صفحات 42 -37
نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی شماره44 زمستان 1389
943395592179

963992-128720

دراقلیــم منطقــه راحتــي ســردوخشکایحرارتــي ــران*
دکتر شاهین حیدري1**،مهندس شهلا غفاري جباري2
دانشیار دانشکده معماري، پردیس هنرهاي زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
کارشناس ارشد معماري- انرژي، دانشکده معماري، پردیس هنرهاي زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
)تاریخ دریافت مقاله: 8/5/89، تاریخ پذیرش نهایی: 18/01/98(
چکیده:
احساس انسان نسبت به محیط اطرافش از طریق بررسي همزمان عوامل اقلیمي چون درجهحرارت، رطوبتنسبي یا جریان هوا ممكن است. تركیب این عوامل بر انسان تأثیر گذاشته و با آسایش فیزیكي او رابطه دارند. براساس منابع موجود در كشور، آزمای شها و مطالعات بسیار اندكي كه مشخص كننده شرایط مطلوب آسایش از نظر دما و رطوبت باشد انجام شدهاست. بدین منظور در این مقاله سعي شده تا به كمک تحلی لها و دادههاي موجود، شرایط مطلوب هواي داخل ساختمان براي اقلیم سرد وخشک به دستآید تا شروعي براي كارهاي پژوهشي مشابه در اقلی مهاي دیگر باشد. به كمک تحلیل دادههاي موجود، شرایط مطلوب هوایي براي این اقلیم به دست ميآوریم تا معلوم ميشود كه در چه زماني مشكلات حرارتي وجود داشته و بر اساس آن راهكارهاي طراحي چگونه باید باشند. روش پژوهش بر اساس ثبت اطلاعات اقلیمي و اختصاصي در نرم افزار”اشري كامفورت 1″و اصلاح اطلاعات است. نتایج نشان ميدهند دماي حداقلِ میدان مطالعه، همواره زیر حد پایین آسایش قرار داشته كه در ماههاي تابستاني اصلاح آن با عوامل اختصاصی ضرورياست .در اوقات زمستانی تا اواسط بهار نیز استفاده از تجهیزات فعال ضروري به نظر میرسد. در این شرایط معمار باید تلاش كند بار مصرفي انرژي را به حداقل ممكن برساند .
واژ ه های کلیدی:
اقلیم سرد، آنالی زحرارتي بنا، طراحي منطبق با اقلیم، محدوده آسایش، تنظیم شرایط محیطي.

* این مقاله برگرفته از پایان نامه کارشناسي ارشدنگارنده دوم است که به راهنمایي نگارنده اول در دانشکده معماري_ گروه تکنولوژي پردیس هنرهاي زیبا دانشگاه تهران انجام شده است.
.E-mail: Shahin_heidari@yahoo.com ،021-66461504 : نویسنده مسئول: تلفن 021-66409696 ، نمابر**
3052384342602

مقدمه
در ممالك توسعه نیافته، مصرف انرژي در بخش ساختمان روبه افزایش است. متأسفانه دربیشتر این کشورها هی چگونه راهبرد مشخصي براي کاهش مصرف نیز وجود ندارد. اگر بین استفاده و رفاه رابطهاي مستقیم وجود نداشت، شاید مجال جديتري براي صرفهجویي بهوجود ميآمد. اگرچه آمارهاي متفاوتي از مقدار مصرف انرژي در بخشهاي ساختماني ارائه ميشود، همگان بر این باورند که بیش از یك سوم انرژي هر کشوري در ساختمانهاي مختلف مصرف ميشود .آنچه براي ما حائز اهمیت و توجه است آنکه سهم مصرف انرژي در بخش ساختمان زیاد است و باید راهبردهاي کاهش مصرف را با شدت و حتي به صورتي اجباري بهکار گیریم .
اینکه چه مواردي باید در بخش ساختمان در زمینه کاهش مصرف انرژي مورد توجه قرارگیرند، مسئله حائز اهمیتي است. به نظر ميآید که طراحي منطبق با اقلیم در زمره مهمترین راهکارها باشد. تفکیك اقلیم در طراحي زیر اساس هرگونه شگرد طراحي یا ممیزي انرژي است .در کنار چنین مسئله درخور توجهي باید راهکار تعیین دقیق شرایط آسایش را پیدا کرد تا به درستي متوجه شویم که گروه هاي تصرف کننده فضاهاي ساخته شده در چه شرایط حرارتي راحتترند. شرایط آسایش حرارتي از شخصي به شخص دیگر و از منطقهاي به منطقهء دیگر متفاوت است. فردي که در اقلیم سرد و خش ك زندگي ميکند ،نسبت به فردي که در اقلیم گرم و خشك است، تحمل سرمایي بیشتري دارد. چنین تفاوتهاي منطقهاي تأثیر قابل توجهي در مصرف انرژي دارند. اگر قرار است در زمستان دماي داخلي ساختمان هاي مناطق گرم 52 درجه سانتیگراد باشد، در مناطق سردسیر 02 درجه کافي است و ميدانیم هر یك درجه تغییر در سی ستمهاي گرمایشي یا سرمایشي حدود 7 درصد امکان صرفهجویي در مصرف انرژي را مهیا ميکند .با چنین توضیحاتي به اهمیت یافتن دماي راحتي بر اساس اقلیم در منطقهاي خاص پي ميبریم. با یافتن دماي راحتي معماري مشروط به پذیرش واقعیتي انساني ميشود.
1632037333096

