به سايت ماهواره NOAA بدست آورده شد (8). اين سايت دماي سطحي آب را در منطقه اي با طول و عرض جغرافيايي مشخص بدست مي دهد. ميانگين ماهانه دماي هوا در اين سايت از سال 1985 به بعد موجود

1- Global Temperature
ابتدا سواحل استان هرمزگان شبكه بندي شد، سپس داده هاي مربوط به طول و عرض جغرافيايي مربوط به خط ساحلي استان با دقت 05/0عرض جغرافيايي به طور ماهيانه از سال 1985 تاكنون(2009) دريافت شد. سپس با استفاده از نرم افزار EXCEL از داده ها طبق شبكه بندي مشخص شده ميانگين گيري سالانه شد. بعد از آن با استخراج ميانگين سالانه ،اين اطلاعات براي 20 سال اخير به 4 گروه 5 ساله و يك ميانگين 5 ساله قبل از آن( به عنوان شاهد) تقسيم بندي گرديد و معني داري تغييرات اين ميانگين از طريق آزمون دانكن و با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. از طرفي مابين ميانگين دماي جهاني 20 ساله اخير با ميانگين دماي سطحي آب سواحل اين استان در همين مدت رگرسيون گرفته و ميزان همبستگي اين دو متغير محاسبه شد.
سطح تراز متوسط دريا از ميانگين گيري ترم بلند مدت تغييرات سطح لحظه اي دريا بدست مي آيد. اگر سطح لحظه اي را از كليه عوامل تغيير دهنده آن تصحيح كنيم، سطح تراز متوسط دريا(MSL) به دست مي آيد. از آن جا كه اندازه گيري سطح تراز متوسط دريا مي بايست براساس مشاهدات طولاني مدت صورت پذيرد تا امكان آشكار سازي كليه فركانس هاي جزر و مدي پديدار گردد، بايستي حركت نوتيشن (Notation) زمين با دوره تناوب 6/18 سال كه بزرگ ترين مولفه جزر و مدي در آن قرار مي گيرد را شامل شود(9). در اين جا با در نظر گرفتن اين مطلب و از آنجا كه در اين تحقيق مشاهدات طولاني مدت مورد استفاده قرار گرفته اند تاثير اثرات لحظه اي خود به خود ناچيز شده و قابل صرف نظر كردن مي باشد.
جهت انجام اين تحقيق با مراجعه حضوري به سازمان نقشه برداري كشور اطلاعات مربوط به تراز دريا در سواحل استان هرمزگان دريافت شد. در استان هرمزگان دو ايستگاه دائمي جزر و مد سنجي در بندر عباس و جاسك قرار دارد. اين ايستگاه ها مشاهدات مربوط به جزر و مد (tide) را به طور روزانه و هر ساعت ثبت مي كنند. داده هاي تراز دريا در اين ايستگاه ها از بدو تاسيس تا كنون موجود است،كه براي بندر
عباس از سال 1990 تا 2008 و براي ايستگاه جاسك از سال 1997 تا 2008 اين اطلاعات دريافت شد. از آن جا كه براي بدست آوردن ميانگين تراز آب دريا بيش از 8700 مشاهده (24 * 365 ) در هر سال موجود است، لذا اثرات لحظه اي در طي اين مشاهدات بسيار ناچيز بوده و قابل صرف نظر است. در خصوص اين متغير نيز پس از محاسبه ي ميانگين سالانه ي تراز دريا با استفاده از نرم افزار EXCEL، آن ها را به 4 گروه تقسيم كرده و ميانگين تغييرات آن ها از طريق آزمون دانكن با نرم افزار SPSS مورد آزمون قرار داده شد. لازم به توضيح است كه چون ثبت اين متغير در كشور ما در حدود 20 سال قدمت دارد لذا ما با كمبود داده هاي طولاني مدت مواجه شده و مجبور به مقايسه ي گروه هاي آزمايشي با يكديگر شده ايم.
براي بهبود اين وضعيت از طريق به كار گيري داده هاي ارتفاع سنجي ماهواره هاي TOPEX و1-JASON وJASON-2 و داده هاي جزر و مدي مقايسه به عمل آمد.
2- 1- صحت سنجي داده هاي ماهواره اي (كاليبراسيون
( SST
به منظور كاليبره كردن داده هاي دماي سطحي آب بدست آمده از ماهواره، انجام اندازه گيري هاي ميداني ضروري است به همين منظور مقادير دماي سطحي آب از داده هاي ماهواره اي با داده هاي ميداني اندازه گيري شده مقايسه شد. در استان هرمزگان توسط سازمان هواشناسي اين استان دماي سطحي آب در سراسر سال 2005 در ايستگاهي در مجاورت قشم در موقعيت E/ 19 و°56 و N /5/57 °26 اندازه گيري و ثبت شد. اين ثبت ها به صورت روزانه و راس ساعت 12 ظهر انجام پذيرفته اند(10). از آن جا كه در اين مطالعه ميانگين ماهانه SST از سال 1985 تا 2009 از ماهواره NOAA دريافت شده، بنابراين از داده هاي ميداني ذكر شده ميانگين گيري ماهانه شد. داده هاي ماهواره اي مربوط به همين طول و عرض جغرافيايي در سال 2005 و ميانگين داده هاي ميداني در جدول(1) خلاصه شده اند.
جدول1- ميانگين ماهانه دماي سطحي آب (ماهواره اي – ميداني) مربوط به سال 2005واقع در موقعيت
26° 57/5/ N و°56 و 19 /E
Table 1-Monthly Average of Sea SurfaceTemperature (Satellite-Field) in 2005 located in position
26° 57.5´N and 56° 19´E
رديف ماه SST ميداني (c °) SST ماهواره اي (c °)
1 JAN. 21/88 22/26
2 FEB. 22/21 21/56
3 MAR. 23/74 22/68
4 APR. 26/52 24/8
5 MAY 28/04 26/9
6 JUNE 31/97 31/72
7 JULY 32/63 31/62
8 AUG. 34/09 32/55
9 SEP. 33/17 32/05
10 OCT. 31/3 30/8
11 NOV. 27/7 27/78
12 DEC. 25/3 24/72
شكل1رابطه ي دماي سطحي حاصل از برداشت داده هاي مي كند.
ميداني و داده هاي ماهواره اي براي سال 2005 را بيان

