صفحات ۲۹ – ۳8۲۹نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی دوره ۲۱ شماره4 زمستان ۱۳۹۵
102102911654

سنجش کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در بافت های
1021029440478

فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان
اسفندیار زبردست1، همایون نورائی*۲
۱ استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
۲ استادیار دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
)تاریخ دریافت مقاله: ۱۰/6/۹۳، تاریخ پذیرش نهایی: ۱۹/8/۹4(
چکیده
هدف این مقاله، س نجش کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در بافت های فرس وده واجد ارزش تاریخی ش هر اصفهان اس ت. بدی ن منظور از مطالعه کتابخان های و فن تحلیل مقایس های جهت تحلیل بُعد عین ی کیفیتزندگـی در قلم رو مس کن و از مطالعه میدانی از نوع پرس ش نامهای و ف ن تحلیل عاملی ب رای تحلی ل بُع د ذهن ی آن اس تفاده گردی ده اس ت. نتای ج به دس ت آم ده در ارتب اط با بُع د عینی کیفیتزندگ ی در قلم رو مس کن حا ک ی از آن بود که به غیر از ش اخص های کیفیت مس کن و میانگین مس احت قطع ات و تع داد ات اق در واح د مس کونی، س ایر ش اخص های کیفی ت زندگ ی در قلم رو مس کن از وضعیت مناس ب تری نس بت به نواحی شهری کش وری برخوردارند. بررسی وضعیت ذهنی کیفیت زندگی در قلمرو مس کن نیز مش خص نمود که اولاً کیفیتزندگی در قلمرو مس کن قابل تقس یم به چهار زیرقلمرو ش امل کیفیت مس کن، فضای مسکن، امنیت تصرف و تعلق به مسکن می باشد که به ترتیب بیش ترین درصد از واریانس را تبیین می نمایند و ثانیاً بیش ترین مش کل در قلمرو مس کن در ارتباط با زیرقلمروهای کیفیت مس کن و تعلق به مس کن نمود یافته اس ت. از این رو با توجه به وجود مشکل در زیرقلمرو کیفیت مسکن و شدت تاثیرگذاری آن در قلمرو مسکن، می توان کیفیت مسکن را اولویت اصلی پرداختن به مقوله کیفیت زندگی در قلمرو مسکن عنوان نمود .
واژههای کلیدی
بافت فرسوده واجد ارزش تاریخی، کیفیت زندگی در قلمرو مسکن، تحلیل عاملی، شهر اصفهان.

.E-mail: Hnooraie@gmail.com ،۰۳۱-۳۲۲۱8۱۱7 :نویسنده مسئول: تلفکس *
۳۰

مقدمه

پهنههای تاریخی که در گذش تهای نه چندان دور، مکانهایی شـکوهمند محس وب میش دند، در دههه ای اخی ر ب ه دلی ل بیتوجه ی، ب ه محدودهه ای تن زل یافت های با مشـکلات ف راوان تبدی ل گش تهاند. از جمل ه مهمتری ن ای ن مش کلات، نا کارآمدی فضاهای مسکونی و عدم انطباق آن با نیازهای جدید است تا آنجا که در مصوبه ش ورایعالی معماری و شهرس ازی، جهت شناسایی بافتهای فرسوده، سه شاخص عمده تعریف شده، که دو شاخصِ ریزدانگی و فرسودگی بنا، مرتبط با بحث مسکن میباشد )کلانتری- خلیلآباد و پوراحمد ،۱۳8۵(. ضمن اینکه مسکن نامناسب، یکی از دلایل ایجاد و یا تشدید مشکلاتی چون ترک محله از طرف سا کنین بومی، کاهش احساس تعلق خاطر و هویت سا کنین جدید، کاهش رغب ت ب ه تعمیرات و نگهداری مناس ب مس کن و جز آن میباش د ک ه تاثی رات منف ی بس زایی ب ر ایـن نواح ی گ ذارده )مش هدیزاده دهاقانی ،۱۳86( و برنامهریزی سریع و م وثر در بخش مسکن برای این بافتها را به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل کرده است.
4469991276305

از جمل ه ای ن نواحـی، بافته ای فرس وده واج د ارزش ه ای تاریخ ی ش هر اصفه ان اس ت ک ه ا گرچه بخ ش اعظم ی از هویت شـهری اصفهان را به بار آورده و س بب تعیین این ش هر به عنوان پایتخت فرهنگی ایران گردیده است، لیکن با مشکل افت شهری روبرو گردیده اس ت و بنابراین برنامهریزی مش خصی را در این باره میطلبد. اما از آنجا که بافتهای فرسوده به طور اعم و بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان به اخص، هم مقوله ای «فلس فی»اند ک ه ابعاد ذهن ی- هویتی آن در فراس وی معیارهای ق رار گرفت ه و ه م مقول های «علمی» به ش مار می آین د، که دارای ابع اد عین ی و کالبدی میباش ند، لازم اس ت در برنامه ریزی برای آن، ب ه ابع اد چهارگان ه ذهنی ت، عینی ت، م کان و زم ان توجهی خاص مبذول شود )حبیبی ،۱۳87، ۲۳۰(.
یک ی از رویکرده ای نوی ن در پاس خگویی ب ه ای ن موض وع ،رویک رد کیفیت زندگی اس ت که علاوه بر توج ه به عینیت و مظاهر بیرون ی، دی د ذهنی و مظاه ر درونی را نی ز در برنامه ری زی مدنظر قـرار داده و بدیـن وسـیله از نظـر مردم نیـز اسـتفاده میکند )Lee, 2006; Kamp et al., 2003; Massam, 2002(. ب ر ای ن اس اس، در ای ن پژوه ش هدف آن اس ت که کیفی ت زندگی در قلمرو مس کن در بافتهای فرس وده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان به عنوان نمون ه مطالعات ی مورد س نجش ق رار گرفته ش ود تا بدین وس یله بتـوان ایـن قلمرو بـا اهمیـت کیفیـت زندگـی )Westaway, 2006, 175( را ش ناخته و می زان تاثیرگ ذاری ه ر ک دام از زیرقلمروه ا و ش اخصهای آن را ب ر کیفی ت زندگ ی اندازه گی ری نم ود و بدی ن ترتیب پایه ای برای ارائه یک برنامه بهبودبخشی در قلمرو مسکن برای این بافت ها فراهم ساخت.