مباني نظري پژوهش
چهار متغیر اساسي که روي پاسخهاي انسان به شرایط حرارتي محیط اثر مستقیم و قطعي دارند، دماي هوا، دماي تابشي، رطوبت و جریان هوا هستند. اگر به این چهار متغیر نرخ فعالیت و نرخ لباس را اضافه کنیم آنگاه شش متغیر اساسي و مؤثر در آسایش حرارتي را بر شمردهایم. در مواقع خاصي عوامل دیگري مثل کیفیت قرارگیري فرد ،رفتار، جنس، سن، فرهنگ، اقتصاد و… نیز مؤثرند .یکي از اساسيترین گامها شناخت درست این عوامل بههمراه یادگیري فنون و ابزارهاي اندازهگیري آنها است. اگرچه نباید فراموش کنیم که در کنار این موارد ،مورد مهمتر توجه به روش شناسي در مطالعه است .
دو روش عمده در مطالعات آسایش حرارتي رایج است ،یکم آزمایشگاهي و دوم میداني. در مطالعات آزمایشگاهي افراد در شرایط خاص و کنترل شده مورد پرسش واقع ميشوند. بجاي آنکه سنجش متغیرهاي محیطي و اختصاصي انجام شود آنها را ثابت نگه داشته و فقط احساس خاصي را که ميخواهند از افراد ميپرسند. ولي در مطالعات میداني افراد در دنیاي واقعي و بدون تغییر شرایطِ محیطي مورد پرسشاند. در این حال و هم زمان اندازهگیري متغیرهاي آب وهوایي صورت ميگیرند .کلیه متغیرهاي آب وهوایي و اختصاصي همزمان با طرح پرسشهاي احساس حرارتي اندازهگیري ميشوند .
در نتایج این دو روش اختلاف است. نیکل )نیکل، 3991( اختلاف را بهعوامل زیر نسبت ميداد:
مشکلات محاسبة پارامترها در معادلة فانگر که معمولاً مورد رجوع کارهاي آزمایشگاهي است .
اختلافات در تغییرات ک وتا همدت پارامترها که در مطالعات میداني عمدتاً حذف ميگردند .
تأثیر عوامل رواني، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و …که در مطالعات آزمایشگاهي نميتوانند مورد استناد قرار گیرند .
به هر حال دو روش مشکلات خاص خود را دارند. در روش آزمایشگاهي استفاده از معادلات شرایط ایستا و ثُبات نرخ فعالیت و لباس سبب بياعتمادي به نتایج است. زیرا مردم نسبت به تغییرات آب وهوایي، اقدامات فعالانهاي دارند. لباس خود را تغییر ميدهند و فعالی تهاي خود را عوض ميکنند. در همین شرایط روش میداني از آمار و آنالیز رگرسیوني براي بدست آوردن شرایط راحتي بهره ميبرد و نظرات ناشي از پرسشنامه را به عنوان متغیر وابسته در کنار متغیرهاي آب و هوایي به عنوان غیروابسته قرار ميدهد که در منطقي بودن نتایج تردید ایجاد کرده و جاي بحث وجدل را باقي ميگذارد .
اگر پژوهشگر مطالعه میداني را با مطالعه آزمایشگاهي همسو کند ،اعتماد به نتایج افزون ميشود. به همین لحاظ در مقاله حاضر با استفاده از نرم افزار منطبق بر معادلات فانگر و نتایج مطالعات میداني به تجربه نتایج جدیدي در اقلیم سرد و خشك ایران اقدام ميکنیم.
روششناسي
18003733307488

روش تحقیق بر اساس اطلاعات و آمار اقلیمي در دامنه آمار 01 ساله )1731-1831( و با توجه به متغیرهایي که ميتواند بر آسایش حرارتي تاثیر بگذارد، بنا گذاشتهشده است. در این میان از نرم افزار “اشري کامفورت” براي اعتبارسنجي و آنالیز تطبیقي حرارتي استفاده شدهاست. رویکرد طراحي براي تامین آسایش حرارتي داخل ساختمان ،اصل تعیین کننده مطالعه است. نرمافزار به ما کمك ميکند تا بر اساس آمار هواشناسي و متغیرهایي نظیر نرخ لباس، فعالیت، سرعت باد، دماي هوا و رطوبت نسبي، مقدار PMV2 )پیش بیني متوسط نظر افراد بر پایه و در دورههاي01 روزه هر ماه، دمايحداقل وحداکثر و متوسط بهدست ميآید. با در دست داشتن اطلاعاتي چون دماي حداقل ،حداکثر، متوسط، رطوبتنسبي و داشتن نرخ فعالیت، میزان پوشش ، سرعتباد به کمك نرمافزار “اشري کامفورت” ميتوان آنالی زحرارتي را انجام داد. در جمعآوري دادهها و اطمینان از صحت آنها از کتاب “بهی نهسازي مصرفانرژي درساختمان با تکیه بر استانداردهاي نوین آسای شحرارتي در ایران” استفاده شده است )حیدري.(1384 ، دادهها و اطلاعات
در اقلیم سرد، شهر تبریز انتخابشد. تبریز در 620 کیلومتري شمال باختري تهران و در مرکز جغرافیایي استان، بر روي جلگهي وسیعي در 50 کیلومتري خاور دریاچه ارومیه قرار دارد. شعبهیي از تلخه رود )آجي چاي( موسوم به مهران رود از وسط شهر ميگذرد .بارش روزانه، تابش خورشیدي و دماي متوسط شهر با بقیه شهرهاي سرد وخشك شباهت نسبي دارند. در تصاویر1 تا 3 با استفاده از اطلاعات اولیه و نرم افزار نمودار بارشي، تابشي و دمایي متوسط را مشاهده ميکنید.

.
روزانه

بارش

نمودار

1

تصویر
.
دي
ی
خورش

تابش

نمودار

2

تصویر

.

روزانه

بارش

نمودار

1

تصویر

.

دي

ی



قیمت: تومان

دسته بندی : معماری و شهرسازی

دیدگاهتان را بنویسید