شكل1- صحت سنجي داده هاي ماهواره اي
Fig1- Verification of Satellite data
با توجه به رابطه رگرسيوني مربوطه از طريق فرمول 124/0 – y= 1/032 x كليه داده هاي ماهواره اي تصحيح گرديده و درادامه كار مورد استفاده قرار گرفت.

1. يافته ها

(جدول 2- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون(ميانگين سالانه دماي هواي جهان Table 2- Classification of the groups (The average annual air temperature in the world)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه دماي هواي جهان (c °)
1 (شاهد) 1960-1989 14/079a
2 1990-1994 14/300b
3 1995-1999 14/462bc
4 2000-2004 14/580cd
5 2005-2009 14/682d
جهت آناليز آماري ميانگين سالانه دماي هواي جهاني طي 20 سال اخير، پس از تقسيم بندي آن ها به گروه هاي 5 ساله آن ها را با گروه شاهد كه ميانگين دماي هواي سالانه از سال 1960 تا 1989 مي باشد مورد مقايسه قرار داده و تغييرات آن به وسيله نرم افزار SPSS مورد بررسي قرار گرفت. با آناليز واريانس براي گروه هاي فوق مشاهده شد كه قسمت عمده اي از مجموع تغييرات كل مربوط به تغييرات مابين گروه هاي آزمايشي بوده و فقط سهم كوچكي از آن به تغييرات درون گروهي اختصاص دارد لذا F محاسبه شده بسيار بزرگتر از F موجود در جداول استاندارد فيشر مي باشد كه معرف متفاوت بودن ميانگين گروه هاي آزمايشي مختلف است و براي مقايسه و طبقه بندي اين گروه ها از آزمون دانكن استفاده شد. نتيجه در جدول(2) خلاصه شده است.
در جدول(2) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
با مشاهــده طبقه بندي گروه ها و با سطح اطمينـــان %95 مي توان اظهار داشت كه مابين تمامي گروه ها با گروه شاهد، تفاوت معني دار است يعني ميانگين سالانه دماي كره زمين در گروه هاي 5 ساله از سال 1990 به بعد با ميانگين 30 ساله همين دما به طور معني داري متفاوت است. به اين معني كه ميانگين سالانه دماي جهاني هوا از سال 2005 به بعد تفاوت معني داري با سال هاي قبل از 1999 دارد. هر چند از سال 1990 تا 2004 نيز نسبت به سال هاي قبل از 1989 افزايش دماي معني داري دارند.
از آن جا كه استان هرمزگان در دو طرف تنگه هرمز واقع است براي بررسي دماي هوا در اين استان 3 بندر لنگه، عباس و جاسك كه كل سواحل استان را در دو طرف اين تنگه در بر مي گيرند و در سراسر خط ساحلي واقعند به عنوان شاخص انتخاب و مورد تجزيه و تحليل قرارگرفتند.
جهت آناليز آماري ميانگين دماي هواي بندر لنگه طي 20 سال اخير، پس از تقسيم بندي به گروه هاي 5 ساله آن ها را با گروه شاهد كه ميانگين دماي هواي سالانه از سال 1966 (بدو تاسيس ) تا 1989 مي باشد مورد مقايسه قرار داده، سپس با ورود داده هاي مربوط به اين گروه هاي آزمايشي در نرم افزار SPSS و تجزيه واريانس آن ها از طريق مقايسه ميانگين ها به روش ANOVA ، نتيجه به طور خلاصه در جدول(3) ارايه شده است.

