صفحات 5 – 14
19994273660

نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی دوره 19 شماره1 بهار 1393
59843211654

مقایسۀ تحلیلی ترسیم با دست و رایانه در
فرآیند طراحی معماری

افرا غریب پور*
استادیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
)تاریخ دریافت مقاله: 2/9/92، تاریخ پذیرش نهایی: 24/12/92(
چکیده
اهمیت ترسیم با دست در طراحی معماری از یک سو و کاربرد روزافزون نرم افزارهای رایانه ای در این حوزه و مقابلۀ این دو، به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است که رویکردی تحلیلی در تطبیق آنها را می طلبد. این مقاله تلاش دارد تا با بازنگریِ چیستی ترسیم با دست و نقش آن در فرآیند طراحی معماری، به مقایسۀ آن با ترسیم با رایانه بپردازد. این مقاله در سه بخش اصلی تدوین شده است. در بخش نخست، چیستی و مراتب ترسیم، انواع ترسیم و کاربرد آنها در مراحل مختلف فرآیند طراحی معماری بررسی میشود. در بخش دوم، ترسیم با رایانه و کاربرد و جایگاه آن در مراحل فرآیند طراحی معماری بررسی میشود. در بخش سوم، کارایی ترسیم با دست و ترسیم با رایانه در فرآیند طراحی معماری بهطور تحلیلی مقایسه می شود. از این قیاس تحلیلی چنین میتوان نتیجه گرفت که ترسیم با دست به علت ارتباط مستقیم با فعالیت خلاق ذهنی، در بخشهای ذهنی طراحی واجد کارایی بیشتر است و ترسیم با رایانه در مراحلی که بیشتر جنبۀ معرفی و نهایی دارد، نقش مفیدتری ایفا می کند. نتیجۀ این مقاله زمینهای نظری برای مواجهه با موضوع کاربرد رایانه در حوزۀ ترسیم معمارانه و نظارت و هدایت آن در جهت تلفیق با مهارتهای ترسیم دستی برای حصول به اهداف غایی طراحی معماری فراهم می کند.
واژههای کلیدی
ترسیم، ترسیم با دست، ترسیم با رایانه، طراحی معماری .

.E-mail: afra.gharibpour@ut.ac.ir ،۰21-664615۰4 :تلفن: 8878۰237-۰21، نمابر*
6

مقدمه

ترسیم با دست1 یکی از مهمترین مهارتها در آموزش معماری است و به مثابه قابلیتی برای طراحی مورد توجه معماران و طراحان بسیاری قرار داشته است. در طراحی معماری، ترسیم با دست نه به مثابۀ یک هدف، بلکه وسیلهای شناخته میشود که طراح را در عینیت بخشیدن به ذهنیتها و تصوراتش یاری میکند. از این رو ترسیم با دست و کیفیت آموزش آن در دورۀ آموزش معماری اهمیت دارد. از طرفی، ورود رایانه به دنیای علم ،آموزش و حرفه، عالم طراحی و آموزش معماری را از امکانات متنوع و جالب توجه خود بیبهره نگذاشته است. گسترش کمّی و کیفی نرمافزارهای رایانهای، امکانهای بسیاری از جمله قابلیت ترسیم را در اختیار طراحان قرار دادهاست، که علاوه بر فراهم آوردن امکان ترسیم تصاویر دوبعدی، به طراح کمک میکنند تا با پدیدآوردن تصاویر سهبعدی، به خلق مجازی تصورات و طرحهای خود بپردازند. از این رو، گاه به نظر میرسد که با وجود امکان ترسیم با رایانه و امکانات متنوع آن، دیگر نیازی به کسب مهارت ترسیم با دست، به ویژه در حوزۀ طراحی معماری نیست. اما مشکل اصلی بیش از آنکه در تقابل دست و رایانه در امر ترسیم باشد، در عدم شناخت دقیق جایگاه ترسیم در طراحی معماری و کارآیی ترسیم با دست و رایانه در این فرآیند است .
بر این اساس، این تحقیق در پی آن است تا پس از بررسی چیستی ترسیم و نقش ترسیم با دست در فرآیند طراحی معماری ،جایگاه رایانه و نرمافزارهای رایانهای را با دست مقایسه نماید و بدین ترتیب، چشمانداز روشنتری نسبت به مقابلۀ این دو در زمینۀ ترسیم معمارانه فراهم آورد و در نتیجه، تلاش دارد تا با روشن ساختن نکات مبهمیدربارۀ ماهیت ترسیم با دست، زمینهای برای قیاسی عادلانه میان این دو فراهم آورد.
4366872274834

بدین ترتیب، فرضیۀ این تحقیق، این است که چنان چه ماهیت، کاربرد و جایگاه ترسیم با دست و رایانه در فرآیند طراحی معماری به درستی شناخته شود، می توان به راهکاری منطقی مبنی بر تلفیق توانایی دست و قابلیت رایانه در ترسیم معمارانه دست یافت تا هریک در موقعیتی مناسب، نقشی مکمل در فرآیند طراحی معماری بهعهده گیرند. این تحقیق بر مبنای مطالعات نظری در باب مبانی ترسیم و اهداف آن در طراحی معماری انجام میشود و تلاش دارد با رویکردی تحلیلی- تطبیقی، بستری مناسب برای شناخت مسئلۀ ترسیم با دست و رایانه و جایگاه آن در طراحی معماری فراهم آورد.
ترسیم، اهمیت و انواع آن
ش ناخت امر ترس یم و جایگاه آن در فرآیند طراحی معماری ،نیازمند آشنایی با مفهوم ترسیم به طور کلی و شناخت ویژگیها و اجزای آن اس ت. ترس یم چه ناخودگاه و چه هنرمندانه انجام ش ود، واجد فرآیندی اس ت که مهمتر از نتیجۀ آن اس ت. هرگاه ترس یم ب ه عمل ی آ گاهانه تبدیل ش ود، مهارت به عن وان امری مهم فرآیند آن را تحت تأثیر قرار میدهد. ا گر چه واژه ترس یم به یک عمل یا فعل معین اطلاق میش ود، در حقیقت در برگیرندۀ س ه فعل مجزاس ت که در رابطهای تنگاتنگ قرار دارند: دیدن ، تخیلک ردن و ارائهک ردن. دیدن فرآیندی پویا و خلاق اس ت. در دیدن، سـه اتف اقِ دریاف ت، اس تخراج و اس تنتاج رخ میدهد .بدی ن ترتی ب براس اس آنچه فرد میبین د، تصوی ری در ذهن او شکل میگیرد. اما ذهن چیزی را که میخواهد میبیند، نه آنچه را که چشم میبیند. بنابراین آنچه میبینیم، تصویری است که ذهن میس ازد. از س وی دیگر ذهن بر اس اس تخیل، تصاویری را ایج اد میکند. ب ا توجه به محدودبودن حج م حافظۀ فعال ،ذه ن از حف ظ طولانی م دت تصاویر تخیل ی ناتوان اس ت و ا گر این تصاویر ذهنی به نوعی ثبت نش ود، س ریع ناپدید میش ود .اب زار ترس یم کمک میکند ت ا تصاویر ذهنی حفظ و ثبت ش ود و همچنین امکان به اش ترا ک گذاش تن تصاویر ذهنی و تخیلات را با دیگران فراهم میکند )Ching & Juroszek, 2010, 2-10(.ترسیم به عنوان یک روند تفکر یا فهم، با استفاده از دستی که در حال بیان یک تصویر اس ت و چشمی تربیتش ده و ذهنی که در حال ارزیابی و تغییر ترسیم در حین پیشرفت آن است، شروع میشود. ترسیم به این صورت میتواند چرخۀ کاملی میان مغز ،دست، تصویر و چشم تصور شود )نمودار 1(. در حقیقت، ترسیم میتوان د ارائه آن چیزی باش د که فرد میبیند، یا میاندیش د یا
ارائ
توان
د

یا

واقعیت

ه

ترس

ببین
د
.
می

یم
د
خواه

می

ه
ک

ه
چ

آن
متجلی

شده

واقعی

رمی

به

باشد

انتزاعی

ای
که
فُ

صورت

اندیشه
.
ترسیم

چرخۀ

1

نمودار
)
Hanks & Belliston, 1977, 14
(

:
مأخذ

ارائ

توان

د

یا

واقعیت

ه

ترس

ببین

د

.



قیمت: تومان

دسته بندی : معماری و شهرسازی

دیدگاهتان را بنویسید