1. مرور ادبیات نظری و تجربی مرتبط با پژوهش
1-1( بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخیدر م ورد مفهوم بافتهای فرس وده تاریخی، تعاریف و نظریات مختلف ی از ط رف اف راد و نهاده ای متفاوت ارائه ش ده اس ت. در همی ن ارتباط یونس کو به عنوان س ازمانی بین المللی، بافت های تاریخ ی را گروه ی از س اختمانها، س اختارها و فضاه ای ب از تعری ف می کنـد که شـامل س ایت های مرتبط ب ا باستان شناس ی و دیرینه شناس ی ب وده و از ارزش ه ای معماران ه، تاریخ ی ،زیبایی ش ناختی، اجتماع ی و فرهنگ ی بس یاری برخ وردار اس ت )UNESCO, 1976 ب ه نق ل از Jokilehto, 2005, 26(. در ای ران نی ز بافت ه ای تاریخ ی فرس وده، ب ه بافتهای ی اطلاق می ش ود ک ه علی رغ م فرس ودگی در گس ترده آنه ا، بناه ا، مجموع ه فضاها ،تاسیسات و تجهیزات شهری با ارزش و یا ترکیبی از آنها وجود دارد )مهندسین مشاور شاران ،۱۳8۵(.
ای ن تعاری ف و س ایر تعاری ف مش ابه در خص وص بافته ای فرس وده تاریخ ی، بیانگ ر ای ن موض وع میباش د ک ه ا گرچ ه ای ن بافته ا دارای ارزش ه ای بس یاری از جنبه ه ای مختل ف اقتصادی، اجتماعی و کالبدی می باشند، لیکن در دهه های اخیر ب ه دلیل ک م توجهی، مش کلات و آس یب هایی در آن نم ود یافته اس ت. ای ن ارزشها و آس یبها که معرف ویژگیه ای این گونه از بافت ها می باشند، را می توان به صورت جدول ۱ دانست.
ب ر مبن ای این ارزشها و آس یبها، ک ه از طرفی نش ان از وجود س رمایههای فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی در بافتهای فرس وده واج د ارزش تاریخ ی دارد و از ط رف دیگ ر بیانگ ر رو ب ه تن زل رفت ن اینگونه از بافتها به دلیل کمتوجهی در دهههای اخیر میباشد ، میت وان بافته ای فرس وده واجد ارزشه ای تاریخ ی را به عنوان یکی از مهمترین پتانسیلها برای تامین مسکن مورد نیاز دانست؛ چرا که تامین مسکن در این بافتها نه تنها میتواند به دلیل وجود بس یاری از تجهیزات و تاسیس ات با هزینه بسیار پایینتری صورت پذی رد، بلک ه میتوان د ب ه رون ق بخش ی و احی ای ای ن پهنهها نیز کمک کند. این موضوع خود گویای اهمیت مطالعه قلمرو مس کن از کیفیت زندگی در این گونه از بافتها برای درک بهتر نقاط ضعف و قوت بخش مسکن در بافتهای فرسوده تاریخی میباشد.
1-۲( قلمرو مسکن کیفیت زندگی
انگاش ت کیفی ت زندگ ی که ریش ه در تفک ر مرتبط با س لامتی دارد )Kamp et al., 2003(، در دهههای اخیر به مفهومی گسترده تبدی ل گش ته و علوم انس انی در جنبههای مختل ف را تحت تاثیر قرار داده اس ت. اما علی رغم چنین گسترش ی، همچنان در مورد واژهشناسی کیفیت زندگی و شاخصهای معرف آن توافقی وجود ندارد )Australian Centre on Quality of Life, 2006; Mitchell et al., 2000( و متفکرین مختلف از دیدگاه های متفاوتی آن را تعریف نمودهاند. اما بر مبنای ادبیات موجود در این ارتباط میتوان گفت آنچ ه ک ه در اغل ب پژوهشهای کیفیت زندگی بدان اش اره ش ده ای ن اس ت که کیفی ت زندگی از دو جنب ه ذهنی و عین ی برخوردار بوده و برای تعریف و سنجش کیفیت زندگی به طور جامع و کامل بای د ب ر ه ر دوی ای ن ابع اد به ص ورت تکامل ی تا کید ورزی د )Pa–cione, 1982; Zebardast, 2009; Campbell et al., 1976; Marans, 2003; Lee, 2008; Kamp et al., 2003; Massam, 2002;(. برای س نجش این دو بعد نیز، کیفیت زندگی در قالب قلمروهایی طبقهبندی ش ده است که مروری بر آنها نشان میدهد که یکی از مهمتری ن این قلمروها، قلمرو مس کن می باش د که تاثیر بس زایی در رضایتمن دی از زندگی دارد )Westaway, 2006; Campbell et al., 1976; Turksever and Atalik, 2001; Marans and Couper, 2000; The University of Sklahoma, 2007(.در واق ع مطالع ات ص ورت پذیرفت ه ب ر ای ن نکت ه تا کی د دارد ک ه بخش مس کن، ن ه تنها به خاطر ارتباط مس کن بـا ویژگی های فیزیک ی و کالب دی ب ر بُع د عین ی کیفی ت زندگ ی تاثیرگ ذار اس ت )Dunn, 2002; Jones and Riseborough, 2002(، بلک ه ب ر روان ،جدول 1- ویژ گیهای بافتهای فرسوده واجد ارزش تاریخی.
۳۱
س لامتی و ذهن انس ان ها نیز تاثیر بس زایی داش ته )Bratt, 2002; Richards et al, 2007 بـه نق ل از Zebardast, 2009( و بنابراین بُعد ذهنی کیفیت زندگی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و از این جهت ،اهمی ت غیرقابـل ان کاری در مباح ث کیفی ت زندگ ی دارد و بای د بیشتر به سنجش آن توجه شود.
ام ا ب رای س نجش ایـن قلم رو از کیفی ت زندگ ی نی ز همچون مفه وم کیفیت زندگی، روش اس تاندارد و مش خصی وج ود ندارد )Diener, 1995( و ای ن موضـوع و انتخ اب ش اخص های مرتب ط ب ا آن معم ولاً در پ ی مطالع ه نظریهه ا و تجربی ات قبل ی ص ورت می پذیرد )Booysen, 2002(. بر این مبنا، در این مطالعه، ادبیات نظ ری و تجربـی مرتب ط ب ا کیفی ت زندگـی در قلم رو مسـکن مرور گردیـده و در نهای ت با توجه ب ه مورد مطالعات ی تحقیق حاضر )که بافتهای فرسـوده واجد ارزش تاریخی ش هر اصفهان می باش د( ،۱8 ش اخص به صـورت جدول ۲ برای س نجش کیفی ت زندگی در قلمرو مس کن انتخاب و بر اس اس آن پرسش نامه سنجش کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در بافتهای فرسوده واجد ارزش تاریخی تدوین گردیده اس ت. لازم به ذکر اس ت که در پرسش نامه مذکور ،غیر از دو ش اخص رضایت مندی از واحد مس کونی فعلی در مقابل واحد مس کونی قبلی و گرایش به تعویض مکان مس کونی که تنها جنبه ذهنی داشتند، بقیه شاخص ها از هر دو بعد عینی )وضعیت شاخص در واقع و از نگاه کارشناسانه( و ذهنی )رضایت مندی فرد پرسش شونده( برخوردار بودند.
ویژ گی های اجتماعی و جمعیتی ویژ گی های اقتصادی ویژ گی های کالبدی و فیزیکی دارا بودن ساختمان های هویت بخش ارزش بالقوه زمین دارا بودن ارزش های زیباشناختی ارزشها
همسازی با فرهنگ بومی ساخت و ساز بر مبنای شرایط اقلیمی و بهینه در مصرف انرژی مقیاس انسانی محل رخدادهای تاریخی و به یاد ماندنی دارای توان بالقوه برای تبدیل به فضاهای گردشگری دارا بودن تاسیسات و تجهیزات عمومی توان بالقوه برای افزایش حس تعلق و ارتقای کیفیت زندگی نزدیکی به مرکز شهر و مرکز خرید و کار پیکربندی و شکل گیری هماهنگ و پیوسته امنیت پایین درآمد پایین سا کنین ریزدانگی پلا کها آسیب-
ها
ترا کم جمعیتی غیرمتوازن انگیزه پایین برای سرمایهگذاری کمبود فضاهای خدماتی پایین بودن شناخت نسبت به ارزش های نواحی تاریخی روشن نبودن وضعیت تصرف وجود فضاهای غیرقابل استفاده در مسکن تهی شدن از سا کنین بومی روشن نبودن وضعیت قانونی زمین دوام پایین مصالح ساخت Tiesdell et al., 1996; Phillips and Budruk, 2010; Nooraie and Tabibian, 2012; Hewison, 1987; ماخذ: )حبیبی و همکاران ،1386؛ شماعی و پوراحمد ،1385؛ فلامکی ،1380؛
)Appleyard, 1979
جدول ۲- شاخص های انتخابی برای سنجش کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخی.
مطالعه شده در شاخص ها ردیف
Hur and Morrow-Jones )2008(, Hur et al. )2010(, Lovejoy et al. )2010(, Zebardast )2009( خانوار در واحد مسکونی ۱
Hur and Morrow-Jones )2008(, Hur et al. )2010(, Lovejoy et al. )2010( تعداد نفرات در واحد مسکونی ۲
Bratt )2002(, Boelhouwer )2002(, Tesfazghi et al. )2010(, Zebardast )2009( تعداد اتاق ها در واحد مسکونی ۳
Royuela et al. )2003(, Zebardast )2009( تعداد واحد مسکونی در ساختمان 4
Boelhouwer )2002(, Tesfazghi et al. )2010(, Zebardast )2009(, Mohan and Twigg )2007( نحوه تصرف ۵
۳۲
ادامه جدول ۲.
مطالعه شده در شاخص ها ردیف
Boelhouwer )2002(, Zebardast )2009( وضعیت قانونی زمین و واحد مسکونی 6
Zebardast )2009(, Mohan and Twigg )2007(, Lovejoy et al. )2010( نسبت هزینه مرتبط با مسکن به درآمد 7
Boelhouwer )2002(, Zebardast )2009(; Abdul Mohit et al. )2010( مساحت واحد مسکونی 8
Tesfazghi et al. )2010(, Zebardast )2009( تعداد طبقات در ساختمان ۹
Westaway )2006(, Zebardast )2009( مصالح ساخت واحد مسکونی ۱۰
Mohan and Twigg )2007(, Lovejoy et al. )2010( کیفیت ساختمان مسکونی ۱۱
Naoi et al. )2007( میزان مقاومت در مقابل زلزله ۱۲
Bratt )2002(, Boelhouwer )2002(, Royuela et al. )2003(, Zebardast )2009( قدمت ساختمان ۱۳
Zebardast )2009( رضایت مندی از واحد مسکونی فعلی در مقابل واحد مسکونی قبلی ۱4
Mohan and Twigg )2007(, Phillips and Stein )2011( گرایش به تعویض مکان مسکونی ۱۵
Mohan and Twigg )2007(, Lovejoy et al. )2010( نوع واحد مسکونی ۱6
Westaway )2006(, Royuela et al. )2003(, Abdul Mohit et al. )2010( تاسیسات ساختمان ۱7
Raymer )2010(, Abdul Mohit et al. )2010( تهویه آشپزخانه ۱8
۲. روششناسی
روش تحقی ق این مطالعه به ص ورت توصیفی- تحلیلی از نوع موردی میباش د که در آن بافتهای فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان به عنوان مورد مطالعه انتخاب گردیدهاند. در ارتباط ب ا چرایـی انتخاب این بافته ا به عنوان م ورد مطالعه باید گفت که ش هر اصفهان یکی از ش هرهای مش هور تاریخی جهان به شمار می رود و این موضوع باعث شده است تا در سال ۲۰۰6 تا ۲۰۰7 به عن وان پایتخ ت فرهنگی جهان اس لام و در س ال ۱۳88 به عنوان پایتخ ت فرهنگ و تمدن ایران اس لامی معرفی گ ردد. اما علی رغم این موضوع، در س الهای اخیر به بافت های ارزشمند تاریخی آن کمتر توجهی شده است و این دسته از بافت ها روزبه روز رو به تنزل نهادهان د. ش اهد این ادع ا نیز شناختهش دن غالب ای ن بافت ها ب ه عن وان بافتهای فرس وده واج د ارزش تاریخی ش هر اصفهان از س وی ش ورای عالی شهرس ازی و معماری ایران در س ال ۱۳8۵ اس ت. ب ا توج ه به اهمی ت ای ن گون ه از بافت ها در ارتق ای نقش فرهنگ ی ش هر اصفهـان و ب ا عنای ت ب ه فرس ودگی روبه رش د آنها ،در ای ن مطالع ه، این بافت که ش امل ۱4 پهنه به ص ورت تصویر ۱ میباشد و حدود ۵46 هکتار از شهر اصفهان را به خود اختصاص داده اند، به عنوان نمونه موردی برای س نجش کیفیت زندگی در قلمرو مسکن مورد مطالعه قرار گرفته است.
ب رای جمعآوری دادهه ای مورد نیاز از مح دوده فوقالذکر نیز از منابع کتابخانهای و پرسش نامه اس تفاده گردیده اس ت. بدین صورت که در مرحله نخس ت، با توجه به جدول ۲، پرسش نامه ای تنظی م و در مرحل ه دوم، داده های مرتبط ب ا وضعیت بُعد ذهنی و عین ی کیفی ت زندگ ی در قلم رو مس کن در بافته ای فرس وده واج د ارزش تاریخ ی شـهر اصفه ان از طریـق مطالع ه میدان ی از ن وع پرس ش نامهای جم ع آوری گردی د. ب رای ای ن منظ ور، کلیه پلا ک ه ای مس کونی ب ه عنوان جامع ه هدف مدنظر ق رار گرفته و جه ت مشخصش دن واحده ای م ورد نمونهگی ری، از تکنی ک نمونه گیری چندمرحلهای اس تفاده گردید. بدین صورت که ابتدا از روش تخصی ص نیم ن )ب ا ضری ب اطمینان ۹۰ درصد، بیش ینه خطای ۰.۰۵ و حدا کثر در نظر گرفتن واریانس( برای به دستآمدن حج م نمون ه در هر ی ک از پهنه های چهارده گانه اس تفاده ش د و س پس حج م نمون ۀ ب ه دس ت آم ده) ۳۰6 ع دد(، از طریق روش نمونهگیری سیس تماتیک بین جامعه آماری توزیع گردید )جدول ۳(. ش ایان ذکر اس ت که در زمان مراجعه به پلا ک های مس کونی نمون ه نی ز سرپرس ت خان وار و یا فردی با س ن بالاتر از ۱8 س ال به عن وان پاس خدهنده ب ه پرسش نامه، م ورد پرس ش ق رار گرف ت.
ضمن اینکه به دلیل اهمیت توجه به بُعد عینی کیفیت زندگی در کنار بُعد ذهنی آن )Lee, 2006; Kamp et al., 2003; Massam,
2002( و ب ا عنای ت به نبود هیچ گونه اس تانداردی برای س نجش وضعیت بُعد عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن، برای مشخص گردی دن وضعی ت بُع د عینی کیفی ت زندگ ی در قلمرو مس کن در بافت ه ای فرس وده واجد ارزش تاریخی ش هر اصفه ان، دادهها و اطلاع ات مرتب ط با کیفیت زندگ ی در قلمرو مس کن در بُعد عینی آن در س طح نواحی شهری کش وری از طریق مطالعه کتابخانه ای جمعآوری گردیده و سپس تحلیلی مقایسه ای میان وضعیت بُعد عینی کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در بافتهای فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان و وضعیت بُعد عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در نواحی کشوری صورت پذیرفت.
ع لاوه ب ر تحلی ل مقایس ه ای فوقالذک ر، ب رای درک وضعی ت ذهنی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در بافتهای فرسوده واجد ارزش تاریخ ی ش هر اصفهـان که با اس تفاده از طی ف لیکرت مورد پرسش قرار گرفته بود، از روش تحلیل عاملی، جهت دستیابی به عواملی که نش انگر وضعیت ش اخصها به صورت واضحتر باش ند )Everitt and Dun, 1991(، نی ز اسـتفاده گردی د ت ا بدی ن ص ورت نق ش ه ر ی ک از عوام ل و متغیرهـای تعریفکنن ده آن در تبیی ن کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در بافتهای فرس وده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان مشخص گردد.
3. یافته ها
3-1( بُعد عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در این قس مت، ش اخص های عین ی کیفیت زندگ ی در قلمرو مس کن در محدوده مورد مطالعه، به وس یله مقایسه آن با نواحی شهری کشور در قالب جدول 4 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
۳۳

تصویر1- پهنه های بافت فرسوده واجد ارزش تاریخی در شهر اصفهان و کد آنها .
جدول 3- نحوه توزیع نمونه ها بین 14 پهنه.
14 13 1۲ 11 10 9 8 ۷ 6 5 4 3 ۲ 1 شماره پهنه
۱۰ 8 ۱8 7 ۳۱ ۳8 ۲7 ۲۲ ۱۱ ۱۲ ۲۵ ۲۰ 4۳ ۳4 تعداد نمونه
بر اسـاس ای ن جدول میت وان گفت اغلب ش اخصهای عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در محدوده مورد مطالعه به خصوص در بخش تاسیسات واحد مسکونی، از وضعیت مناسبتری نسبت به نواحی ش هری کش وری برخوردار میباش ند ول ی در بخشهای کیفیت مس کن و میانگین مس احت قطعات و تعداد اتاق در واحد مس کونی، این وضعیت بدتر از نواحی ش هری کش ور میباشد. این برتری در ش اخصهای برخورداری از تاسیسات مسکن با قرارگیری پهنههای مورد مطالعه در مرکز شهری اصفهان و نامناسبتر بودن وضعیت شاخصهای کیفیت مسکن و میانگین مساحت قطعات ب ا در نظرگرفتن وضعیت فرس ودگی این بافت قابل توجیه و تفس یر اس ت. ش ایان ذکر اس ت ک ه اع داد ش ـاخصهای فوقالذک ر، برای پهنهه ای مختل فِ مدنظ ر بس یار نزدیک به ه م ب وده و بنابراین ، پهنههای مذکور از الگوی مشابهی به لحاظ کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در بعد عینی آن برخوردارند.
3-۲( بُعد ذهنی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در ای ن قس مت، بع د از جمـع آوری دادهه ا از طری ق مطالع ه میدان ی از ن وع پرسش نامهای، از ف ن تحلیل عاملی برای ا کتش اف عاملها از میان کلیه ش اخصهای ذهنی قلمرو مسکن در کیفیت زندگ ی )بر اس اس ج دول ۵(، اس تفاده گردید.۱ بدین منظ ور ابتدا
اشترا کات عامل چهارم عامل سوم عامل دوم عامل اول متغیرها شماره
۰.6۲8 ۰.76 رضایت مندی از تعداد خانوار در واحد مسکونی ۱
۰.68۵ ۰.8۱ رضایت مندی از تعداد نفرات در واحد مسکونی ۲
۰.6۰6 ۰.6۳ رضایت مندی از تعداد اتاق در واحد مسکونی ۳
۰.۵6۲ ۰.6۰ رضایت مندی از تعداد واحد مسکونی در ساختمان 4
۰.66۱ ۰.7۳ رضایت مندی از نحوه تصرف واحد مسکونی ۵
۰.7۰7 ۰.7۹ رضایت مندی از وضعیت قانونی واحد مسکونی 6
۰.۵86 ۰.۵4 ۰.4۲ رضایت مندی از زیربنای واحد مسکونی 7
۰.۵4۹ ۰.۵۲ ۰.4۳ رضایت مندی از تعداد طبقات ساختمان مسکونی 8
۰.6۹۲ ۰.77 رضایت مندی از نوع مصالح واحد مسکونی ۹
۰.7۱۲ ۰.7۹ رضایت مندی از کیفیت بنای واحد مسکونی ۱۰
۰.۵4۵ ۰.7۲ میزان مقاومت در برابر زلزله ۱۱
۰.6۲8 ۰.77 رضایت مندی از قدمت بنای واحد مسکونی ۱۲
۰.۵6۳ ۰.۵۹ ۰.4۱ میزان رضایت از مسکن فعلی نسبت به قبلی ۱۳
جدول 4- مقایسه شاخص های عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن.
نواحی شهری کشور* بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان شاخص های عینی کیفیت زندگی در قلمرو مسکن
۳.8۹ ۳.67 بعد خانوار
۱.۰8 ۱.۰4 تعداد خانوار در واحد مسکونی
4.۲۱ ۳.6۹ تعداد نفرات در واحد مسکونی
4.۰۱ ۲.۳8 تعداد اتاق در واحد مسکونی
۵6.84 7۰.۵۹ نحوه تصرف مسکن: درصد مالکین
۲۹.۰۱ ۲۱.۵7 نحوه تصرف مسکن: درصد مستاجرین
۳8.۱4 ۳۰.67 نسبت هزینه مسکن به درآمد خانوار
۱48 ۱۳7.۱8 میانگین مساحت قطعات
۲7.4۳ 4۹.۳۳ سرانه زیربنای مسکن
7۵.۰8 48.۳7 درصد ساختمان های مسکونی یک طبقه
47.64 ۱6.۰۱ کیفیت مسکن: پایدار
۳۹.۱8 4۰.۵۲ کیفیت مسکن: قابل استوار
۹.۲8 ۳۱.7 کیفیت مسکن: نیازمند تعمیر
۳.۹ ۱۱.76 کیفیت مسکن: فرسوده
۹۵.6۳ ۱۰۰ واحدهای مسکونی دارای تاسیسات آب
۹۹.7۱ ۱۰۰ واحدهای مسکونی دارای تاسیسات برق
84.۹۹ ۹۹.۳۵ واحدهای مسکونی دارای تاسیسات گاز
87.7۲ ۹8.۳7 واحدهای مسکونی دارای تاسیسات تلفن
۲۹.۳7 ۹8.6۹ واحدهای مسکونی دارای تاسیسات فاضلاب
۹۹.۹7 ۱۰۰ واحدهای مسکونی دارای سرویس بهداشتی
۹8.۳۲ ۱۰۰ واحدهای مسکونی دارای آشپزخانه
۹۳.64 ۹8.6۹ واحدهای مسکونی دارای حمام
* )عزیزی ،1384؛ مرکز آمار ایران ،138۷؛ Zebardast, 2009(جدول 5- ماتریس مولفه های دورانیافته۲.
۳۵
ادامه جدول 5.
اشترا کات عامل چهارم عامل سوم عامل دوم عامل اول متغیرها شماره
۰.7۰۳ ۰.8۲ تغییر محل سکونت در صورت امکان ۱4
۰.6۵8 ۰.66 رضایت مندی از نوع ساختمان مسکونی ۱۵
۰.۵6۹ ۰.64 رضایت مندی از دسترسی به تاسیسات واحد مسکونی ۱6
۰.۵۱۳ ۰.6۰ رضایت مندی از سیستم تهویه آشپزخانه ۱7
8.۵۹ ۱۱.۰۲ ۱8.۰۳ ۲4.۵۳ درصد واریانس تبیین شده
6۲.۱6 ۵۳.۵7 4۲.۵۵ ۲4.۵۳ درصد ترا کمی واریانس تبیین شده
فقط ضرایب بالای 0.40 گزارش شده است.
عامل اول: کیفیت مسکن، عامل دوم: فضای مسکن، عامل سوم: امنیت تصرف، عامل چهارم: تعلق به مسکنجدول 6- امتیاز تبدیل شده زیرقلمروهای مسکن در پهنههای مورد مطالعه.
میانگین 38 3۷ 36 35 34 33 3۲ 31 16 15 14 13 1۲ 11 کد پهنه
۰.۵ ۰.۵۲ ۰.۵۵ ۰.۵ ۰.۵ ۰.44 ۰.46 ۰.46 ۰.۵7 ۰.۵ ۰.۵۹ ۰.4۲ ۰.۵۳ ۰.۵۲ ۰.46 کیفیت مسکن
۰.۵۹ ۰.۵7 ۰.۵۵ ۰.۵۵ ۰.68 ۰.۵8 ۰.6۵ ۰.6۱ ۰.۵7 ۰.64 ۰.6۲ ۰.۵7 ۰.۵۱ ۰.۵۹ ۰.۵۹ فضای مسکن
۰.۵۵ ۰.۵4 ۰.۵۹ ۰.۵۳ ۰.46 ۰.۵7 ۰.۵6 ۰.۵۵ ۰.۵4 ۰.4۹ ۰.۵6 ۰.۵۹ ۰.۵8 ۰.۵7 ۰.۵۵ امنیت تصرف
۰.۵ ۰.۵۱ ۰.4۳ ۰.۵6 ۰.4۱ ۰.4۳ ۰.47 ۰.۵۱ ۰.۵۵ ۰.6۳ ۰.۵۵ ۰.4۱ ۰.۵۱ ۰.47 ۰.4۹ تعلق به
مسسکن
ش رایط لازم ب رای تحلی ل عاملـی ب ا اس تفاده از آزم ون کیزرمایر۳ و بارتلت4 که کافی بودن یا نبودن تعداد نمونهگیری را نشان میدهد )Sharma, 1996, 116(، مورد سنجش قرار گرفت که نتایج آن نشان از مناس ب ب ودن مق دار کیزرمای ر) ۰.۹۰6( و بارتل ت) ۲۲6۵.۵۰4( داش ت )دواس ،۱۳76، ۲۵6(. ضم ن اینک ه ب رای یافتـن تع داد عواملی که به خوبی بیانگر شاخصهای مورد استفاده باشد، از این معیار که بایسـتی نسـبت مقدار واریانس حداقل ۰.۵۰ باشد )Mer-enda, 1997, 158 به نقل از Peterson, 2000, 263( اس تفاده گردید .بر اساس این معیار، چهار عامل طبق جدول۵، برای تحلیل عاملی در نظ ر گرفته ش د ک ه در مجموع ۲6.6۱ درص د از واریانس را بعد از چرخش واریمکس تبیین مینمود.
همانط ور ک ه در ج دول ۵ مش خص ش ده اس ت، عام ل اول ب ا ۲4.۵۳ درص د، بیش ترین تبیی ن واریان س را بـا ش امل ش دن متغیره ای رضایت مندی از نـوع مصالح واحد مس کونی، کیفیت بن ای واحد مس کونی، میزان مقاومت در براب ر زلزله، قدمت بنای واحد مس کونی، نوع ساختمان مسکونی، دسترسی به تاسیسات واحد مسـکونی و از سیس تم تهویه آش پزخانه، به خود اختصاص داده است. بر این اساس میتوان عامل مذکور را «کیفیت مسکن »نامید. امتیاز این عامل از ۲.6۱- تا ۲.7۲ متغیر است.
عام ل دوم ۱8.۰۳ درص د از واریان س را تبیی ن میکن د و از متغیرهای رضایتمندی از تعداد خانوار در واحد مسکونی، تعداد نف رات در واح د مس کونی، تعداد ات اق در واحد مس کونی، تعداد واح د مس کونی در سـاختمان، زیربن ای واح د مس کونی و تعداد طبقات سـاختمان مسکونی تشکیل ش ده است. بنابراین، عامل دوم را میت وان «فضای مس کن» تلق ی نمود. امتیاز ای ن عامل از ۳.۱۰- تا ۲.۱۵ متغیر است.
۱۱.۰۲ درص د از واریان س نی ز توس ط عام ل س وم تبیی ن ش ده اس ت. ای ن عامـل از دو متغیر رضایت مندی از نح وه تصرف واحد مس کونی و وضعیت قانونی واحد مس کونی تش کیل ش ده است و میت وان آن را «امنی ت تصرف» خواند. امتیاز این عامل از ۳.47- تا ۲.7۵ متغیر است.
دو متغی ر می زان رضای ت از مس کن فعل ی نس بت ب ه قبل ی و تغیی ر محل س کونت در صورت امکان نیز عامل چهارم را تش کیل میدهن د که ب ا هم ۹۵.8 درص د از واریانس را تبیی ن میکنند. با توج ه ب ه متغیرهای عام ل مذکور، ای ن عامل «تعلق به مسـکن »نامیده میشود. امتیاز این عامل از ۲.۵۱- تا ۲.6۲ متغیر است.
ضم ن اینک ه برای قاب ل قیاس ب ودن، امتیازه ای عامل ها در چهار زیرقلمرو کیفیت مسکن، با استفاده از تکنیک تبدیل مقیاس خط ی۵ )Booysen, 2002, 124(، ب ه اع داد بین صفر تا یک تبدیل شدند. بر اساس این معادله، امتیاز تبدیل شده )استاندارد شده( ه ر ی ک از زیرقلمروه ای کیفی ت زندگ ی در قلم رو مس کن در پهنه ه ای م ورد مطالع ه، طب ق ج دول 6 به دس ت آمده اس ت.
بر اساس جدول 6، می توان نتایج زیر را استنباط کرد:
امتی از تبدی ل ش ده در پهنهه ای مختلف بس یار نزدیک به ه م ب وده و بنابرای ن، پهنههای مذکور از الگوی مش ابهی از قلمرو مسکن برخوردارند.
امتیاز تبدیل شده در پهنه های مختلف و در همه زیرقلمروها عدد پایینی را به خود اختصاص داده است )کمتر از ۰.6(.
عوام ل کیفیت مس کن و تعلق به مس کن، پایینتر از عوامل فض ای مس کن و امنی ت تص رف میباش ند که ای ن مورد نش انگر وجود مس ایل و مش کلات بیش تر در این دو زیرقلمرو اس ت و نیاز آنها را به بهبود روشن میکند.
در نهای ت نیز عوامل به دس ت آمده از تحلیل عاملی، با پاس خ سـوالی در پرسشـنامه مبنی بر اینکه “در کل چقدر از مس کن خود رضایت دارید؟”، از طریق روش تحلیل رگرس یونی، مورد بررس ی و تحلی ل ق رار گرفت. ب رای این منظ ور، امتیاز تبدیل ش ده عوامل مذک ور ب ه عنوان متغیر مس تقل و رضایتمندی از مس کن در کل ب ه عن وان متغی ر وابس ته در نظر گرفته ش د که نتای ج آن در قالب جدول7 و معادله زیر نشان داده شده است.

نتیجه

ماتری س همبسـتگی پیرس ون۱۱ نی ز نش انگر این اس ت، پدیده
جدول ۷- نتایج آزمون تحلیل رگرسیون درباره عوامل موثر بر رضایت مندی از مسکن در کل.
سطح
معناداری تحلیل واریانس10 شاخص
دوربین واتسون خطای معیار9 ضریب تعیین تعدیل یافته8 ضریب تعیین۷ ضریب همبستگی چندگانه6
۰ ۱۳۹.۹۹ ۲.۰6 ۰.۵۹ ۰.6۵ ۰.6۵ ۰.8۱
4D= -1.02+3.26 F1+1.78 F2 +1.65 F3 +1.40 Fهم خط ی در رابط ه فوق، بر اس اس همبس تگیهای بالات ر از ۰.8)Berry and Feldman, 1985(، وجود ندارد.
ب ر اس اس رابطه به دس ت آمده مش خص گردید ک ه موثرترین زیرقلمروهای مس کن بر رضایت مندی از مس کن در کل به ترتیب کیفیت مس کن، فضای مس کن، امنیت مس کن و تعلق به مسکن اس ت؛ این تاثیرگذاری عیناً مش ابه نتایج تحلیل عاملی ا کتش افی بوده و تاییدی بر آن است.
در ای ن مقالـه، کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در دو بُعد عینی و ذهن ی در بافته ای فرس وده واج د ارزش تاریخی ش هر اصفهان مورد سنجش قرار گرفت. از نظر بُعد عینی، اطلاعات و آمار به دست آمده برای مسکن در بافتهای فوقالذکر با وضعیت نواحی شهری کش ور مقایس ه ش د و مش خص گردی د ک ه به غی ر از ش اخصهای کیفیت مس کن و میانگین مس احت قطعات و تعداد اتاق در واحد مس کونی، س ایر ش اخصهای کیفیـت زندگ ی در قلمرو مس کن از وضعیت مناسبتری نسبت به نواحی شهری کشوری برخوردارند.
از ط رف دیگر، وضعیت ذهنی کیفیت زندگی در قلمرو مس کن نیز مورد بررس ی قرار گرفت و مش خص گردید که کیفیت زندگی در قلمرو مسکن قابل تقسیم به چهار زیرقلمرو شامل کیفیت مسکن )با ۲4.۵۳ درصد تبیین واریانس(، فضای مسکن )با ۱8.۰۳ درصد تبیی ن واریانس(، امنی ت تصرف )با ۱۱.۰۲ درص د تبیین واریانس( و تعل ق به مس کن) ۹۵.8 درص د تبیین واریانس( میباش د که در مجم وع حدود ۲6.6۱ درص د از واریانس را تبیین می کنند. ضمن اینک ه تبدی ل امتیاز ه ای برگرفت ه از تحلی ل عامل ی ا کتش افی در پهنهه ای م ورد مطالع ه، به بازه های صف ر تا یک، نش ان داد که بیش ترین مش کل در این قلمرو در ارتباط با زیرقلمروهای کیفیت مسکن و تعلق به مسکن نمود یافته است.
ع لاوه بر ای ن، برق راری ارتباط بی ن عوامل محص ول از تحلیل عاملی ا کتش افی با رضایت مندی از مس کن در کل نشان می دهد ک ه کیفی ت مس کن، فض ای مس کن، امنی ت تص رف و تعل ق ب ه مسکن به ترتیب بیشترین تاثیرگذاری را بر رضایتمندی از مسکن در کل دارن د. ضمـن اینک ه بررس ی اع داد مربوط به ای ن قلمروها در پهنهه ای مختل ف در کل بیانگ ر آن اس ت ک ه کیفی ت زندگی در قلمـرو مس کن در بُعـد ذهن ی آن از وضعیت مناس بی برخوردار نب وده و ای ن موض وع ب ه وی ژه در عوام ل کیفیت مس کن )معرف شاخص های رضایتمندی از نوع مصالح واحد مسکونی، کیفیت بن ای واحد مس کونی، میزان مقاومت در براب ر زلزله، قدمت بنای واحد مس کونی، نوع ساختمان مسکونی، دسترسی به تاسیسات واح د مس کونی و از سیس تم تهویه آش پزخانه( و تعلق به مس کن )مع رف ش اخصهای رضای ت از مس کن فعل ی نس بت ب ه قبلی و تغییر محل سکونت در صورت امکان( نمود بیشتری دارد.
نتایج فوق الذکر موید یافته های پژوهش های پیشین )حبیبی و همـکاران ،۱۳86؛ ش ماعی و پوراحم د ،۱۳8۵؛ فلامک ی ،۱۳8۰؛ Tiesdell et al., 1996; Phillips and Budruk, 2010( در خص وص وضعی ت نامناسـب مس کن در بافت های فرس وده علیالخصوص بافت ه ای فرس وده واج د ارزش تاریخ ی اس ت ک ه از س ویی ب ه مس احت پایی ن پلا کهای مس کونی در این بافت ه ا برمی گردد و از س وی دیگر نش ات گرفته از کیفیت پایین درون خود واحدهای مسکونی است و این مشکلات در مجموع باعث گشته است تا در دهه های اخیر، ادامه اقامت برای س ا کنین بومی و اصیل ش هر در این بافتها با سختی فراوانی همراه بوده و در نتیجه این بافتها خالی از سا کنین اصلی خود گردد .
بنابراین با توجه به وجود مش کل در زیرقلمرو کیفیت مس کن و ش دت تاثیرگ ذاری آن در قلم رو مس کن از ی ک س و و اهمی ت کیفیت زندگی در قلمرو مس کن در بافت های فرس وده واجد ارزش تاریخ ی، میتوان عامل کیفیت مس کن را اولویت اصلی پرداختن ب ه مقول ه کیفی ت زندگ ی در قلمرو مس کن عن وان نم ود که خود ش امل ش اخص های رضایت من دی از زیربن ای واح د مس کونی ، رضایتمندی از تعداد طبقات ساختمان مسکونی، رضایت مندی از نوع مصالح واحد مسکونی، رضایتمندی از کیفیت بنای واحد مس کونی، می زان مقاومت در براب ر زلزله، رضایت من دی از قدمت بنای واحد مس کونی، رضایت مندی از نوع س اختمان مس کونی ،رضایت من دی از دسترس ی ب ه تاسیس ات واح د مس کونی و رضایتمندی از سیس تم تهویه آشپزخانه میباشد. این اقدامات نه تنها باعث ارتقای کیفیت زندگی در قلمرو مسکن در بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخی شهر اصفهان می گردد، بلکه می تواند توجهی دوباره به این دسته از بافت ها قلمداد شده و بدین ترتیب از روند کنونی فرسودگی روبه رشد در این بافت ها جلوگیری نماید.
464999507005

در پایان نیز پیش نهاد میگردد مطالعات بیش تری در ارتباط با
پی نوشت ها
۱ لازم به ذکر اس ت که متغیر رضایتمندی از نس بت هزینه مس کن به درآمد خان وار ب ه دلیل عدم برقرای ارتب اط علی و یا همبس تگی در مرحله پیش آزمونِ اجرای تحلیل عاملی، از لیست متغیرها حذف گردید.
Rotated Component Matrix.
KMO.
Bartlett Sphere Test.
230228181868

F1- Fmin Fmax- Fmin 6 R.
R Square.
Adjusted R Square.
Std. Error of the Estimate.
ANOVA.
Pearson.
فهرست منابع
حبیبی، سیدمحسن) ۱۳87(، از شار تا شهر: تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن تفکر و تاثر، دانشگاه تهران، تهران.
حبیبی، کیومرث؛ پور احمد، احمد و مشکینی، ابوالفضل) ۱۳86(، بهسازی و نوسازی بافت های کهن شهری، دانشگاه کردستان، سنندج.
ش ماعی، عل ی و پوراحم د، احم د) ۱۳8۵(، بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران.
عزی زی، محمدمه دی) ۱۳84(، تحلیلی ب ر جایگاه و دگرگونی ش اخص های مسکن شهری در ایران ،هنرهای زیبا، شماره ۲۳، صص ۳4-۲۵.
فلامک ی، محمدمنص ور) ۱۳8۰(، باززندهسازی بناها و شهرهای تاریخی، دانشگاه تهران، تهران.
کلانتریخلیلآب اد، حس ین و پوراحم د، احم د) ۱۳8۵(، فنون و تجارب برنامه ریزی مرمت بافت تاریخی شهرها، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
مرکز آمار ایران) ۱۳87(، سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳8۵:
نتایج تفصیلی کل کشور، ریاس ت جمه وری، معاون ت برنامه ری زی و نظ ارت راهبردی.
مش هدی زاده دهاقان ی، ناص ر) ۱۳86(، تحلیلی بر ویژگیهای برنامه ریزی شهری در ایران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.
مهندس ین مش اور ش اران) ۱۳8۵(، راهنمایی شناسایی و مداخله در بافت های فرسوده: مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران- خرداد
۱۳84، وزارت مس کن و شهرس ازی، معاون ت شهرس ازی و معم اری، دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، تهران، شرکت ایده پردازان فن و هنر.
Abdul Mohit, M; Ibrahim, M & Razidah Rashid, Y )2010(, Assessment of residential satisfaction in newly designed public low-cost: housing in Kuala Lumpur, Malaysia, Habitat International, Vol. 34, pp 18–.72
۳7
س ایر قلمروهای کیفیت زندگی در بافت های فرسوده واجد ارزش تاریخی صورت پذیرد تا بدین ترتیب اولویتهای پرداختن به این گونه از بافت ها و نحوه عمل مناسب با آنها واضح تر گردد.
Boelhouwer, Y )2002(, Quality of life and living condition in the Netherlands, Social Indicators Research, Vol. 58, pp. 115–140.
Bonaiuto, M; Fornara, F & Bonnes, M )2003(, Indexes of perceived residential environment quality and neighbourhood attachment in urban environments: A confirmation study on the city of Rome, Landscape and Urban Planning, Vol. 65, pp. 41–52.
Booysen, F )2002(, An overview and evaluation of composite indices
of development, Social Indicators Research, Vol. 59, pp. 115–.151 Bratt, R. G )2002(, Housing and family well-being, Housing Studies,
Vol. 17, pp. 13–.62
Campbell, A; Converse, P & Rodgers, W )1976(, The Quality of
American Life: Perceptions, evaluations and satisfactions, Russell Sage Foundation, New York.
Diener, E )1995(, A value based index for measuring national quality
of life, Social Indicators Research, Vol. 36, pp. 107–.721
Everitt, B. S & Dun, G )1991(, Applied multivariate data analysis, Ed-
ward Arnold, London.
Hewison, R )1987(, The heritage industry: Britain in a climate of de-
cline, Methuen, London.
Hur, M & Morrow-Jones, H )2008(, Factors that influence residents’ satisfaction with neighborhoods, Environment and Behavior, Vol. 40 )5(, pp. 619 – 635.
Hur, M; Nasar, J.L & Chun, B )2010(, Neighborhood satisfaction,
physical and perceived naturalness and openness, Journal of Environ-
mental Psychology, Vol. 30, pp. 52–.95
Jokilehto, J )2005(, Definition of cultural heritage: References to
documents in history, ICCROM Working Group ‘Heritage and Society’.
Kamp, I. V; Leidelmeijer, K; Marsman, G & Hollander, A. D )2003(, Urban environmental quality and human well being—towards a conceptual framework and demarcation of concepts; A literature study, Land-
scape and Urban Planning, Vol. 65, pp. 5 –.81
Lee, Y. J )2008(, Subjective quality of life measurement in Taipei, Building and Environment, Vol. 43, pp. 1205–.5121
Lovejoy, K; Handy, S & Mokhtarian, P )2010(, Neighborhood sat-
isfaction in suburban versus traditional environments: An evaluation of contributing characteristics in eight California neighborhoods, Land-
scape and Urban Planning, Vol. 97, pp. 37– 48
Marans, R. W )2003(, Understanding environmental quality through
quality of life studies: The 2001 DAS and its use of subjective and objective indicators, Landscape and Urban Planning, Vol. 65, pp. 73 – .38
Marans, R. W & Couper M )2000(, Measuring the quality of com-
munity life: A program of longitudinal and comparative international
research, In: Proceedings of the second international conference on the Appleyard, D )ed.( )1979(, The conservation of European cities, MIT
quality of life in cities, National University of Singapore, School of Real Press, MA, Cambridge.
Estate and Building, Vol. 2, pp. 386 – 400.Australian Centre on Quality of Life )2006(, Personal wellbeing index,
Massam, B. H )2002(, Quality of life: Public planning and private liv-Deakin University, International Wellbeing Group, Melbourne.
ing, Progress in Planning, Vol. 58, pp. 141-227. Berry, W. D & Feldman, S )1985(, Multiple regression in practice, Naoi, M; Sumita, K & Seko, M )2007(, Earthquakes and the Quality Beverly Hills, Sage, CA.
Social Indicator Research, DOI 10.1007/s11205-011-9833- 6.of Life in Japan, Journal of Property Research, Vol. 24:4, pp. 313-334.
Raymer, P )2010(, Residential Ventilation Handbook: Ventilation to Nooraie, H & Tabibian, M )2012(, Quality of Life in the Decayed His-
Improve Indoor Air Quality, The McGraw Hill companies.toric Areas of Isfahan )DHI( Using the World Health Organization Qual-
Richards, R; O’Leary, B & Mutsonziwa, K )2007(, Measuring qual-ity of Life Instrument )WHOQOL-BREF(. Applied Research in Quality
ity of life in informal settlements in South Africa, Social Indicators Re-of Life, Vol. 7, Issue 4, pp. 371- 390.
search, Vol. 81, pp. 375–388.Merenda, P. F )1997(, A Guide to the Proper Use of Factor Analysis in
Royuela, V; Surinach, J & Reyes, M )2003(, Measuring quality of life the Conduct and Reporting of Research: Pitfalls to Avoid, Measurement
in small areas over different periods of time; Analysis of the province of and Evaluation in Counseling and Development, Vol. 30, pp. 156-164. Barcelona, Social Indicators Research, Vol. 64, pp. 51–74. Mitchell, G; Namdeo, A & Kay, D )2000(, A new disease-burden Sharma, S )1996(, Applied multivariate techniques, Wiley, New York. method for estimating the impact of outdoor air quality on human health, Tesfazghi, E. S; Martinez, J. A & Verplanke, J. J )2010(, Variability The Science of the Total Environment, Vol. 246)2–3(, pp. 153–163. of Quality of Life at Small Scales: Addis Ababa, Kirkos Sub- City, Social Mohan, J & Twigg, L )2007(, Sense of place, quality of life and local Indicators Research, Vol. 98, pp.73 – 88. socioeconomic context: evidence from the Survey of English Housing,
The University of Sklahoma, School of social work )2007(, Notes on 2002/03, Urban Studies, Vol. 44 )10(, pp. 2029–.5402
Quality of life.Pacione, M )1982(, The use of objective and subjective measures of
Tiesdell, S; Oc, T & Heath, T )1996(, Revitalizing historic urban quar- life quality in human geography, Progress in Human Geography, Vol. 6, ters, Architectural Press, xford.pp. 493–514.
Turksever, A. N & Atalic, G )2001(, Possibilities and limitations for Peterson, R. A )2000(, ROBERT A. PETERSON A Meta-Analysis
the measurement of the quality of life in urban areas, Social Indicators of Variance Accounted for and Factor Loadings, Exploratory Factor
Research, Vol. 53, pp. 163-187.Analysis Marketing Letters, Vol. 11, pp. 261-275.
Westaway, M. S )2006(, A longitudinal investigation of satisfaction Phillips, R. G & Budruk, M )2010(, Introduction to quality of life and
with personal and environmental quality of life in an informal South Af-community indicators for parks, recreation and tourism management. In
rican housing settlement, Doornkop, Soweto, Habitat International, Vol. R. Phillips & M. Budruk )Eds.(, Quality of life and community indica30, pp. 175–189. tors for parks, recreation and tourism management, The Netherlands:
Zebardast, E )2009(, The housing domain of quality of life and life Springer. satisfaction in the spontaneous settlements on the Tehran metropolitan Phillips, R. G & Stein, J. M )2011(, An Indicator Framework for fringe, Social Indicators Research, Vol. 90, pp. 307–324. Linking Historic Preservation and Community Economic Development,



قیمت: تومان

دسته بندی : معماری و شهرسازی

دیدگاهتان را بنویسید