جدول 3- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون(ميانگين سالانه دماي هواي بندر لنگه)
Table 3-Classification of the groups (The average annual air temperature in the Bandar Lengeh)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه دماي هواي بندر لنگه (c °)
1 (شاهد) 1966-1988 26/3417 a
2 1989-1993 26/ 3200 a
3 1994-1998 26/9400 b
4 1999-2003 27/5200 c
5 2004-2008 27/5325 c

كه ادامه اين روند در گروه هاي 4 و 5 حتي با گروه 3 نيز متفاوت مي باشد.
جهت آناليز آماري ميانگين دماي هواي بندر عباس طي 20 سال اخير ، پس از تقسيم بندي به گروه هاي 5 ساله آن ها با گروه شاهد – كه ميانگين دماي هواي سالانه از سال 1971تا 1988 مي باشد- مورد مقايسه قرار گرفت. در جدول (3) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
با مشاهده طبقه بندي گروه هــا و با سطح اطمينــان %95 مي توان اظهار داشت كه تفاوت معني داري مابين گروه 2 با گروه شاهد وجود ندارد يعني ميانگين سالانه دماي هواي بندر لنگه از سال 1966 تا سال 1994 همگن مي باشد ليكن اين ميانگين از سال 1995 تا 1999 تغيير معني داري نموده

جدول 4- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون (ميانگين سالانه دماي هواي بندر عباس)
Table 4- Classification of the groups (The average annual air temperature in the Bandar Abbas)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه دماي هواي بندر عباس (c °)
1 (شاهد) 1971-1988 26/6556 a
2 1989-1993 26/3600 a
3 1994-1998 26/8400 ab
4 1999-2003 27/3400b
5 2004-2008 27/2384 b

درمورد آناليز دماي هواي بندر جاسك به همان روش، پس از تقسيم بندي به گروه هاي 5 ساله ميانگين آن ها با گروه شاهد كه ميانگين دماي هواي سالانه از سال 1968تا 1989 مي باشد مورد مقايسه قرار گرفت.
در جدول (4) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
همان طور كه در جدول مشاهده مي گردد با سطح اطمينان %95 مي توان اظهار داشت كه ميانگين دماي هواي ده ساله ي منتهي به 2008 بندر عباس نسبت به سال هاي قبل از 1993
افزايش معني داري دارد.
جدول 5- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون (ميانگين سالانه دماي هواي بندر جاسك)
Table 5- Classification of the groups (The average annual air temperature in the Jask Port)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه دماي هواي بندر جاسك (c °)
1 (شاهد) 1968-1989 26/6125 a
2 1990-1994 26/8200 ab
3 1995-1999 27/1200 bc
4 2000-2004 27/4600 c
5 2005-2008 27/4363 c

هواي بندر جاسك از سال 1995 تا كنون روند افزايشي معني داري نسبت به سال هاي قبل از 1990 دارد.
در مورد ميانگين دماي سطحي آب اين سواحل پس از تقسيم بندي، آن ها با گروه شاهد كه ميانگين سالانه دماي سطحي آب از سال 1985 تا 1989 مي باشد مورد مقايسه قرار داده شد. در جدول(5) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
با مشاهده طبقه بندي گروه ها و با سطح اطمينان %95 مي توان اظهار داشت كه تفاوت معني داري مابين گروه هاي3 و 4 و 5 با گروه 1( شاهد) وجود دارد يعني ميانگين سالانه دماي

جدول 6- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون (ميانگين سالانه دماي سطحي آب)
Table 6- Classification of the groups (The average annual Sea Surface Temperature)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه دماي سطحي آب (c °)
1 (شاهد) 1985-1989 27/16022 a
2 1990-1994 26/95647 a
3 1995-1999 27/77179 b
4 2000-2004 27/71041b
5 2005-2008 27/66172 b
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه تراز دريا در بندر عباس(cm)
1 1990-1994 318/0111 a
2 1995-1999 321/5539 ab

تراز متوسط دريا ((MSL از ميانگين اندازه گيري ساعتي سطح آب در يك دوره طولاني به طور ايده آل يك دوره 19 ساله (زيرا در طي اين مدت، ماه و خورشيد تقريباً در كليه وضعيت هاي ممكن نسبت به زمين قرار مي گيرند)حاصل خواهد شد.
در ايستگاه بندر عباس مشاهدات حاصل از اندازه گيري سطح آب به صورت ساعتي از سال 1990 تا سال 2008 ثبت شده و پس از ميانگين گيري مورد استفاده قرار گرفت. لازم به ذكر است كه هر عدد ميانگين سالانه، حاصل ميانگين گيري از 365 روز سال است كه براي هر روز آن 48 مشاهده ثبت شده موجود است.
جهت آناليز آماري ميانگين تراز دريا در اين بندر طي 19 سال اخير، پس از تقسيم بندي، ميانگين آن ها با يكديگر مورد مقايسه قرار گرفت. در جدول (6) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
با مشاهده طبقه بندي گروه ها و با سطح اطمينان %95 مي توان اظهار داشت كه تفاوت معني داري مابين گروه هاي3 و 4 و 5 با گروه 1 ( شاهد) و گروه 2 وجود دارد، يعني ميانگين سالانه دماي سطحي آب در سواحل استان هرمزگان از سال 1995 به بعد به صورت معني داري نسبت به سال هاي قبل از آن افزايش يافته است.
در استان هرمزگان 2 ايستگاه دايمي جزر و مد سنجي در بندر عباس و جاسك قرار دارد بنا براين اطلاعات مربوط به اين دو ايستگاه به عنوان شاخص ميانگين سالانه تراز درياي سواحل استان هرمزگان مورد بررسي قرار گرفت.

جدول 7- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون (ميانگين سالانه تراز دريا در بندر عباس)
Table 7- Classification of the groups (The average annual Sea Level in Bandar Abbas)
91
3 2000-2004 323/0605 ab
4 2005-2008 326/618 b
در جدول (7) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
با مشاهده طبقه بندي گروه ها و با سطح اطمينان %95 مي توان اظهار داشت كه تفاوت معني داري مابين گروه آخر يعني از سال 2005 به بعد با گروه اول يعني 1990 تا 1994 وجود دارد.
جدول 8- طبقه بندي گروه هاي مورد آزمون(ميانگين سالانه تراز دريا در جاسك)
Table 8- Classification of the groups (The average annual Sea Level in Jask)
گروه هاي آزمايشي سال ميانگين سالانه تراز دريا در جاسك(cm)
1 1997-1999 192/9106 ab
2 2000-2002 193/8433 ab
3 2003-2005 190/6187 a
4 2006-2008 196/6661 b
ايستگاه جزر و مد سنجي بندر جاسك به عنوان دومين ايستگاه، در استان هرمزگان كار ثبت مشاهدات جزر و مدي را انجام مي دهد اما متاسفانه از قدمت طولاني برخوردار نبوده و از از سال 1997 شروع به كار نموده است، لذا اطلاعات اين ايستگاه تا سال 2008 فقط 12 سال مي باشد. ضمنا با شروع اين مطالعه و مراجعات و پيگيري هاي متعدد با سازمان نقشه برداري كشور اطلاعات قبلي مربوط به چند ماه از سال 2001 اين متغير مورد اصلاح واقع شده كه ميانگين سالانه آن از cm 4408/220 به cm2405/191 تصحيح شد.
جهت آناليز آماري ميانگين تراز دريا در بندر جاسك طي 12 سال اخير، پس از تقسيم بندي، آن ها در 4 گروه 3 ساله با يكديگر مورد مقايسه قرار گرفتند .

در جدول (8) بين مقادير ميانگين هايي كه حروف مشابه ندارند اختلاف معني داري وجود دارد(05/0 ≤P ).
همان طور كه در جدول (8) مشخص است ميانگين سالانه تراز دريا در 3 سال آخر منتهي به 2008 با روند تدريجي افزايشي ملايمي در حال امتداد مي باشد.
به دليل اطلاعات محدودي كه از ميانگين سطح تراز دريا (MSL) در سواحل بندر جاسك موجود است استخراج معادله رگرسيوني برآمده از چنين اطلاعات ناقصي از دقت كافي برخوردار نبوده و لذا به اطلاعات طولاني مدت جزر و مد سنجي بندر عباس(19 سال) اكتفا نموده و به استخراج معادلات از سواحل اين بندر پرداخته شد.
از آن جا كه بنا بر فرض اوليه، متغير وابسته ي ميانگين سطح تراز دريا (MSL ) تحت تاثير مستقيم ميانگين دماي كره ي زمين (گرمايش جهاني)، ميانگين دماي سطحي آب و ميانگين دماي هواي منطقه قرار دارد پس از آناليز واريانس ميانگين گروه هاي متغيرهاي فوق و معني دار شدن آن ها لازم است نحوه و ميزان تاثير هريك از آن ها در متغير وابسته (MSL) مشخص شود.
در ابتدا اثر هر كدام از اين متغيرها ي مستقل (Gtemp,Temp,SST) را بر متغير وابسته (MSL) با دريافت معادله رگرسيوني بررسي كرده و در نهايت معادله رگرسيون چند متغيره را استخراج مي شود.
نحوه ي ارتباط و ميزان تاثير گذاري ميانگين سالانه دماي هواي بندر عباس بر ميانگين سالانه تراز دريا طي 18 سال منتهي به سال 2008 طبق معادله رگرسيوني مربوطه با همبستگي قابل قبولي به شكل زير بدست آمد.
MSL = 3/524 Temp+ 227/9 R 2 = 0/365
بنابراين مي توان پيش بيني كرد كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش دماي هواي منطقه، تراز دريا مقدار 524/3 سانتي متر افزايش خواهد يافت. لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشدحدود 3/16 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دماي هوا در بندر عباس يك درجه سانتي گراد افزايش پيدا كند.
نحوه ي ارتباط و ميزان تاثير گذاري ميانگين سالانه دماي سطحي آب در بندر عباس بر ميانگين سالانه تراز دريا طي 18 سال منتهي به سال 2008 طبق معادله رگرسيوني مربوطه به صورت زير بدست آمد.
MSL = 3/106 SST + 235 R 2 = 0/295
بنابراين مي توان پيش بيني كرد كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش دماي سطحي آب، تراز دريا مقدار 106/3 سانتي متر افزايش خواهد يافت. لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشد به طور متوسط 5/16 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دماي سطحي دريا در بندر عباس يك درجه سانتي گراد افزايش يابد.
نحوه ي ارتباط و ميزان تاثير گذاري ميانگين سالانه دماي هواي جهاني بر ميانگين سالانه تراز دريا طي 18 سال منتهي به سال 2008 طبق معادله رگرسيوني مربوطه به صورت زير بدست آمد.
MSL = 9/147 Gtemp + 190/3
R 2 = 0/ 309
بنابراين مي توان پيش بيني كرد كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش ميانگين سالانه دماي هواي جهان، تراز دريا در بندر عباس مقدار 147/9 سانتي متر افزايش خواهد يافت. لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشد در حدود 39 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دماي هوا ي جهان يك درجه سانتي گراد افزايش پيدا كند.
با استفاده از معادله رگرسيون و داشتن هر كدام از متغيرهاي مستقل يعني دماي هواي منطقه، دماي سطحي آب و دماي هواي جهان مي توان تراز دريا را محاسبه كرد. اما براي دريافت معادله اي كه بطور همزمان اثر هر سه متغير مستقل را بر روي متغير وابسته يعني تراز دريا مورد مطالعه قرار داده، و ميزان تاثير هر يك را به طور مشخص بيان نمايد نياز به استخراج معادله رگرسيوني چند متغيره داريم كه بدين منظور به شكل زير عمل گرديد.
3- 1- استخراج معادله رگرسيوني چند متغيره به روش قدم به قدم
با وارد نمودن اطلاعات 19 ساله اخير هر يك از اين متغيرها در توسط نرم افزار SPSS به منظور استخراج معادله رگرسيوني چند متغيره به روش قدم به قدم و پس از دريافت خروجي اطلاعات، در جدول” پرت بودن باقي مانده ها (Case wise Diagnostics )” داده ي مربوط به سال 1990 متغير MSL به دليل اين كه بيش از 3 انحراف معيار با ميانگين جامعه اش فاصله داشت داده ي پرت شناخته شد و خود نرم افزار توصيه به حذف اين داده نمود. پس از اجراي اين توصيه و كنترل پيروي نمودن پراكندگي داده هاي موجود از جامعه نرمال آناليز اطلاعات به شكل جدول (9) مشخص شد.

جدول 9- ميزان همبستگي پيرسون Table 9- The Pearson correlation
MSL GTEMP TEMP SST
Pearson Correlation MSL GTEMP 1.000
.556 .556
1.000 .605
.691 .544
.550
TEMP .605 .691 1.000 .859
93
SST .544 .550 .859 1.000
Sig. (1-tailed) MSL
GTEMP
TEMP
SST . .008 .004 .010
.008 . .001 . .009
.004 .001 .000
.010 .009 .000 .
N MSL GTEMP 18
18 18
18 18
18 18
18
TEMP 18 18 18 18
SST 18 18 18 18

طبق جدول (9) ميزان همبستگي هر سه متغير مستقل به ترتيب 556/0 ،605/0 و 544/0 مي باشد كه همگي آن ها (SST، TEMP،GTEMP) با متغير وابسته(MSL) معني دارند.

جدول10- ضرايب معادله رگرسيون
Table 10- Regression coefficients
Model Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients t Sig.
B Std. Error Beta 1 (Constant)
GTEMP 190.392
9.148 49.552
3.418
.556 3.842
2.676 .001
.017
2 (Constant) 193.629 47.653 4.063 .001
GTEMP
TEMP 4.346
2.460 4.545
1.610 .264
.422 .956
1.528 .354
.147
3 (Constant) 188.364 51.429 3.663 .003
GTEMP 4.540 4.718 .276 .962 .352
TEMP
SST 1.713
.798 2.724
2.310 .294
.140 .629
.345 .540
.735
a Dependent Variable: MSL

براساس رابطه فوق با توجه به روند صعودي هر يك از متغيرها مي توان MSL سواحل بندر عباس را بر مبناي اين روند در سال هاي آينده برآورد نمود.
3- 2- تطبيق نتايج حاصله با داده هاي ماهواره اي در شكل (2) تغييرات ميانگين سالانه سطح تراز آب دريا(MSL) براي خليج فارس از سال 1992 تا 2010 معادله رگرسيون حاصل از اين ضرايب به شكل زير است:
Y=a+b1x1+b2x2+b3x3
(Gtemp) + 1/713 (temp) + 0/798 (SST)
MSL = 188/364+ 4/54

بر حسب ميلي متر بيان شده است. همان طور كه ملاحظه مي Jason-2 براي هر سال 4/0 ± 9/2 ميلي متر مورد محاسبه شود اين تغييرات توسط سه ماهواره Jason-1 ، TOPEX و قرار گرفته و اعلام شده است.

شكل2- تغييرات سالانه MSL با استفاده از داده هاي ماهواره اي در خليج فارس
Fig2-MSL annual changes in the Persian Gulf using satellite data
از طرفي شكل (3) بيان گر تغييرات ميانگين سالانه MSL مشاهده هاي جزر و مد سنجي ثبت شده در ايستگاه سواحل بندر عباس در مدت اخذ شده مي باشد كه توسط شهيد رجايي گزارش شده است.

در سواحل بندر عباس MSL شكل 3- تغييرات سالانهFig3- MSL annual changes in the coast of Bandar Abbas

روند افزايش تراز سالانه دريا در سواحل بندر عباس به صورت رابطه ي زير محاسبه شد.
Trend= 3/9 ± 0/7 mm /year
R 2 = 0/446
با دقت در شيب خط برازش مربوط به نمودارهاي بندر فوق و مقايسه آن ها با شيب خط برازش محاسبه شده از طريق داده هاي ماهواره اي، متوجه حد بالايي از تطابق اين نمودار خواهيم شد در حقيقت اين مطلب بيان گر آن است كه اندازه
گيري ها يا مشاهده هاي ثبت شده از طريق دستگاه هاي جزر و مد سنجي با داده هاي ماهواره اي كاملا منطبق است.
نتايج 4- 1- نتايج بدست آمده مربوط به بررسي ميانگين سالانه دماي هوا
94 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 70، پاييز 95 جعفري و همكاران

طبق آناليز آماري ميانگين سالانه دماي جهاني هوا از سال 2005 به بعد تفاوت معني داري با سال هاي قبل از 1999 دارد. هر چند از سال 1990 تا 2004 نيز نسبت به سال هاي قبل از 1989 افزايش دما معني دار است.
ميانگين سالانه دماي هواي بندر لنگه از سال 1966 تا سال 1993 همگن مي باشد ليكن اين ميانگين از سال 1994 تا 1998 تغيير معني داري نموده كه ادامه اين روند از سال 1999 حتي با قبل از آن نيز متفاوت بوده و افزايش معني داري دارد.
در مورد بندر عباس ميانگين دماي هواي ده ساله ي منتهي به 2008 يعني از سال 1999 تا سال 2008 نسبت به سال هاي قبل از 1993 روند افزايشي معني داري دارد.
ميانگين سالانه دماي هواي بندر جاسك از سال
1995 تا كنون روند افزايشي معني داري نسبت به سال هاي قبل از 1990 دارد.

4- 2- نتيجه بدست آمده مربوط به بررسي ميانگين سالانه دماي سطحي آب
 ميانگين سالانه دماي سطحي آب(SST) در سواحل استان هرمزگان از سال 1995 به بعد به صورت معني داري نسبت به سال هاي قبل از آن افزايش يافته است.

4- 3- نتايج بدست آمده مربوط به بررسي ميانگين سالانه تراز دريا
روند افزايشي ميانگين سالانه تراز دريا در بندر عباس نيز معني دار است به طوري كه از سال 2005 به بعد ميانگين سالانه تراز دريا روند افزايشي نسبت به سال هاي 1990 تا 1994 داشته است.
در مورد جاسك ميانگين سالانه تراز دريا در 3 سال آخر منتهي به 2008 با روند تدريجي افزايشي ملايمي در حال امتداد مي باشد.

4- 4- معادلات رگرسيوني بدست آمده
در هنگامي كه تاثير ميانگين سالانه دماي هواي بندرعباس (Temp)به تنهايي بر روي ميانگين سالانه تراز دريا مورد بررسي قرار گيرد، معادله رگرسيوني حاصله به شكل زير خواهد بود:
MSL = 3/524 Temp+ 227/9
365/0 = 2 R بر اين اساس، پيش بيني مي شود كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش دماي هواي بندر عباس، تراز دريا مقدار 524/3 سانتي متر افزايش خواهد يافت. لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشدحدود 3/16 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دماي هوا در بندر عباس يك درجه سانتي گراد افزايش پيدا كند.
در هنگامي كه تاثير ميانگين سالانه دماي سطحي دريا (SST)به تنهايي بر روي ميانگين سالانه تراز دريا در بندر عباس مورد بررسي قرار گيرد، معادله رگرسيوني حاصله به شكل زير خواهد بود:
MSL = 3/106 SST + 235 R 2 = 0/295
بر همين اساس پيش بيني مي شود كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش دماي سطحي آب ، تراز دريا مقدار 106/3 سانتي متر افزايش خواهد يافت . لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشد به طور متوسط 5/16 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دماي سطحي دريا در بندر عباس يك درجه سانتي گراد افزايش يابد.
 در هنگامي كه تاثير ميانگين سالانه دماي هواي جهان (Gtemp) به تنهايي بر روي ميانگين سالانه
262890-512

بررسي اثرات افزايش دماي ناشي از ….

تراز دريا در بندر عباس مورد بررسي قرار گيرد، معادله رگرسيوني حاصله به شكل زير خواهد بود: پيشنهادها
توصيه مي شود كه اثر افزايش دماي ناشي از تغيير اقليم درمورد بنادر ديگر استان و همچنين درمورد كل خليج فارس با استفاده از داده هاي ارتفاع سنجي ماهواره اي بررسي شود.
در اين مطالعه روند افزايش دما ناشي از پديده تغيير اقليم در سواحل هرمزگان مورد تاييد قرار گرفت، پيشنهاد مي شود در مطالعات بعدي اثرات ناشي از اين پديده از جمله : به وجود آمدن سيلاب و جا به جايي اراضي مرطوب و پست، افزايش حساسيت پذيري به صدمات طوفان ساحلي و سيل، فرسايش خط ساحلي، پيشروي آب شور درون خورها و منابع آب شيرين، تغيير محدوده ي جزر و مدي در محل رودخانه ها و خليج هاي كوچك، تغييرات در الگوهاي رسوبگذاري،كاهش نفوذ نور به ارگانيسم هاي ته دريا، افزايش ارتفاع امواج، و … در اين سواحل از طريق مشاهدات ميداني مورد توجه و بررسي قرار گيرد.
پيشنهاد مي شود جهت بررسي دقيق تر اثر تغيير اقليم بر MSL خليج فارس پارامترهاي ديگر نيز از جمله جريان هاي ورودي و خروجي از طريق تنگه هرمز، دبي رودخانه هاي ورودي به خليج فارس، مقدار بارش و ميزان تبخير طي يك دوره نسبتا طولاني به همراه ساير پارامترها بررسي شود.
از آن جا كه يك مركز جمع آوري داده
(Data center) مشخص در كشورمان وجود ندارد جمع آوري داده براي مطالعات دراز مدت كار بسيار مشكلي است. پيشنهاد مي شود آرشيوي از داده هاي مورد نياز براي مطالعات اقيانوس شناسي در دو منطقه ي خزر و خليج فارس كه تنها سواحل موجود در ايران هستند تهيه و به صورت وب سايت براي استفاده محققين در دسترس قرار گيرد. .1
.2
.3
.4 MSL = 9/147 Gtemp + 190/3
R 2 = 0/ 309
بر اين اساس پيش بيني مي شود كه كه به ازاي يك درجه سانتي گراد افزايش ميانگين سالانه دماي هواي جهان، تراز دريا در بندر عباس مقدار 147/9 سانتي متر افزايش خواهد يافت . لازم به ذكر است كه در صورتي كه روند افزايش دما برطبق 18 سال گذشته باشد در حدود
39 سال طول خواهد كشيد كه ميانگين سالانه دمـاي هوا ي جهان يك درجه سانتي گراد افزايش پيدا كند.
 در استخراج معادله رگرسيوني چند متغيره به روش قدم به قدم از سه متغير مستقل بيش ترين تاثير را ميانگين سالانه دماي هواي جهاني(Gtemp) با ضريب 54/4 و سپس دماي هواي منطقه (temp ) با ضريب 713/1 و نهايتا دماي سطحي آب (SST
) با ضريب 798/0 بر روي متغير وابسته يعني ميانگين سطح تراز دريا ( MSL ) اختصاص داده است كه اين معادله به شكل زير است.
4/54 (Gtemp) + 1/713 (temp) + 0/798 (SST)
MSL= 188/364+

4- 5- پيش بيني روند افزايش سطح دريا
 مقدار افزايش سالانه MSL براي بندرعباس به صورت Trend = 3/9 ± 0/7 mm /year به دست آمد. اين مقدار در مقايسه با آمارهاي بدست آمده از ماهواره از تطابق بالايي برخوردار است.
ماهواره هاي Jason-1 ، TOPEX و Jason-2 مقدار اين روند افزايشي را براي كل خليج فارس Trend = 2 /9 ± 0/4 mm /year پيش بيني نموده اند.
96 علوم و تكنولوژي محيط زيست، شماره 70، پاييز 95 جعفري و همكاران
منابع
.1 http://www.isfahanmetportal.ir /
.2 Mahongo. Sh, 2006, Impacts of sea level change, Odin Africa / Gloss Training Workshop on Sea – Level
Measurement and Interpretation. Oostende, Belgium.
.3 Sinha.P.C.,2003, Sea Level Rise due to
Global Warming and Climate
Variability, Antarctic Geosciences, Ocean atmosphere Interaction and Paleoclimatology .pp 148-159
.4 10. Samadianfard.S, Delirhasannia.R, Torabi Azad.M, Samadianfard.S,
Jeihouni.M, 2016, Intelligent Analysis of Global Warming Effects on Sea Surface Temperature in Hormuzgan Coast, Persian Gulf, Int. J. of Global Warming ,Vol 9, Issue 4,452-466.
ا فشين نيا. م ،1372 ، روش هاي آماري و كاربرد آن در علوم ،انتشارات اتا.
غياثوند . ا ، 1387 ، كاربرد آمار و نرم افزار SPSS در تحليل داده ها ، نشر لويه
.7 www.worldweather.org/
.8 http://oceanwatch.pifsc.noaa.gov/las/se
rvlets/constrain
جليل نژاد.م ،1385، ارزيابي مدل هاي مختلف بكار رفته در تعيينMSL با استفاده از مشاهدات ارتفاع سنجي ماهواره اي ،پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشكده فني دانشگاه تهران.
رئيسي .الف،1385، بررسي پارامترهاي فيريكي و ديناميك آب در تنگه هرمز(قشم و بندر عباس)پايان نامه كارشناسي ارشد فيزيك دريا، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال.



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید