تعریف مفهومی متغییرهای تحقیق
پیامدهای اقتصادیتعریف پیامد اقتصادی ناشی از خصوصی سازی در آموزش عالی این است که بعد از اجرای خصوصی سازی چه تغییراتی در وضعیت اقتصادی و هزینههاو اشتغال ایجاد خواهد شد.
پیامدهای آموزشیشامل کیفیت و کمیت برنامههای آموزشی، سطح سواد و آگاهیهای عمومی و تخصصی اساتید و دانشجویان و … است و اینکه خصوصی سازی چه تاثیراتی روی این برنامه خواهد گذاشت.
پیامدهای اجتماعینیز شامل وضعیت اجتماعی و فرهنگی افراد و جامعه، سلسله مراتب اجتماعی افراد و … است که خصوصی سازی باعث تغییر در آنها میشود و به عنوان پیامدهای اجتماعی مطرح میشوند.
پیامدهای پرورشیپیامدهای پرورشی و تربیتی عبارتند از میزان تغییر در نحوهی رفتار و عملکرد افراد در زمینههای مختلف پرورشی و اعتقادی و رفتاری (رواسانی، ۱۳۸۳، ص ۱۷۴).
تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش
پیامدهای اقتصادی:
این متغیر شامل مولفههای رقابتی شدن آموزش عالی و کسب درآمد، کسب اعتبار شخصی موسسین موسسات غردولتی، صرفه جویی در هزینههای دولت و … میشود و براساس گویههای ۱ الی ۶ پرسشنامه تحقیق سنجیده میشود.
پیامدهای آموزشی:
این متغیر شامل مولفههای ایجاد تفاوت بین دانشجویان از نظر علمی، ارتقای وضعیت آکادمیک در نظام آموزش عالی، کاهش کیفیت برنامههای آموزشی و پژوهشی و … است که بر اساس سوالات ۷ الی ۱۲ پرسشنامه سنجیده میشود.
پیامدهای اجتماعی:
این متغییر شامل مولفههای افزایش نابرابریهای اجتماعی، ایجاد تفاوتهای فرهنگی بین دانشجویان و … میشود که با سوالات ۱۳ الی ۱۵ پرسشنامه شنجیده میشوند.
پیامدهای پرورشی:
این متغیر شامل مولفههای رشد اعتقادی و سازگاری اجتماعی میشود که با سوالات ۱۶ الی ۲۵ موجود در پرسشنامه سنجیده میشود.
فصل دوم
ادبیات تحقیق
مقدمه
قرن بیست و یکم قرن اقتصاد مبتنی بر دانش است. تحولات دو دهه اخیر نشان داده، جوامعی که توسعه خود را بر پیشرفت علمی و فناوری سرمایه گذاری کردهاند، توانستهاند از رشد سریع اقتصادی برخوردار باشند (عماد زاده، ۱۳۸۸، ص ۹۶ ). از آنجایی که دنیای امروز دانایی محور است، بنابراین ضروری است جامعه ما نیز بر اساس رویکرد و توسعه دانایی محور به جامعهای دانش بنیاد تبدیل شود (پسندیده، ۱۳۸۵). سرمایهگذاری در آموزش عالی هم از دیدگاه فردی و هم از منظر اجتماعی، یک سرمایهگذاری پر منفعت است، زیرا در مقابل هزینههای انجام شده، فایدههای نقدی و غیر نقدی قابل توجهی را به وجود میآورد (عماد زاده، ۱۳۸۸، ص ۹۹ ). اما امروزه دولتها دچار محدودیتهای بیشماری هستند، زیرا در مقابل بخش آموزش، بخشهای رقیبی مانند بهداشت و درمان و تامین اجتماعی وجود دارند که آنها نیز به شدت متقاضی بودجه بیشتری از طرف دولت هستند، بنابراین منطقی بنظر میرسد که آموزش عالی سوای از بودجههای دولتی به دنبال تامین مالی از بخش خصوصی است (همان، ص ۹۷ ). فشارهای مالی که موسسات آموزش عالی طی سالهای گذشته با آن مواجه بودهاند، سبب شده که تحولات مهمی در تامین منابع مالی دانشگاهها بوجود آید؛ واقعیت آن است که تقاضای روز افزون برای ورود به دانشگاه یکی از دلایل ایجابی خصوصی سازی، ایجاد رقابت و در نتیجه انجام تلاشهایی به منظور کارآمد کردن و تعالی بخشیدن به آموزش عالی است. از میان رسالتهایی که برای آموزش عالی در نظر گرفته میشوند، بالا بردن سطح مهارتهای کاربردی افراد جامعه و تامین نیروی انسانی متخصص، برجسته تر از بقیه رسالتهای دانشگاه به نظر میرسد. از طرفی نیز، فشار بودجه دولتها برای تامین هزینههای گران قیمت آموزش عالی باعث شده که دانشگاهها و موسسات آموزش عالی در پی یافتن راههای جدیدی برای تامین منابع مالی خود باشند. انحصار وسیع دولت در موسسات و بخشها، از سویی واکنشهای عمومی خاصی را به همراه داشته، از سویی دیگر بر بی میلی دولتها در تدارک هرچه بیشتر اعتبارات مالی افزوده است.
بخش اول
مفهوم خصوصی سازی
خصوصی سازی، ابزاری است که در حقیقت مالکیت یا کنترل داراییهای مورد استفاده را برای ارائه کالا و خدمات از بخش عمومی به خصوصی نشان میدهد. عموما خصوصی سازی به از میان برداشتن موانع بر سر راه بخش خصوصی در ارائه خدمات یا شالوده لازم برای تحقق آنها تعریف میشود (حیدری کرد زنگنه، ۱۳۸۸). خصوصی سازی را می توان تلاشی در جهت پر رنگ کردن نقش بازار در مقابل تصمیمهای دولت به عنوان کارگزار دانست. در واقع مفهوم خصوصی سازی گستردهتر از تغییر مالکیت بنگاههای تولیدی است. اندیشه اصلی در تفکر خصوصی سازی حاکم کردن مکانیزم بازار بر تصمیمهای اقتصادی میباشد که نتیجه آن ایجاد فضای رقابتی برای بنگاههای خصوصی بوده و از این طریق کارآیی بنگاهها نسبت به بخش عمومی ارتقا پیدا میکند. باید توجه داشت که بخش خصوصی از آن جهت بر بخش عمومی ارجحیت دارد که با ایجاد فضای رقابتی میتوان بخش خصوصی را تحت فشار قرار داد. بخش خصوصی برای استمرار بقای فعالیت خود مجبور به ارتقای سطح و کیفیت فعالیت و کاهش هزینه است. بنابراین حضور پر رنگتر بخش خصوصی به نفع اقتصاد ملی است (NKE steven, 2002, p:35). در خصوصی سازی شکلها و شیوههای گوناگونی وجود داردکه در حالت کلی به دو صورت کلی و جزئی مطرح میشوند (Varghese, 2004 ). کشورهای آسیایی اغلب خصوصی سازی را به صورت کامل

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

و کشورهای آفریقایی و شرق اروپا آن را به صورت جزئی تجربه نمودهاند NEA, 2004)).
تعاریف خصوصی سازی
خصوصی سازی فرآیند سپردن اولویتها به دست مکانیزم بازار و بازارگرا کردن آنها است و طیف گستردهای را شامل میشود که یک سوی آن خصوصی سازی کامل و سوی دیگر تجدید ساختار بنگاههای تحت مالکیت دولت است (آرامش، ۱۳۸۸ ).
رایجترین تعریف خصوصی سازی، تغییر مالکیت یک بنگاه از بخش دولتی به بخش خصوصی است. خصوصی سازی شامل آزاد سازی یا مقررات زدایی و ورود به فعالیتهایی است که قبلا بنگاههای بخش دولتی آن را محدود کردهاند. خصوصی سازی بنگاههای دولتی یعنی تغییر فضای حاکم بر فعالیتهای بنگاه به نحوی که در عین حفظ بافت اصلی فعالیت، شرایط بازار بر نحوهی عمکرد بنگاه طوری تاثیر گذارد که انگیزهها و مکانیزمهای بخش خصوصی ملاک تصمیم گیری در بنگاه قرار گیرد (سوری، ۱۳۸۸ ).
در تعریفی دیگر خصوصی سازی عبارت است از مجموعه عملیات حقوقی و اقتصادی برای انتقال داراییها و فعالیتهای عمومی به افراد به منظور استفاده خصوصی از آنها به وسیلهی یک یا چند شخص حقیقی یا حقوقی (صادقی پایین کولایی، ۱۳۸۷ ).
خصوصی سازی هر گونه اقدامی است که بخشی یا تمامی مالکیت و کنترل بر شرکتهای تحت مالکیت دولت را به بخش خصوصی واگذار کند. بنابر تعریف بانک جهانی (۱۹۹۶) خصوصی سازی خلع دولت از مالکیت بر موسسات و شرکتها، منابع اقتصادی و دیگر داراییها میباشد (Loc, T.D, 2006 ). از این نقطه نظر، فاصله از سیاست حفظ برخی از فعالیتهای مشخص در دست دولت برای توسعهی بیشتر توسط بخش دولتی (انحصار زدایی )، به کاهش جایگاه نسبی بخش دولتی و واگذاری نقش بیشتر به بخش خصوصی اشاره دارد. ورود بنگاههای جدید بخش خصوصی میتواند در وضعیتی که بخش دولتی از انحصار برخوردار است، رقابت را برانگیزد. بنگاههای دولتی موجود مجبور خواهند شد حالت تجاری بگیرند و به ضوابط و نیروهای بازار واکنش نشان دهند. علاوه بر این، خصوصی سازی هنگامی نمود پیدا میکند که دولتها تصمیم به کاهش تعهدات خود در زمینه تنظیم و هدایت رفتار بازیگران خصوصی در اقتصاد بگیرند (قورچیان و کرد زنگنه، ۱۳۸۷، ص ۲۲۱).
یک خصوصی سازی موفق به چهار پیش زمینه نیازمند است:

  1. آزاد سازی بازار، قیمتها و مبادلات خارجی.
  2. یکسان سازی در نرخ مبادلات ارزی.
  3. تنظیم یک محیط تجاری رقابتی مناسب.
  4. به رسمیت شناختن حقوق مالکیت (Ashkeboussi& Tootoonchi, 2007, p:214).

از طرفی وقتی یک برنامه خصوصی بخواهد به اجرا درآید، این دولتها هستند که از طیف وسیعی از استراتژیها به منظور شناسایی شرایط رقابتی بازار و ملاحظات اجتماعی استفاده میکنند. تمامی این شناختها میتواند به دولتها کمک کند تا با کارایی بیشتری با امر خصوصی سازی مواجه شوند (Milder & Hefetz, 2003, p:3 ).
بررسیها نشان میدهند که سه دسته از عوامل در چرایی پیگیری سیاست خصوصی سازی دخالت دارند: