صفحات 29 – 39
نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی دوره 17 شماره3 پاییز 1391
91279011651

ارزیابی جایگاه مشارکت در طرح های منظر شهری به منظور ارائه فرایند مناسب بازآفرینی بافتهای آسیب دیده*

بهناز امین زاده**1، راضیه رضابیگی ثانی2
1دانشیار دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
)تاریخ دریافت مقاله: 30/3/91، تاریخ پذیرش نهایی: 27/8/91(چکیده
به دنبال مطرح شدن مشارکت مردم در بهسازی و نوسازی بافتهای آسیب دیده در مدیریت شهری کشور، تهیه طرحهای منظر شهری از سال 1385 با داعیه مشارکت مردم در نوسازی بافتهای آسیب دیده و در قالب « طرحهای تفصیلی ویژه نوسازی »در دستور کار قرار گرفت. مداخلات انجام شده در قالب این طرحها از جمله در طرح منظر محله اتابک که از اولین طرحهای منظر شهری تهران است، نشان دهنده تجربه ناموفق مشارکت مردم در فرایند نوسازی و احیای این بافت بوده است. نتیجه اجرای طرح منظر شهری محله اتابک از هم گسیختگي سازمان فضایي سنتی بافت، ایجاد فضاهاي بدون دفاع و رها شده و ترك محله توسط ساکنین بومي است که به دنبال خود بی اعتمادی مضاعف به مدیریت شهری در جلب مشارکت مردم را سبب شده است. به منظور ارائه فرایند مناسب بازآفرینی بافتهای آسیب دیده در این تحقیق پس از بررسی جایگاه مشارکت مردم در طرح منظر شهری از طریق روش تحلیل محتوی شرح خدمات و مصاحبه با ساکنین محله، نقائص و کاستیهای فرایند مشارکت در این طرح ها مورد بحث قرار گرفته و تلاش شده است تا فرایند مناسب برای تحقق بازآفرینی مشارکتی در طرح های منظر شهری بافت های آسیب دیده ارائه گردد.
واژه های کلیدی
مشارکت، بازآفرینی شهری، طرح منظر شهری، محله اتابک.

* این مقاله برگرفته از طرح تحقیقاتی با عنوان «ارزیابی مشارکت در طرح های منظر شهری به منظور ارائه فرایند مناسب بازآفرینی شهری» است که در دانشکده شهرسازی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران انجام شده است .
** نویسنده مسئول: تلفن: 66414841-021، نمابر: 66461504-021، E-mail: bgohar@ut.ac.ir.
270788209649

3480788209649

مقدمه
مطالعات و تجارب صورت گرفته در زمینه نوسازی و بهسازی بافتهای شهری، نشان دهنده تکامل رویکردهای متداول «نوسازی شهری» و جایگزینی آن با رویکردهای نوینی چون «بازآفرینی شهری» با محوریت تجدید حیات بافتهای آسیب دیده در مقیاس محله و با تاکید بر مشارکت مردم است Home, 1982)؛ ,PDNU4002(. در این راستا، تبیین جایگاه مشارکت در طرحهای احیای بافتهای آسیب دیده و دستیابي به فرایندی کاربردي در جهت بهرهگیری از مشارکت مردم در فرایند بازآفریني، نیازمند شناخت، تحلیل و ارزیابی طرحها است .
بافتهای آسیب دیده در ایران1، مجموعهای از مسائل و معضلات اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و کالبدی را شامل میشوند .بافت آسیب دیده، واژهای عمومی برای نامیدن همه پهنههایی است که در خود جنبههای پایای شهر را محفوظ داشته و به لحاظ کالبدی و جغرافیایی بخشهایی از بافتهاي کهن و واجد ارزش تاریخي تا بافتهاي روستایی پیراشهری و فاقد ارزش تاریخي را شامل میشود.
سیر تحول رویکردهای نوسازی شهری در ایران به ویژه پس از انقلاب اسلامی2، نشان دهندة طرحهاي متعددي است که توسط وزارت مسکن و شهرسازي3، شهرداريها4 و وزارت کشور5 تهیه شده است. عدم هماهنگي بین طرح هاي فوق، مغای رتهاي بي شمار با طرحهاي بالادست و عدم جلب مشارکت مردم در تهیه و اجرای طرح پیشنهادي، موجب ناکارایي آنها و در برخي موارد افزایش نابسامانيهاي بیشتر در ساختار فضایي، اجتماعي و کارکردي بافت شده است )ایزدی ،1389، 1(. رویکردهای رایج در طرحهای تفصیلی نیز با توجه به دلایلی از قبیل فقدان انعطافپذیری و عدم انطباق آنها با واقعیت های اجرایی نتوانسته است به عملیاتی شدن مباحث نوسازی برنامه ها و طرح های فرادست در بافتهای آسیب دیده کمک کند. در نتیجه ناکارامدی
1. مروری بر ادبیات موضوع
بازآفریني شهري به مفهوم احیاء، تجدید حیات و نوزایي شهري و به عبارتي دوباره زنده شدن شهر است. این رویکرد پس از چالشهای فراوان در راستای رویارویی با معضل فرسودگی شهرها به عنوان رویکردي یکپارچه و دربرگیرنده ابعاد مختلف اجتماعي، اقتصادي ،کالبدي مطرح گردیده است)Roberts, 1998). بازآفریني شهري طیف وسیعي از فعالی تها را دربر ميگیرد که هدف آنها احیاي بافتهاي شهري، تجدید حیات اجتماعي و اقتصادي بافتها، احیاي ساختمانها، زی رساختها و تاسیسات شهري و در حالت کلي تزریق زندگي به بافت هاست. به این معني ميتوان از بازآفریني با محوریت توسعه املاک، اشاعه فرهنگ ،حمایت اجتماعي، حفاظت از میراث، تعادل زیست محیطي و مانند آننام برد )Landry,1995). نقش بازآفریني شهری، کشف طرحهای مورد نظر در زمینه نوسازی بافت های آسیب دیده)آزاد ارمکی ،1379؛ احمدیان،1382،3(، پیشنهاد تهیه طرح ویژه نوسازي از جانب سازمان نوسازي شهر تهران مطرح گردید. این طرح به دو سطح «تفصیلي نوسازي در مقیاس ناحیه» و «طرح منظر شهري در مقیاس محله» تقسیم می شود و بر پایه آخرین سندی است که در رابطه با «اصول محوری بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری» در قالب پنج محور تنظیم شده است .اولویت بافتهای آسیب دیده در برنامهریزی توزیع و استقرار جمعیت شهری، جلب مشارکت مردم به ویژه ساکنان، مالکین و توسعه سرمایهگذاری بخش غیردولتی، محوریت مدیریت شهری در اصلاح و تقویت ساز وکارهای موجود جهت اجرای طرح، عدم اتکای تحقق طرحها به درآمد عمومی دولت و اعمال حاکمیت و ایفای نقش دولت در قالب سیاستگذاری، برنامهریزی، هدایت ،نظارت، حمایت و تشویق اجرای طرح، از محورهای اصلی این سند می باشد )سازمان عمران و بهسازی شهری ،1387(.
2767892647849

سازمان نوسازی به عنوان متولی طرحهای منظر شهری ،تنها در زمینه تسهیل نوسازی وارد عمل شده و طرح منظر شهری را تهیه نموده است، اما در مرحله اجرای ساخت و سازها به دلایل متعددی از جمله نیاز به تجمیع پلا کهاي ریزدانه و تسریع در ساخت و سازها لازم است تا با مشارکت ساکنین و بخش خصوصی ساخت و سازها صورت گیرد. با این حال ،تجربه اجرای طرح منظر شهری در محلاتی نظیر محله اتابک تهران، نشانههایی از ناکارامدی و کاستیهایی در زمینه تحقق مشارکت مردمی بر جای نهاده است. از این رو، هدف از این تحقیق، اولاً شناخت آن دسته از مسائل طرح های منظر شهری است که مانع از تحقق مشارکت مردم در فرایند نوسازی بافت شده است و ثانیاً پیشنهادی برای اصلاح فرایند مشارکت مردم در این طرح ها است.
نیروها و عواملي است که افت شهري را به وجود آوردهاند و اتخاذ واکنش مثبت و پایداري است که به بهبود مستمر و کیفي حیات شهري منجر میگردد )Roberts and Sykes, 2000, 10-35). رابرتز )Roberts ,1998 ): از اصلي ترین نظریه پردازان در این زمینه، بر اهمیت حمایت از جمعیت محلي و درگیرسازی آنها در فرایند بازآفریني تاکید دارد. از دیدگاه او، به طور کلي نقش مشارکت در رویکرد بازآفریني شهري از سه جنبه حائز اهمیت است:
اهمیت پیچیده و چند بعدي افت شهري که طیف وسیعي از فعالان را در جهت رفع آن درگیر اجراي برنامه هاي بازآفریني شهري مي نماید .
46860017562653

تمرکزگرایي قدرت و تفکیک وظایف در سازمان هاي شهري که شکست این تمرکزگرایی و متشکل نمودن سازمانها در برابر هر یک از مشکلات نیازمند تاکید بر جایگاه مشارکت در بازآفریني است .
نیاز به بودجه براي اجراي ایده هاي جدید در بازآفریني شهري، که مشارکت دسته وسیعي از فعالان شامل بخش هاي عمومي، خصوصي، سازمان ها و نهادهاي اجتماعي و داوطلب محلي را می طلبد .
مشارکت در فرایند بازآفرینی «یک مشارکت سه طرفه »است میان بخش عمومی، بخش خصوصی، و ساکنین محل .
بخش عمومی شامل دولت مرکزي، محلی یا شهرداريها است . دولتهاي مرکزي نقش مستقیمي در بازآفرینی شهریا یفا ميکنند )Home, 1982, 18). آنها با اتخاذ سی استها و راهبردهاي کلان در پي عملي نمودن بازآفرینی شهری بوده و ابزارهاي قانوني و مالي را در اختیار سازمانهاي محلي جهت تسریع این امر قرار ميدهند. قوانین، سی استها و راهبردهاي تدوین شده توسط دولتهاي مرکزي توسط متولیان محلي امور شهري ) شهرداريها( با برنامههاي اجرایي و عملیاتي رهگیري میگردد )Laurini, 2002,15). این متولیان در پيیافتن مسائل و مشکلات موجود در شهرها و بخصوص بخش قدیمي شهر جهت تدوین برنامه بازآفرینی شهری هستند. به بیان پاگزی Poggesi,2007)(، در هر پروژه شهرسازي مشارکتي: 1( اهداف ،سی استها و چارچوبهاي برنامهریزي با توافق مردم تعیین می گردد و سپس کار برنامهریزي آغاز ميشود؛ 2 ( خواستهها ،علایق و منافع مردم ساکن در محل یا مردمي که برنامهریزي براي آنها صورت ميگیرد، مقدم بر هر چیز دیگري و محور برنامهریزي است؛ و 3( بهبود و ارتقای کیفیت محیطي ساکنان فعلي محل، اصل است. اسکات دیویدسون در سال 1998، گردونه مشارکت را طراحی کرد. این گردونه سطوح مختلفی از مشارکت را بدون اینکه ترجیحی براي هر کدام قائل باشد، تعیین می کند. در این مدل، تصمیم گیري در تعاملی مستمر بین دولت و شهروندان صورت می گیرد)شریفیان ثانی،1380(. تقسیم بندي چهارگانه اي که او برای مشارکت در نظر دارد، عبارت است از: اطلاع رسانی ،مشاوره، مشارکت، و توانمند سازي. آییني و اردستاني) 1388، 50( نیز در رابطه با توانمندسازي ساکنان در بازآفریني بافت هاي فرسوده شهري سه محور را مطرح می کنند .1( ایجاد انگیزه مؤثر بین مالکان سازندگان و سرمایه گذاران غیردولتي؛2( ایجاد فضاي اعتمادآفرین براي مشارکت مالکان، سازندگان و سرمایه گذاران غیر دولتي با همدیگر؛ و 3( ایجاد بستر قانوني مناسب براي التزام مردم بهمشارکت.
جدول1- مولفه های بیانگر مشارکت مردم در طرح های بازآفرینی شهری برگرفته از مرور ادبیات.

جلب مشارکت همه جانبه تمامی گروههای ذینفع و ذینفوذ از جمله ساکنان، مالکان و افراد دخیل در امر بهسازي و بازآفریني شهري، صرفاً در یک بستر شفاف، مطمئن و مملوّ از اعتماد متقابل تحقق ميیابد. فارغ از مباحث حقوقي، قانوني و قراردادي، آحاد مزبور باید به متولیان، مجریان و مدیران طرحهاي بهسازي و بازآفریني اعم از دولت، شهرداريها و یا مجریان بخش غیردولتي اعتماد نموده و به بیان سادهتر رابطه عاطفي و صمیمي برقرار نمایند. لذا اعتماد سازي کلید طلایي یا رمز اصلي مشارکت مردم در بازآفریني شهري است )حبیبي و حاجي بنده ،1388، 51(.
با مرور و جمع بندی مختصری از ادبیات موجود در رابطه با بازآفرینی مشارکتی، به برخی از مولفههای اصلی که مبین پرداختن به مقوله مشارکت مردمی در طرحهای بازآفرینی شهری هستند، دست مییابیم. مولفههای استخراج شده مطابق)جدول1(دسته بندی شده است .
2. روش تحقیق

امروزه کاربرد روشهای کیفی در تحلیل آن دسته از مسائل شهری که دارای ابعاد اجتماعی هستند، به دلیل توانایی روشهای کیفی در تبیین مسائل به صورتی موثرتر بر محققان آشکار شده است. روشهای کیفي ميتوانند نقش مهمي را در امکان پی شبیني روابط، علتها، تأثیرات و فرایندهاي پویا ایفا کنند )Hughes, 2006). از آنجایی که هدف اصلی این تحقیق، ارزیابی جایگاه مشارکت در طرح های منظر شهری بوده است، از تکنیک تحلیل محتوی کیفی6، شرح خدمات طرحهای منظر شهری بر اساس مولفههای بازآفرینی مشارکتی استفاده شده است. نظرات و خواستههای ساکنین و مالکین در رابطه با نتایج اجرای طرح منظر نیز از طریق روش کیفی زمینه- مبنا )مصاحبه باز و گروهی7( بهره گرفته شده است.
الف: ارزیابی شرح خدمات طرح منظر شهری
از آنجا که شرح خدمات هر پروژه با توجه به موضوع و بر بستری از مبانی نظری و دانش آن حوزه تدوین میگردد و میتواند انعکاس مبانی نظری و پاسخگوی رسالتهای مترتب بر تعریف یک پروژه باشد، شرح خدمات طرحهای منظر شهری برای سنجش میزان پرداختن به مولفههای بازآفرینی مشارکتی مورد استفاده قرار گرفتهاست. در جهت تحلیل مولفههای مشارکت در شرح خدمات طرحهای منظر شهری، از مراحل پیشنهادی روش تحلیل محتوی کیفی توسط هولستی )Holesti, 1969) استفاده شده تا محتوای فرایند مشارکت از طریق تجزیه و تحلیل منظم متن شرح خدمات، امکان پذیر گردد. فرایند ارزیابی شامل موارد ذیل بوده است:
مشخص کردن هدف پژوهش: تبیین جایگاه مشارکت در طرح های منظر شهری
طرح سئوالات: جایگاه مشارکت مردمی به عنوان جزئی جدایی ناپذیر از فرایند نوسازی شهری در طرحهای منظر شهری چگونه است؟ آیا طرحهای منظر شهری به واقع میتوانند فرایند مشارکت مردم در نوسازی محلات آسیب دیده را تحقق بخشند؟ مشکلات ساختاری طرحهای منظر که مانع از تحقق مشارکت مردم در فرایند نوسازی میگردد چیست؟
انتخاب واحد تحقیق: سئوالها نوع متغیر و واحد تحقیق را مشخص میکند. واحد تحقیق در این پژوهش «بند» یا «جملاتی »است که به صورت مستقیم و یا ضمنی نشان دهنده و دلالت کننده بر مفهوم «مشارکت» دارد.
ساختن زیرمقولهها: ساختن زیرمقوله ها برای کدگذاری بر اساس شاخص هایی بوده است که بر اساس مرور ادبیات در جدول 1 به آنها اشاره شده است، سپس جستجوی واژهها و عبارات مربوط به آنها در شرح خدمات طرح منظر انجام گرفت.
5-مشخص کردن جامعه و نمونه آماری: جامعه آماری مورد بررسی در این تحقیق معادل با نمونه آماری در نظر گرفته شده است: یعنی شرح خدمات گامهای اول تا سوم طرح منظر شهری .
کدگذاری و جمعآوری دادهها: در این مرحله، با تعیین زیرمقوله های مشارکت، مولفههای استخراج شده در رابطه با مشارکت کدگذاری گردیده و در برگه مخصوص کدگذاری ثبت شده است .
روایی و پایایی: بعد از کدگذاری، ضریب قابلیت اعتماد
)پایایی( محاسبه شده است8.
آزمونهای آماری: با استفاده از آزمونهای آماری9 توزیع فراوانی و میزان متغیرهای مشارکت در گام های سه گانه شرح خدمات طرح منظر شهری مورد بررسی قرار گرفته و نتایج آماری در جدول1 نشان داده شده است .
ب: مصاحبه گروهی با ساکنین و مالکین طرح منظر شهری محله اتابک
به منظور بررسی میزان مشارکت مردم در طرح منظر شهری و استخراج مشکلات و موانع اجرایی آن مصاحبه گروهی باز با ساکنین محله اتابک تهران انجام شده است. برگزاری جلساتی با مردم و اعضای شورایاری محله، و حضور در دفتر تسهیلگری محله جهت جمع آوری اطلاعات و سپس تحلیل کیفی متغیرها به شناخت بهتر چالش های موجود در زمینه عدم مشارکت مردم کمک نموده است. جلسات مذکور با دعوت کوچه به کوچه از ساکنین محله10، در محل دفتر محلي نوسازي محله اتابک و نیز مساجدمحله11 صورت گرفت. هم چنین جلسهای در محل دفتر محلي نوسازي محله اتابک و با حضور اعضای شورایاريمحله اتابک و معتمدین شناسایی شده محلی برگزار گردید. دراین جلسات ابتدا از طرف نگارندگان توضیحات کلی درخصوصموضوع داده شد و از کلیه اعضاء خواسته شد تا درخصوص مسائل و معضلات و مشکلات عمده موجود در محله، انتظارات و خواست هاي مردم محله، راه حلهای پیشنهادی برای تجمیع و نوسازی بافت و چگونگی اجرای طرح منظر توسط سازمان نوسازی نظرات خود را اعلام نمایند .
4- یافته های تحقیق

الف: تحلیل شرح خدمات طرح های منظر شهری در رابطه با مشارکت مردم
در فرآیند تهیه طرح منظر شهری، شرح خدماتي به صورت تیپ )یکسان( تهیه و ابلاغ شده است و شامل سه گام است12. نتایج حاصل از جمع بندی تحلیل محتوی گام های اول تا سوم شرح خدمات طرح منظر شهری بر اساس مولفه های )مقوله ها و زیرمقوله( مشارکت که در روش تحقیق به آن اشاره شد درجدول 2 آمده است. نتایج نشان میدهد که:
در گام اول شرح خدمات طرح منظر، پرداختن به متغیرهای مشارکت بسیار محدود بوده است و فقط بخش مختصری به نظرسنجی از گروههای ذینفع اختصاص داده شده و مشارکت ساکنین، فرایند اطلاع رسانی و آگاهیسازی، و اعتمادسازی مورد توجه نبوده است .
در گام دوم شرح خدمات طرح منظر شهری، عباراتی مبنی بر انجام اقدامات زمینهساز و بسترساز مشارکت از قبیل تهیه نقشه اجتماعی برای بافت، برقراري رابطه با ساکنان محلهها ،شناسایی نهادهای مردمی وجود دارد. هم چنین در این گام نسبت به گروههای ذینفع و نهادهای اجتماعی تاکید بیشتری نسبت به گام اول صورت گرفته است .
از حیث پرداختن به مقوله مشارکت و متغیرهای آن، گام سوم شرح خدمات کاملترین مرحله است. در قسمت دوم از شرح خدمات این مرحله، بخش جداگانهای به راهاندازی دفتر مشاور محلی اختصاص یافته و در آن با تاکید بر لزوم مشارکت مردم در نوسازی محله، به تشکیل خانه مشاوره محله و اقدامات این نهاد مردمی اشاره شده است. هم چنین در گام سوم، بسترسازي براي مشارکت ساکنان و گرو ههاي ذينفع برای تحقق مشارکت مردم در شرح خدمات گنجانده شده است. در این گام حضور و نقش مردم در مرحله سوم شرح خدمات که رویکرد اجرایی آن است و عمدتاً به دنبال تولید زمین و سرمایه است، کاملاً پیش بینی شده است .
یافتههای آماری جدول 2 در جمع بندی کلی گام های سه گانه شرح خدمات نشان میدهد که بیشترین میزان کاربرد متغیرها مربوط به مشارکت، گروههای ذینفع و نهادهای اجتماعی بوده است. علیرغم آنکها یجاد بستر و فضايا عتمادآفرینا زا صلیترین ارکان تحقق مشارکت مردم است، پرداختن به این مفهوم در شرح خدمات طرحهای منظر شهری صورت نگرفته است و تنها در گام سوم و تحت عنوان تعریف پروژههاي زودبازده )اقدامات کوتاه مدت( به اعتمادسازي و پیگیري اجراي آنها توسط نهادها و سازمان هاي مسئول، مطالبی عنوان گردیده است .
به طور کلی نتیجه تحلیل محتوا بیانگر این امر است که تنها در بخش هایی از شرح خدمات طرح منظر شهری و به ویژه در گام سوم است که به مشارکت و متغیرهای آن به صورت جداگانه پرداخته شده است. این در حالی است که فرایند تحقق مشارکت تبیین نشده و ساز و کاری برای تحقق مشارکت از ابتدای تهیه طرح تا اجرای آن پیش بینی نشده است .
در حالی که مشارکت مردم در مراحل اولیه کار، منجر به جلب اعتماد آنها و حس تعلق نسبت به طرح نوسازی محله شان خواهد گردید، در مرحله شناخت مسئله و تولید طرح جایگاه مردم در شرح خدمات بسیار ضعیف است. این امر از عمدهترین ضعفهای شرح خدمات محسوب میگردد، چرا که به قول ایزدی )1389(، وارد کردن مردم به چرخه نوسازی در مرحله تملک و تولید زمین و سرمایه خود، مهمترین شائبه و عامل بیاعتمادی آنها خواهد بود. بررسیها نشان میدهد که جهتگیری کلی، شرح خدمات کالبدی بوده و مسائل غیرکالبدی بسیار مهم در بافتهای آسیب دیده مانند مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی صرفاً در مرحله شناخت آن هم به صورت توصیفی )گردآوری اطلاعات( و نه تحلیلی مورد توجه قرار گرفتهاند. در تحلیل مسائل فرهنگی – اجتماعی نیز عموماً تأثیرات کالبدی آن بر طرح نهایی مدنظر بوده است و نه تأثیراتی که بر ساز و کار و روش تهیه طرح و اجرای آن دارد. نتیجه آن است که در نهایت محصول حاصله از این شرح خدمات ماهیتی کالبدی دارد، تنها به ابعاد کالبدی مسائل بافت آسیب دیده توجه دارد و پیشنهادی برای حل و ساماندهی مسائل اجتماعی- اقتصادی ندارد.
ب: بررسی مشارکت مردم در طرح منظر شهری محله اتابک
جدول 2- نتایج آماری سنجش فراوانی و درصد مولفه های بازافرینی مشارکتی در گام های سه گانه طرح منظر شهری.

طرح منظر شهری محله اتابک13 در دو بخش عمده مطالعات شناخت وضع موجود و تدوین چشم انداز و ارائه طرحهای پیشنهادی تهیه شده است. اهداف طرح منظر شهری محله اتابک تأمین راحتی زندگی برای ساکنین، پایداری محیط زیست، حفظ و ارتقای زیبایی و هویت معماری بافت، حفظ و تقویت بستر تاریخی، مشارکت مردم در نوسازی محله، پیشبینی تشکیلات و سازمان اجرایی، اعتبارات و برنامهریزی مالی، ارائه طرح سازمان فضایی و طرح تملک اراضی عنوان شده است )نقش پیراوش ،1385(. بخش نخست در قالب شناخت وضع موجود به بررسی های اجتماعی، اقتصادی، جمعیتی، کالبدی، فضایی پرداخته است. پرداختن به مقوله مشارکت مردمی در طرح منظر شهری محله اتابک در مرحله شناخت وضع موجود از طریق تکمیل پرسشنامهای برای شناخت باورهاي مردم، سنجش روابط درون محلهاي و حس تعلق به محله، و بررسي امکان تملک و تجمیع اراضي همجوار انجام شده است و هدف از آن، سنجش پایگاه اجتماعی ساکنین برای بررسی امکان تملک اراضی بوده است. در بخش طراحی، دخالت در ریز پلاک ها و قطعات صورت گرفته است .
با تصویب طرح منظر شهری محله اتابک در سال 1387 اجرای این طرح در دستور کار شرکت نوسازان جنوب شرق تهران14 قرار گرفت و عملیات اجرایی با تعریف تعدادی پروژه به صورت فروش اوراق مشارکت و با جذب سرمایه گذاران انجام شد. تغییر رویکردهای نوسازی به اعطای تسهیلاتی از قیبل وام و ودیعه مسکن جهت نوسازی توسط مردم، سبب شد تا دفاتر تسهی لگري نوسازي از ابتداي سال 89 فعالیت خود را در محدوده محله اتابک با هدف تسهیل گری نوسازی و ترغیب ساکنین به نوسازی در قالب طرح منظر محله آغاز نمایند. گزارشات منتشر شده دفاتر تسهیل گری در طول سال 89 در این محله، حاکی از آن است که با وجود تسهیلات اعطایی و نیز اطلاعرسانی گسترده جهت ترغیب مردم به نوسازی، مردم محله تمایلی برای نوسازی از خود نشان نمیدادند )عندلیب 1389، رضابیگی ثانی 1389(.
تملک جسته و گریخته املاک موجود در پروژههای تعریف شده در طرح منظر به دلیل عدم وجود برنامه ریزی و عدم توجه به نقش مردم در این فرایند به تدریج سبب ایجاد فضاهایی تخریب شده و ایجاد ناامنی در بافت محله و از هم پاشیدگی سازمان فضایی محله گردید. در راستای اهداف این پژوهش و به منظور بررسی دقیق تر مسائل مربوط به مشارکت مردم در نوسازی محله اتابک، جلساتی با حضور ساکنین و نمایندگان آنها تشکیل گردید. جمع آوری نظرات مردم از جلسات برگزار شده، بیانگر آن است که با توجه به مشکلات متعدد، ساکنین تمایلی به شرکت در طرح ندارند. عمده ترین مسائل بیان شده در قالب موضوعاتی مشابه مطابق جدول 3 دسته بندی شد، نظرسنجی از طرح شامل پیشنهاداتی از جانبمردم نیز بود .
-326481-4372918

تصویر1- نمونه هایی از جلسات برگزار شده با مالکین.
نقشه 1- طرح کاربري اراضي پیشنهادي ناحیه امام علي)ع.(ماخذ: )طرح تفصیلي منطقه 15(
تحلیل یافته های حاصل از این مصاحبه ها)جدول 3( نشان میدهد که اصلی ترین مشکل بیان شده توسط ساکنین در وضعموجود، به وجود آمدن ناامنی و آلودگیهای محیطی در اثرتخریب های صورت گرفته در نتیجه اجرای نیمه تمام طرح است .بی اعتمادی به نهادهای دولتی به دلیل سابقه ذهنی مغشوش از اقدامات دولتی صورت گرفته در محله خوب بخت، عدم توجه نهادهای مدیریتی به ساماندهی و بهسازی محله در کنار نوسازی بناها، عدم کفایت تسهیلات نوسازی به دلیل سکونت چندین خانوار در یک مسکن و عدم امکان اسکان آنها در یک واحد آپارتماني و نیز عدم امکان جذب سرمایهگذار و ضعف اطلاع رسانی در رابطه با طرح نیز از مهمترین مسائل مطرح شده توسط مردم برای مشارکت نکردن در طرح منظر بوده اند .
در پیشنهادات ارائه شده از جانب ساکنین، بیش از هر چیز، بر روی دو موضوع اطلاع رسانی از جانب دولت و مدیریت شهری پیش از اجرای طرح ها و ساماندهي تخری بها و جلوگیري از تخریب پیش از اندازه بافت تاکید شده است. مطابق نظر ساکنین ،توجه دولت به در اختیار گذاشتن وام و تسهیلاتی که مناسب با توان مالی ساکنین باشد نیز از جمله مهمترین الزامات تحقق نوسازی مشارکتی در بافت است. از دیدگاه ساکنین، دولت باید به وعدههایی که به مردم میدهد عمل نماید و با بهبود زیرساختهای محله، زمینه را برای نوسازی و عدم ترک محله توسط ساکنین بومی فراهم نماید. با جمع بندی نظرات ساکنین و نیز نتایج حاصل از تحلیل محتوی به ارائه پیشنهاداتی برای اصلاح فرایند بازآفرینی مشارکتی در طرح های منظر شهری میپردازیم.
5. چارچوبی برای بازآفرینی مشارکتی در طرح های منظر شهری
الف: پیش شرط های مشارکت
3021-758698

مشارکت یکی از اجزای جداییناپذیر فرایند نوسازی و بهسازی در بافت های آسیب دیده شهری است. فرض زیربنایی بازآفرینی مشارکتی، درگیر نمودن استفادهکنندگانی است که به عنوان عامل مشارکت در فعالیتهای مختلف و موقعیتهای مختلف حضور دارند. این تعریف، نقش استفاده کننده از طرح را از یک دریافت کنندة صرف به یک فرد درگیر تصمیم گیری تغییر میدهد. مشارکت مردم در طرحهای بازآفرینی گرچه ضروری است، اما علاج عام نیست و در صورتی که زمینة مشارکت فراهم نباشد، خود سبب اتلاف وقت و غیر کارآمدی طرح میشود ،آنچنان که در طرح منظر شهری محله اتابک نشان داده شد، تحقق مشارکت، مستلزم فراهم آوردن برخی پیش نیازهاست. این پیش نیازها در ادامه ذکر شدهاند:
باور متخصصین و مدیران نسبت به ضرورت مشارکت:
علیرغم اهمیت طرحهای مشارکتی، بدلیل پیچیدگی ماهیت مداخله و ابهام در قلمرو و نحوة مداخله چندان مورد توجه قرار نمیگیرند. در بسیاری از موارد برای جذب سرمایه و یا اجرای طرحها از مردم نظرخواهی میشود و مشارکت مردم در یک سطح حاشیهای باقی میماند زیرا مردم در تصمیم گیریها دخالت ندارند. برخی متخصصین معتقدند که چون مردم مسائل تخصصی را نمیفهمند، دخالت مردم در طرحها و برنامه ها ،نتایج رضایت بخشی نمیدهد و تنها اتلاف وقت است. بدون باور اینکه متخصص و مردم در پرتو اطلاعات جدیدی که هریک در
جدول3- نتایج حاصل از برگزاری جلسات با مردم و اعضای شورایاری محله اتابک.
* اعداد داخل پرانتز بیانگر تعداد حاضرین جلسه و تعداد نفراتی است که در رابطه با موضوع مورد نظر توافق داشته اند.
این تعامل و در حین کار کسب میکنند می توانند به راه حلهای مناسبی برسند .
ساختار قانونی و مالی: از دیگر موانع مشارکت، عدم وجود ساختار قانونی و فراهم نبودن زمینه های حقوقی و قانونی برای مشارکت است. عدم پیشبینی موضوع و فراهم نبودن تسهیلات مالی و اعتباری در پروژه ها نیز از موانع مشارکت مردم است .برای مشارکت مردم در طراحی و برنامه ریزی شهری، نقش و جایگاه مردم در همة مراحل ضرورت دارد. از جملة مهمترین این موضوعات، نحوة ارتباط مردم با طراحان و برنامهریزان، نحوة سرمایه گذاری و مشارکت مالی، رابطة مردم و مدیران شهری است که جملگی اینها نیازمند قانونی مدون به همراه آگاهی مردم و اطمینان به نتیجة مشارکتشان میباشد. بدین ترتیب یکی از ضرورتهای اصلی اجرایی نمودن طرحهای مشارکتی، تدوین قانون مناسب در زمینه های مختلف اجرایی و مالی است.
اعتمادآفرینی: علیرغم تلاش مسئولین در بهرهمندی از مشارکت و پویش اجتماعي مردم در طرح های نوسازی کشور از جمله طرح های منظر شهری، توجه به این نکته ضروری است که رسیدن به شهري مشارکتي، نیازمند ایجاد بستر مناسب است .جلب مشارکت ساکنان، مالکان و افراد علاقمند و ذینفع در امر بهسازي و بازآفریني شهري، صرفاً در یک بستر شفاف، مطمئن و مملوّ از اعتماد متقابل تحقق ميیابد. لذا ایجاد اعتماد، زمینهساز اصلي مشارکت مردم در بازآفریني شهري است. انجام تعهدات بخش دولتی در رابطه با مباحث شهرسازی درگیر در بافت آسیب دیده میتواند راهگشا باشد .
اطلاع رسانی و آموزش صحیح: یکی دیگر از موانع مهم ،عدم آگاهی متخصصین و نیز غیرمتخصصین از فواید، ضرورت و چگونگی مشارکت است. نحوة مشارکت و ابزار و روشهای تحقق آن نیاز به آموزش دارد. این آموزش می باید شامل برنامه-ریزان، طراحان و نیز عموم مردم شود تا بستر ارتباط دو جانبه بین متخصص و استفاده کننده فراهم گردد. ضرورت مشارکت و ایجاد انگیزة کافی برای مشارکت، و آگاهی فرد از تاثیری که میتواند در ساخت محیط داشته باشد، می تواند در این راستا مفید باشد. از سویی دیگر، اطلاع رسانی درست در رابطه با طرحها و برنامههای موجود نیز می تواند به پیشبرد هر چه بهتر برنامه ها و درگیر سازی ساکنین در طرح ها کمک نماید.
ب: فرایند بازآفرینی مشارکتی در طرح های منظر شهری
در ادامه، جزییات فرایند بازآفرینی مشارکتی در قالب اقدامات زمینه ساز، شناخت مسائل بافت، تدوین اهداف و تهیه راه حلهای پیشنهادی، ارزیابی، تصمیم گیری، اجرا و نظارت در رابطه با الگوی موجود برگرفته از شرح خدمات طرحهای منظر شهری ،الگوی مطلوب برگرفته از ادبیات نظری بازآفرینی مشارکتی و الگوی مقدور متاثر از یافته های پژوهش در محله اتابک تهران ارائه شده است )جدول 4(. اصلاح فرایند نیازمند در نظر داشتن پیش شرطهای لازم فوق الذکر و تغییر در شرح خدمات است که در قالب گام های اول تا سوم تشریح شده است .
گام اول: شناخت
همان طور که در جمع بندی نظرات و پیشنهادات ساکنین اشاره شد، یکی از مواردی که سبب ایجاد نارضایتی طرح در مردم محلی شده است، عدموجود اطلاع وآگاهی درستدر رابطه با طرح و درنتیجه نبود اعتماد به اجراکنندگان طرح میباشد. بنابراین، در تهیهطرح ویژه نوسازی بافتهای آسیب دیده قبل از شروع مطالعاتباید فعالی تهایي در راستاي جلب اعتماد مردم در رابطه با طرح صورت گیرد که از آنها ميتوان به اطلاع رساني در مورد مسئله و ضرورت طرح، چشم انداز، اهداف آن براي مردم اشاره کرد .
یکي دیگر از فعالی تهاي این مرحله، تشکیل انجمنی از محلیان است. هدف از تشکیل این انجمن، آگاه سازي، حساسسازي مدیران و حمایت و اتصال آنها به مردم محله است. براي این منظور، نمایندگاني از معتمدین مردم توسط خود آنها براي تشکیل این انجمن معرفي ميشوند و در مراحلي از طرح که احتیاج و زمان برگزاري جلسه با کلیه مردم نميباشد، به آنها مراجعه ميشود. همچنین آنها براي ایجاد اعتماد و همکاري بین مردم محله و مسئولین طرح، آموزشهایي خواهند دید. از دیگر فعالی تهاي این مرحله، شناخت نظرات و دی دگاههاي کلي مردم محله در مورد مشکلات آن و همچنین نقشي که در حال و آینده مي تواند داشته باشد، است که به صورت مصاحبه حضوري و تشکیل جلسات در محل و نیز تکمیل پرسشنامه های نیازسنجی از مردم صورت ميگیرد .
ظرفی تسازي و آموزش اهالي که شامل کارگاه هایي براي آشنایي مردم با چگونگي مشارکت در طرح و آموزش بحث هاي مورد نیاز براي اظهار نظر در مراحل مختلف طرح ميباشد، از ضروریات این مرحله به شمار میرود .یکي از نتایج این مرحله ،تحلیل نظرات مردم توسط طراح و براساس مطالعات اولیه ،با همکاري انجمن راهبري محله است و از این طریق، طراح ، چشمانداز و اهداف و تبیین مقاصد اولیه طرح را تعیین ميکند .لازم به ذکر است که گروه درگیر در تمامي مراحل از شناخت تا طراحي ،کلیه ذي نفعان )به خصوص ساکنین( و ذي نفوذان یا نمایندگان آنها15 ميباشند. اهداف طراحي، باید با بهره گیري از نظرات مشارک تکنندگان تنظیم شوند .
گام دوم: تدوین راه حلهاي کلي و ارائه طرح
بر اساس نتایج حاصل از گام نخست و آگاهی یافتن از مسائل مردم، خواست ها و نیازهای آنها، به طور همزمان طرح بازآفرینی محله به طور یکپارچه و همراستا با برنامه های مطالعاتی و آگاهیرسانی تهیه میگردد. مهمترین رویکرد این طرح، طراحی محور16 خواهد بود و به ارتقای سکونت در محله، همراستا با نتایج حاصله از برنامه های اجتماعی و فرهنگی خواهد انجامید.
همان طور که در گام اول اشاره شد، مسائل با اهمیت در فرآیند باید در مرحله برنامهریزی با لحاظ نمودن تمایلات ذینفوذان و ذینفعان تعیین شوند. در این مرحله باید مقیاس محله مبناي تدوین راه حلها قرار گرفته و فرایند به صورت رفت و برگشتي در نظر گرفته شود. این خود باعث مي شود تا راه حلهاي پیشنهادي به واقعیت و اجرایي بودن نزدی کتر شوند. در مرحله طراحي و نیز جزییات طراحی، بهره گیري از تمایلات ذی نفوذان، تمایلات ذی نفعان حائز اهمیت است. انتخاب گزینه بهینه طرح نیز می تواند با کمک مردم و یا نمایندگان آنها انجام گیرد.
گام سوم: اجرا و ارزیابي اجرا
دخیل بودن نیروهای محلی و مردمی در اجرا ضروري بوده و ضامن دستیابي به اهداف طراحي خواهد بود. در مرحله اجرا مردم)به عنوان ناظران و مشارکت کننده در اجراي طرح( باید حضور داشته باشند. ارزیابي طرح در دو مقطع صورت مي گیرد؛ یکي در حین اجرا که به شیوه فرآیندهاي جمعي در چند مقطع مهم اجرا صورت گرفته و نظرات مردم و افراد ذيربط و ذينفع دیگر در صورت امکان، به صورت تغییراتي در اجراي طرح اعمال ميشود. دیگري، ارزیابي طرح بعد از اجرا که از طریق پرسشنامه نظرات مردم محله گرفته شده و براي طرحهاي بعدي مورد نظر قرار خواهد گرفت. البته باید متذکر شد که طرح ها، تنها در موارد کوتاه مدت و میان مدت خود قابل ارزیابي بعد از اجرا ميباشند و در جنبه و اهداف و راهبردهاي بلند مدت، به علت تغییرات بسیاري که در تمام زمی نهها در طولاني مدت طرح را متاثر مي کنند، این نوع ارزیابي بسیار مشکل خواهد بود. در مرحله ارزیابي، نمونه افرادي که نظراتشان مورد بررسي قرار مي گیرد باید شامل نمایندگاني از کلیه گروه ها در مراحل برنامه ریزي طرح، باشد؛ تا ارزیابي به عدالت و قابل استناد بودن، نزدی کتر شود. ارزیابي در تمام مقی اسهاي مختلف به انجام رسیده و نتایج آن در برنامهری زيهاي بعدي مورد استفاده قرار گیرد .
جدول 4- الگوهای فرایند بازآفرینی مشارکتی )وضعیت موجود، مطلوب و مقدور( .
* اعداد داخل پرانتز بیانگر وجود بند مورد نظر در گام های اول تا سوم شرح خدمات طرح منظر شهری است.

35510210700

3225210210700

نتیجه
بررسی روشها و سیاستهای مختلف طرحهای نوسازی بافتهای آسیب دیده کشور نشان میدهد که علیرغم تلاش های انجام شده، مشارکت شهروندان در فرایند برنامه ریزی، طراحی و اجرا به درستی تبیین نگردیده است. تحلیل طرح منظر شهری محله اتابک با شش مولفه بازآفرینی مشارکتی برگرفته از مبانی نظری که شامل درگیر نمودن استفاده کنندگان، آگاهیسازی و اطلاع رسانی، اعتمادسازی، بسترسازی و توانمندسازی، توجه به گروههای ذینفع و ذی نفوذ، توجه به نهادهای اجتماعی نشان میدهد که مشارکت در طرح منظر شهری در هیچ یک از مولفههای فوق موفق نبوده است. تجربه محله اتابک نشان دهنده عدم رضایتمندی ساکنین از مکان زندگی و عدم وجود انگیزش مردم در نوسازی محیط زندگیشان است. بهرهمندي از مشارکت و پویش اجتماعي مردم، رسیدن به شهري مشارکتي در سایه حضور فعال و موثر مردم و بخش غیردولتي و ایجاد بستر مزبور نیازمند توانمندسازي ساکنین و اعتمادسازی به مدیریت شهری است .
355101682302

همچنین نتایج بدست آمده از تحلیل پاسخها، حاکی از تمایل بر استفاده از اقدامات زمینه ساز و بستر ساز و نیز راهکارهای مشارکتی در حل معضلات موجود در محدوده میباشد که این امر سبب حفظ انسجام اجتماعی محدوده و ارتقای ویژگیهای هویتی آن در عین ارتقای ویژگیهای کالبدی و رفع مشکلات بافت میگردد. نقش مدیریتی و حمایتکننده سازمانهای دولتی )شهرداری و سازمان نوسازی( به صورت اعطای تسهیلات مالی و حمایتی مناسب با توان ساکنین، اصلاح شبکة زیرساختها ،ساماندهی و بهسازی محله و برنامهریزی زمانی ساخت به گونهای که محله قابلیت زیست خود را در زمان اجرای از دست ندهد نیز به صورت مشترک در دیدگاههای مردم و نمایندگان آنها قابل مشاهده است. تجربه نوسازی در کشور ما ثابت نموده است که علاوه بر عدم وجود بستر قانونی برای طرحهای بازآفرینی شهری )و یا عدم پذیرش و عمل به قوانین موجود از جانب ارگانهای دخیل(، بیاعتمادی به ارگانها و نهادهای مدیریتی در میان مردم از آن جایی ناشی میشود که مردم نسبت به طرح های تهیه شده ناآگاهند و این عدم اطلاع سبب میشود تا کمترین میزان مشارکت در کشور به وقوع بپیوندد. از سوی دیگر، نوسازی و بهسازی بافتهای آسیب دیده شهری ،نیازمند سرمایه گذاری گسترده و جذب تمامی نیروهای موثر اعم از بخش دولتی، خصوصی برای حل این معضل است .نتایج بررسی شرح خدمات طرح های منظر شهری و نمونه در حال اجرای آن )طرح محله اتابک( نشانگر نیاز بافتهای آسیب دیده به توجهی ویژه در تمامی حوزه ها از جمله برنامه ریزی ،طراحی، مدیریت و اجرای طرح است، به گونه ای که با دخیل نمودن مردم در حوزه های مختلف، به آنها توان تصمیم گیری در رابطه با محیط زندگی شان را تقویت نماید. تحقق اهداف یک بازسازي حمای تگر، استراتژیک و انعطاف پذیر جز با مشارکت ساکنین، دستاندرکاران امور شهری، متخصصین شهری و سرمایهگذاران بخش خصوصی امکان پذیر نمیشود و بنابراین فرایندی میطلبد که در آن غیرمتخصصین نقش فعالی در بیان واضح دانش، ارزشها، ترجیحات، و ارائه راه حلها داشته باشند .
پی نوشت ها
که در حال حاضر به اشتباه بافت فرسوده خوانده شدهاند.
برای آگاهی از سیر تحول رویکردهای نوسازی شهری در ایران تا سال 1380 نگاه کنید به ایزدي، محمد سعید) ،1380( «بررسي تجارب مرمت شهري در ایران با تاکید بر تحولات دو دهه اخیر»، هفت شهر ،فصلنامه عمران و بهسازي شهري، شماره 3، بهار، صص.42-32.
شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ایران.
سازمان نوسازي شهر تهران.
معاونت عمراني – سازمان شهرداري و دهی اريهاي کشور.
روش تحلیل محتوی روشی پژوهشی است که بر اساس شمارش مقادیر محتوای آشکار پیام های ارتباطی طراحی شده است .به نظر «هارولد لاسول» پژوهشگر و نظریه پرداز آمریکایی علوم ارتباطات، «تحلیل محتوا، کمی سازی محتوای مورد انتقال پی امها است » )Lasswell , 1972). در حالت کلی تکنیک تحلیل محتوا، بررسی و تجزیه و تحلیل منابع نوشتاری، گفتاری و تصویری از هر نوع را مد نظر دارد و کوششی است در جهت کشف و تفسیر و تحلیل پیام مستتر در منابع . این تکنیک وسی لهای است که محقق به کمک آن میکوشد تا محتوای پی امهای ارتباطی را از طریق تجزیه و تحلیل منظم، عینی و کلی تعیین کند و تکنیکی کمی برای تفسیر و تعیین منابعی است که به طور معمول کیفی به حساب می آیند.
Nondirective Group Interview.
با استفاده از فرمول اسکات و کد گذاری مجدد حداقل 10 درصد انجام شده است.
از روش کااسکوئر برای تجزیه و تحلیل آماری استفاده شده است.
در این راستا تعداد 9 جلسه عمومی در طی چهار ماه از شهریور ماه سال 89 تا آذر ماه همان سال برگزار گردیده است. این جلسات با تهیه دعوتنامه و ارسال آن به درب منزل ساکنین محله و توضیح در رابطه با هدف جلسه )بررسی مسائل و مشکلات اجرای طرح منظر محله اتابک( تشکیل شده و تقریباً از هر چهار نفر از ساکنین دعوت شده یک نفر در جلسه حاضر شدند. در این جلسات با مطرح کردن هدف تحقیق و سوالات تحقیق این فرصت به مالکین داده شد تا نظرات و پیشنهادات خود را بیان نمایند. با ضبط این نظرات در طی جلسه و دسته بندی آن ها توسط محققین پس از جلسه نتایج در جدول جمع بندی گردید.
مسجد حجت و مسجد امام حسن مجتبی )ع.(
گام اول شامل چهار سرفصل کلی مطالعات، طراحی، بررسی تحققپذیری، طرح معماري و برنامه اجرایي و برآورد اقتصادي است. گام دوم شرح خدمات حوزه مطالعه وسیعتری به ویژه در بخش مطالعات اجتماعی دارد. بخش دیگری از همین گام به طراحی و در بخش آخر به برنامه مدیریت اجراي طرح )دستور کار، روش تحقق پذیري و اجراي طرح( پرداخته شده است. در گام سوم شرح خدمات، ضمن در برگرفتن تمامی موارد گام دوم در نهایت تهیه طرح تجمیع در دستور کار قرار گرفته و در ادامه به راه اندازی دفتر محلي مشاور نوسازي محله پرداخته شده است. هم چنین در این گام به بسترسازی برای مشارکت ساکنین و برنامهریزي مشارکتي اشاره مستقیم و صریح شده است.
ناحیه موسوم به امام علی )ع( در منطقه 15 شهر تهران واقع گردیده و به لحاظ جغرافیایی از شمال به بزرگراه خاوران، از جنوب به خیابان منصور، از شرق به خیابان هاشم آباد و از غرب به خیابان انورزاده محدود می شود. طرح تفصیلی ویژه ناحیه امام علی )ع( توسط سازمان نوسازی شهر تهران در سال 1385 تهیه گردید. این طرح در محدوده موسوم به ناحیه امام علی)ع( به تشریح کاربریهای موجود و پیشنهادی محدوده ناحیه پرداخته و هدف آن، ارتقای بافت مسکونی اطراف اتوبان و بازسازی بافت آسیب دیده محدوده میباشد. محله اتابک یکی از محلات شش گانه در تقسیمات طرح تفصیلی این ناحیه میباشد که کاربریها و سرانههای پیشنهادی طرح تفصیلی، در طرح منظر شهری آن مورد استناد قرار گرفته است.
موضوع فعالیت شرکت های نوسازان طبق ماده 4 اساسنامه عبارت است از مدیریت و تهیه طرحهای شهرسازی، معماری، نقشههای تفکیکی، آمادهسازی و دیگر اقدامات اجرایی، احداث ساختمان ها به ویژه در بافتهای فرسوده، قدیمی و ناکارآمد شهری مطابق مقررات و قوانین جاری حسب مورد.
نمایندگان مردمی شامل افرادی از اعضای شورایاری محله، هیئت امنای مساجد، معتمدین و سرشناسان محله، نمایندگان دفتر محلی نوسازی، شهرداری منطقه و ناحیه میباشند.
Design-led.
فهرست منابع
احمدیان، رضا) 1382(، طرحهای توسعه شهری، ناکارآمد و تحقق ناپذیر، ماهنامه شهرداریها، سال پنجم، شماره 50، صص18 ـ 12.
آزاد ارمکی، تقی) 1379(، اندیشه نوسازی در ایران ،انتشارات دانشگاه تهران.
آییني، محمد و زهرا السادات اردستاني ) 1388(، هرم بازآفریني و مشارکت مردم،معیار ارزیابي برنامه هاي توسعه درونزاي شهري ،نشریه هویت شهر، سال سوم، شماره 5، 58 ـ 47.
ایزدي، محمد سعید و جلیل حبیب الهیان) 1389(، رویکردی نوین به فرایند و ساختار تهیه طرح ها و برنامه های ساماندهی و بازآفرینی شهری: بررسی یافته های حاصل از تحلیل و ارزیابی طرح های منظر شهری ،دومین همایش سراسری بهسازی و بازآفرینی بافت های تاریخی، آسیب دیده شهری و سکونتگاه های غیر رسمی، شیراز.
حبیبي، سید محسن، حاجي بنده، مونا) 1388(، بررسي تجربه سازماندهي مجدد زمین در ژاپن براي استفاده از آن در ایران، نشریه هویت شهر ،سال سوم، شماره 5، صص14ـ 3.
رضابیگی ثانی، راضیه) 1389(، بررسي تاثیر طرح تسهیل گري در نهادینه سازي مشارکت مردمي در نوسازي بافت آسیب دیده ناحیه امام علي )ع( ،دومین همایش سالیانه نوسازی بافت های آسیب دیده شهری ،تهران.
سازمان عمران و بهسازي شهري) 1384(، برنامه عملیاتي ده ساله بهسازي و نوسازي بافت هاي آسیب دیده شهري ،تهران.سازمان نوسازی شهر تهران، معاونت طرح و توسعه) 1385(، طرح تفصیلی ناحیه امام علی )ع( )منطقه 15(.نقش پیراوش) 1384(، چشمانداز شهر / محله- پیشنهاد یک چارچوب مفهومی برای صورتبندی بیانیه چشمانداز.
Gullino, S )2008), Urban Regeneration and Democratization of Information access, Journal of Environmental Management , Vol, 90)6), pp. 2012-2019.
Home, Robert K )1982), Inner city regeneration، E. & F. N. Spon, London, UK.
Holsti, Ole R )1969), Content Analysis for the Social Sciences and Humanities, Reading, MA: Addison-Wesley.
Hughes, Christina )2006), Quantitative and Qualitative Approaches, The university of Warwick.
Landry, Ch. )1995), ٰThe Art of Regeneration: Urban Renewal through Cultural Activity, Demos.
Lasswell, H. D. )1972), Communication research and public policy, Public Opinion Quarterly, 36, 301–310.
Pogessi, Sara )2007), Public-private partnership for urban regeneration: the case of the Urban Transformation Companies, The Eleventh International Research Symposium on Public Management )IRSPM XI)، Potsdam University، Germany, 2 – 4 April 2007.
Roberts, Marion )1998), urban design and regeneration, introducing urban design, Longman.
Roberts, Peter W and Hugh Sykes )2003), Urban regeneration: a handbook, London, sage.
UNDP )2004), Guidelines for urban regeneration in the
Mediterranean region, Priority Actions Program Regional Activity Centre.



قیمت: تومان

دسته بندی : معماری و شهرسازی

دیدگاهتان را بنویسید